Loại rau từng bị coi như cỏ dại nhưng lại tốt cho gan

1. Tác dụng của cải xoong với sức khỏe của gan

Cải xoong là loại rau quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày. Theo y học cổ truyền, cải xoong có vị ngọt, hơi đắng và cay nhẹ, tính mát, quy vào các kinh phế, can và bàng quang. Dược liệu này có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, hóa đàm, giảm ho, lợi tiểu và hỗ trợ làm mát huyết.

Tạng can có chức năng tương ứng với gan trong y học hiện đại, giữ vai trò quan trọng trong điều hòa khí huyết và thải trừ độc tố. Cải xoong vừa là thực phẩm vừa có thể được sử dụng như một vị thuốc, góp phần hỗ trợ chức năng của tạng can nhờ các tác dụng thanh nhiệt, giải độc và lợi tiểu.

Theo y học cổ truyền cải xoong có tác dụng:

Thanh can tả hỏa:Theo Đông y, can hỏa vượng khiến người bệnh dễ gắt gỏng, mắt đỏ, miệng đắng, đau hạ sườn. Cải xoong với vị đắng, tính mát có thể giúp thanh can tả hỏa, giảm tình trạng nóng trong và bảo vệ can khỏi tác động của nhiệt độc.

Thông tiện: Can chủ sơ tiết, thông qua việc thúc đẩy bài tiết nước tiểu, cải xoong giúp đưa nhiệt độc, thấp độc ra khỏi cơ thể. Đây chính là cách giải độc gián tiếp nhưng cực kỳ hiệu quả, giúp can không phải chịu áp lực quá tải.

Cải xoong đi vào kinh phế, can, có nhiều tác dụng với gan.

Tuyên phế trợ can: Phế kim có tác dụng khắc chế can mộc, cải xoong quy vào kinh Phế, giúp thanh phế khí, khiến phế thực hiện tốt chức năng "túc giáng", từ đó kiểm soát và kìm hãm sự bốc hỏa quá mức của Can mộc, từ đó giúp bình can, hạ áp, làm cho can khí được sơ thông, thư giãn.

Lương huyết giải độc:Can tàng huyết, nếu có huyết nhiệt, can sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Với khả năng lương huyết, cải xoong giúp ngăn chặn tình trạng huyết nhiệt gây tổn thương tế cho can.

Theo các nghiên cứu hiện đại, cải xoong có tác dụng:

Kích hoạt enzym giải độc:Cải xoong chứa hàm lượng cao các hợp chất glucosinolate. Nhờ quá trình nhai hoặc cắt nhỏ, các hợp chất này chuyển hóa thành isothiocyanates, giúp kích hoạt các enzyme giải độc pha II tại gan, hỗ trợ quá trình trung hòa và đào thải các độc tố cũng như các chất gây ung thư ra khỏi cơ thể.

Chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan:Gan là cơ quan chịu nhiều áp lực từ các gốc tự do trong quá trình chuyển hóa. Cải xoong rất giàu vitamin C, vitamin A và các hợp chất flavonoid như quercetin có tác dụng giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do oxy hóa, giảm tình trạng viêm gan mạn tính.

Hỗ trợ chuyển hóa lipid: Cải xoong có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol và triglyceride trong máu, qua đó giúp giảm tích tụ mỡ tại gan, từ đó phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

2. Cách chế biến cải xoong tốt cho gan

2.1 Canh cải xoong - gan lợn

Nguyên liệu: Cải xoong 250g, gan lợn 150g, kỷ tử 10g, gừng tươi, rượu trắng, bột năng.

Cách thực hiện:

Thái gan mỏng, bóp với bột năng và rượu trắng rồi rửa sạch nhiều lần cho đến khi nước trong.
Nấu nước dùng với gừng tươi. Khi nước sôi mạnh, cho cải xoong vào trước.
Khi nước sôi lại, cho gan lợn và kỷ tử vào.
Nấu 1 - 2 phút cho đến khi vừa chín tới để gan mềm và rau không bị mất chất.
Tắt bếp, nêm thêm gia vị cho vừa ăn.

2.2 Canh cải xoong - mề vịt

Nguyên liệu: Cải xoong 300g, mề vịt 2 cái, trần bì, hạnh nhân.

Cách thực hiện:

Mề vịt thái miếng, nếu dùng mề vịt khô thì ngâm cho mềm rồi thái.
Trần bì ngâm nở, cạo sạch lớp màng trắng bên trong.
Cho mề vịt, trần bì, hạnh nhân vào nồi hầm với nước khoảng 45 phút cho ra chất ngọt.
Sau đó cho cải xoong vào hầm thêm 15-20 phút.
Nên thêm gia vị cho vừa ăn.

Cải xoong có thể nấu canh với gan lợn, mề vịt để mang lại lợi ích cho sức khỏe gan.

3. Một số lưu ý khi ăn rau cải xoong

- Cải xoong thường sống ở các vùng nước đọng, ao hồ, nơi có sự tồn tại của sán lá gan lớn do đó nên ưu tiên ăn các món cải xoong nấu chín; chọn nguồn rau sạch và rửa thật kỹ qua nhiều lần nước, ngâm nước muối hoặc dung dịch rửa rau chuyên dụng.

- Cải xoong cực kỳ giàu Vitamin K, một yếu tố thiết yếu cho quá trình đông máu, nên tham vấn bác sĩ nếu bạn đang điều trị các bệnh về tim mạch hoặc huyết khối.

- Trong cải xoong có chứa một lượng nhất định oxalate, người có tiền sử sỏi thận nên hạn chế dùng hoặc chỉ dùng lượng vừa phải và uống nhiều nước sau khi ăn.

- Giống như các loại rau họ cải khác, cải xoong chứa goitrogens có thể cản trở sự hấp thụ i-ốt của tuyến giáp, do đó người bị suy giáp hoặc bướu cổ nên nấu chín cải xoong để làm giảm nồng độ Goitrogens trước khi ăn.

- Theo Đông y, cải xoong có tính lạnh, những người hay bị lạnh bụng, tiêu chảy, hoặc phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt nếu dùng nhiều sẽ dễ bị đau bụng, đi ngoài phân lỏng. Khi chế biến, nên cho thêm gừng tươi để cân bằng.

- Không nên dùng quá nhiều cho phụ nữ mang thai do cải xoong có thể gây kích ứng tử cung ở một số cơ địa nhạy cảm, nhất là trong những tháng đầu của thai kỳ.

BS. Nguyễn Huy Hoàng