[Loạt Megastory] Xây cầu, làm đường 'nối thông' Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh (Kỳ 1)

Với tinh thần “làm một ngày bằng nhiều năm”, các dự án hạ tầng giao thông kết nối tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay đang được triển khai với tốc độ “thần tốc”. Hàng loạt dự án đã “kích hoạt” nút khởi động sau nhiều năm chờ đợi để kết nối khát vọng phát triển.

Ngày 15-1-2026, Dự án Đầu tư xây dựng cầu Cát Lái chính thức được tỉnh Đồng Nai động thổ xây dựng. Trong số các dự án giao thông kết nối giữa tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh, cầu Cát Lái là một trong những dự án được mong chờ nhất, không chỉ bởi vị trí chiến lược mà còn bởi những “thăng trầm” kéo dài trong hơn 3 thập kỷ để hiện thực hóa quy hoạch.

Từ năm 2003, Dự án Cầu Cát Lái đã có chủ trương đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, sau đó, do 2 địa phương chưa thống nhất được ý kiến nên dự án không thể triển khai thực hiện.

Gần 14 năm sau, vào tháng 5-2017, Thủ tướng Chính phủ có văn bản chấp thuận bổ sung Quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020 theo đề nghị của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng). Tháng 8-2019, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản đồng ý giao UBND tỉnh Đồng Nai là cơ quan nhà nước có thẩm quyền triển khai thực hiện Dự án Cầu thay phà Cát Lái theo hình thức đối tác công tư (PPP). Tuy nhiên, do nhiều yếu tố, dự án vẫn chưa thể khởi công xây dựng.

“Bước ngoặt” đến với dự án này khi tại buổi làm việc giữa Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai vào ngày 21-10-2025.

Tại buổi làm việc này, các dự án cầu Cát Lái, cầu Long Hưng và cầu Phú Mỹ 2 được hai địa phương xác định là các dự án kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, rút ngắn khoảng cách kết nối từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh đến khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây là các dự án cấp bách cần sớm triển khai thực hiện để phục vụ việc khai thác Sân bay Long Thành, cần tập trung đẩy nhanh tiến độ để khởi công các dự án trong quý IV-2025, chậm nhất là quý I-2026.

Quang cảnh hội nghị giữa Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai để bàn giải pháp về kết nối hạ tầng giao thông giữa 2 địa phương. Ảnh: Huy Anh

Ngay sau đó, thủ tục đầu tư các dự án đã được tăng tốc thực hiện với sản phẩm cụ thể là “cột mốc” động thổ các dự án, trong đó có Dự án Cầu Cát Lái.

Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà đánh giá: Việc cầu Cát Lái được động thổ xây dựng chỉ sau chưa đầy 3 tháng diễn ra buổi làm việc “lịch sử” giữa Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai chính là minh chứng sinh động nhất cho việc hợp tác giữa hai địa phương trong giai đoạn mới với mục tiêu hướng đến là phải có những sản phẩm cụ thể.

Cầu Long Thành trên cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây được đầu tư xây dựng thêm một đơn nguyên mới để tăng cường kết nối giao thông. Ảnh: Phạm Tùng.

Đầu tháng 2-2026, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản gửi Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh và Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà về việc giao cơ quan chủ quản thực hiện Dự án Xây dựng cầu Tân Hiền. Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đồng ý với đề xuất của địa phương giao UBND tỉnh Đồng Nai là cơ quan chủ quản thực hiện Dự án Xây dựng cầu Tân Hiền.

Cầu Tân Hiền bắc qua sông Đồng Nai, nối xã Thường Tân (Thành phố Hồ Chí Minh) với phường Tân Triều (Đồng Nai) là một trong những dự án cầu đường bộ vượt sông được quy hoạch xây dựng để kết nối 2 địa phương.

Ngay sau đó, UBND tỉnh Đồng Nai cũng đã có văn bản gửi các đơn vị liên quan về việc triển khai thực hiện dự án. Cụ thể, UBND tỉnh Đồng Nai giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh triển khai các thủ tục chuẩn bị đầu tư Dự án xây dựng cầu Tân Hiền. Tổ chức lập hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư (báo cáo nghiên cứu tiền khả thi hoặc báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư) dự án trình thẩm định theo quy định và hoàn thành trong tháng 3-2026.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà cho biết: Trên cơ sở làm việc giữa cơ quan chức năng của hai địa phương, trong thời gian tới, cả Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ để tiếp tục triển khai thực hiện các dự án hạ tầng giao thông kết nối giữa hai địa phương. “Tỉnh Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh xác định, việc triển khai sớm các dự án giao thông kết nối là nhiệm vụ trọng tâm, không phải là nhiệm vụ riêng của từng địa phương mà là nhiệm vụ chung của hai địa phương. Các dự án không chỉ phục vụ phát triển cho riêng Đồng Nai hay Thành phố Hồ Chí Minh mà còn phục vụ nhu cầu phát triển chung của toàn vùng Đông Nam Bộ” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà chia sẻ.

Theo kế hoạch của cả 2 địa phương, bên cạnh các dự án kết nối giao thông do trung ương triển khai, các dự án cầu đường bộ đã được động thổ, thời gian tới hàng loạt dự án quan trọng khác như kéo dài metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính mới của tỉnh Đồng Nai, Sân bay Long Thành; đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành; đường Vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh cũng sẽ được khởi công xây dựng.

Cầu Phước An kết nối tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh đang được đầu tư xây dựng. Ảnh: Phạm Tùng

PGS.TS Trần Quang Phú, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Tốc độ triển khai các dự án giao thông kết nối giữa tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh thời gian gần đây đã được cải thiện đáng kể so với trước đây. Đặc biệt, về mặt thủ tục, các dự án đã được thực hiện nhanh hơn.

“So với trước đây, tiến độ ra quyết định, chuẩn bị đầu tư và khởi động dự án đã nhanh hơn, cho thấy năng lực điều phối chính sách và quyết tâm chính trị đã mạnh hơn” - PGS.TS Trần Quang Phú đánh giá.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Trần Quang Phú: Nếu chỉ nhìn vào số lượng dự án được khởi công để kết luận toàn diện về hiệu quả triển khai là chưa đầy đủ. Bởi, trong nghiên cứu hạ tầng giao thông, tốc độ triển khai cần được xem xét ở các tiêu chí như: thời gian chuẩn bị đầu tư, tiến độ giải phóng mặt bằng, khả năng giải ngân, mức độ hoàn thành đúng kế hoạch và tác động thực tế đến năng lực kết nối vùng.

“Nói cách khác, khởi công nhanh là tín hiệu tốt, nhưng hoàn thành đúng tiến độ và phát huy hiệu quả khai thác mới là thước đo cuối cùng” - PGS.TS Trần Quang Phú chia sẻ thêm.