Loại rau gia vị bán khắp chợ không ngờ lại có nhiều tác dụng quý
Thì là là loại rau gia vị vô cùng phổ biến, thường xuyên xuất hiện trong bữa cơm của nhiều gia đình. Không những có hương vị đặc biệt, giúp cho các món ăn thêm ngon miệng, thì là cũng là một vị thuốc quý, có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe.
1. Tác dụng của thì là
Về mặt dược liệu, thì là là một cây thuốc quý, ngoài phần thân và lá thì phần quả của cây thì là cũng là một vị thuốc quý, được các thư tịch Đông y ghi chép về tác dụng từ lâu đời.
Lá và thân thì là: Đây là bộ phận của cây thì là thường được dùng làm gia vị trong nấu ăn, đồng thời cũng là vị thuốc có nhiều tác dụng trong phòng và điều trị bệnh tật. Theo Đông y, thì là được gọi với tên thời la. Phần thân và lá thì là có vị cay, tính ấm, đi vào các kinh tỳ, vị, có tác dụng tán phong hàn, hóa đàm, giải độc, trừ mùi tanh hôi.
Trong Đông y, lá và thân thì là thường được ứng dụng trong điều trị các chứng:
Trị ngoại cảm phong hàn: Dùng trong các bài thuốc xông hoặc sắc uống để giải cảm trong những trường hợp cảm nhẹ, giúp thông mũi dịu họng.
Trị hôi miệng: Sắc nước súc miệng hoặc nhai lá tươi giúp làm sạch khoang miệng, trị răng lợi sưng đau.
Dùng ngoài da trị mụn nhọt: Giã nát đắp lên vùng da bị mụn nhọt giai đoạn đầu để giảm sưng tấy.
Các nghiên cứu hiện đại cũng tìm thấy nhiều hoạt chất có tác dụng sinh học trong lá và thân cây thì là như các loại tinh dầu, flavonoid, acid phenolic, hàm lượng cao vitamin C, vitamin A cùng các khoáng chất canxi, mangan, sắt, magie… Thân và lá cây thì là cũng được chứng minh là có các tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, chống oxy hóa, hỗ trợ hạ mỡ máu, hỗ trợ kiểm soát đường huyết, bảo vệ niêm mạc dạ dày, chống co thắt và đầy hơi…
Lá và thân thì là vừa là gia vị vừa là vị thuốc quý.
Hạt (quả) thì là: Phần mà chúng ta quen gọi là hạt thì là kỳ thực chính là phần quả của loại cây này. Theo Đông y, hạt thì là cũng chính là bộ phận có giá trị dược liệu cao nhất và được dùng phổ biến trong các bài thuốc Đông y.
Hạt thì là có nhiều đặc điểm giống với tiểu hồi hương nên trong các chứng bệnh về tiêu hóa có thể dùng thay thế cho vị thuốc này. Hạt thì là theo Đông y có vị cay, tính ấm, đi vào các kinh tỳ, vị, thận, có tác dụng ôn trung tán hàn, hành khí chỉ thống, kiện tỳ tiêu thực.
Hạt thì là thường được ứng dụng trong điều trị:
Trị chứng tỳ vị hư hàn gây đau bụng: Đau bụng do lạnh, đầy chướng, nấc, nôn mửa.
Trị sán khí: Đau do khí trệ ở vùng hạ tiêu.
Hỗ trợ phụ nữ sau sinh: Trị tắc tia sữa, giúp thông sữa và giảm đau bụng sau sinh.
Hỗ trợ tiêu hóa: Trị chứng ăn không tiêu, hôi miệng do tích trệ ở trường vị.
Nếu như phần thân và lá cây thì là đã chứa rất nhiều chất oxy hóa cùng vitamin C, thì phần hạt thì là lại là nơi tập trung nhiều hợp chất hóa học có hoạt tính sinh học mạnh mẽ với hàm lượng cao hơn gấp nhiều lần các bộ phận khác.
Hạt thì là có chứa nhiều carvone, là thành phần chủ yếu tạo nên mùi thơm và tác dụng của hạt; ngoài ra còn có tinh dầu limonene, α-Phellandrene, dầu béo, coumarin… Chính nhờ các thành phần này, hạt thì là có nhiều tác dụng vượt trội:
Giảm co thắt dạ dày và ruột, ngăn chặn sự hình thành khí trong đường tiêu hóa.
Kháng khuẩn và bảo vệ răng miệng.
Điều hòa cholesterol và bảo vệ tim mạch.
Lợi sữa.
Kháng viêm, giảm đau.
2. Một số cách dùng thì là tốt cho sức khỏe
Trà hạt thì là
Nguyên liệu: 3–5g hạt thì là khô.
Cách làm: Cho hạt thì là vào ấm, rót khoảng 200ml nước sôi, đậy nắp hãm trong 10–15 phút. Uống khi còn ấm sau bữa ăn. Đây là cách dùng đơn giản và phổ biến của hạt thì là giúp hỗ trợ tiêu hóa và lợi sữa.
Trà hạt thì là giúp giảm đầy hơi, chướng bụng, kích thích tiêu hóa. Đối với phụ nữ đang cho con bú, trà này hỗ trợ kích thích tiết sữa và giảm tình trạng tắc tia sữa nhẹ.
Thì là vệ sinh răng miệng
Nguyên liệu: Một nhúm nhỏ hạt thì là khô hoặc lá tươi.
Cách làm:
Cách 1: Nhai trực tiếp 5-10 hạt thì là khô trong miệng khoảng 2-3 phút rồi nhả bỏ.
Cách 2: Đun sôi lá thì là tươi với nước, để nguội dùng làm nước súc miệng hàng ngày.
Khả năng kháng khuẩn của thì là có tác dụng xử lý các vấn đề về hơi thở một cách tự nhiên, giúp khử mùi hôi miệng, diệt khuẩn khoang miệng và mang lại hơi thở thơm mát, đồng thời giúp giảm tình trạng đau răng nhẹ do phong hàn
Nước sắc thì là - gừng tươi
Nguyên liệu: 5g hạt thì là, 3 lát gừng tươi.
Cách làm: Cho các nguyên liệu vào nồi với 300ml nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ sắc còn khoảng 150ml, uống khi còn nóng. Sự kết hợp giữa thì là và gừng giúp tăng tác dụng ấm cho cơ thể, trị các chứng nôn mửa, nấc do vị hàn, giúp làm ấm cơ thể trong những ngày trời lạnh hoặc sau khi ăn đồ sống lạnh bị đau bụng.
Gối thì là
Nguyên liệu: Lá và hạt thì là khô lượng lớn, vải cotton làm vỏ gối.
Cách làm: Sấy khô lá và hạt thì là, trộn đều rồi nhồi vào bên trong vỏ gối nhỏ (hoặc túi thơm); dùng để gối đầu hoặc đặt cạnh gối nằm của trẻ nhỏ, người già. Mùi thơm từ tinh dầu thì là giúp an thần, giảm căng thẳng, hỗ trợ trẻ nhỏ bớt quấy khóc ban đêm và giúp người lớn dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Gối thì là được làm từ lá và hạt thì là khô có tác dụng an thần, giảm căng thẳng.
Xông hơi giải cảm
Nguyên liệu: Một nắm lớn lá thì là tươi, vài nhánh sả hoặc vỏ bưởi.
Cách làm: Cho nguyên liệu vào nồi nước, đun sôi; dùng khăn lớn trùm kín đầu và nồi nước để xông hơi trong khoảng 5–10 phút. Tinh dầu thì là có khả năng kháng khuẩn mạnh, giúp làm sạch đường hô hấp khi bị cảm lạnh, hỗ trợ làm thông mũi, giảm nghẹt mũi, giúp cơ thể tiết mồ hôi để giải cảm và giảm nhức đầu do phong hàn.
Thì là có nhiều lợi ích với sức khỏe, tuy nhiên cũng cần lưu ý:
Không nên dùng thì là với phụ nữ có thai, người có thể trạng âm hư hỏa vượng.
Người dị ứng với các cây họ hoa tán như cà rốt, cần tây, mùi ta cần thận trọng khi sử dụng.
Không sử dụng chung với các loại thuốc có chứa estrogen, thuốc chống co giật, tamoxifen, thuốc lợi tiểu.
Nên sử dụng quả già đã khô hoàn toàn, có mùi thơm đặc trưng, khi dùng nên đập dập và sắc trong thời gian ngắn để đảm bảo hàm lượng hoạt chất.
