Loạt 'ông lớn' đối mặt nguy cơ hủy niêm yết khi UBCK yêu cầu rà soát tư cách công ty đại chúng

Ngày 24/2, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) ban hành công văn yêu cầu rà soát tư cách công ty đại chúng đối với doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đang thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán.

Theo Luật Chứng khoán năm 2019 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2024, công ty đại chúng phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Trường hợp công ty không còn đáp ứng một trong các điều kiện trên thì thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định tại Điều 38 Luật Chứng khoán.

UBCKNN đề nghị doanh nghiệp rà soát tình trạng vốn điều lệ, cơ cấu cổ đông và tỷ lệ cổ phiếu có quyền biểu quyết do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ tại thời điểm sau ngày 1/1/2026.

Nếu phát sinh việc không còn đáp ứng điều kiện, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện, công ty phải gửi văn bản báo cáo kèm danh sách cổ đông và báo cáo tài chính năm gần nhất đã được kiểm toán để cơ quan quản lý xem xét.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, UBCKNN sẽ thực hiện các bước xử lý theo quy định. Trường hợp bị hủy tư cách công ty đại chúng, trong vòng 7 ngày kể từ ngày nhận được thông báo, doanh nghiệp phải công bố thông tin và phối hợp với Sở Giao dịch Chứng khoán để thực hiện thủ tục hủy niêm yết hoặc hủy đăng ký giao dịch theo quy định.

Đối với doanh nghiệp đang thực hiện kế hoạch chuyển đổi từ doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sang công ty cổ phần niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nếu chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán thì không bị hủy tư cách công ty đại chúng trong thời gian triển khai kế hoạch.

Công văn cũng áp dụng đối với các công ty con của doanh nghiệp Nhà nước đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch. Các công ty này phải độc lập đáp ứng đầy đủ điều kiện công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán, không phụ thuộc vào việc công ty mẹ là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ vốn chi phối.

Trường hợp công ty mẹ là doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ tỷ lệ sở hữu lớn tại công ty con dẫn tới tỷ lệ cổ phiếu do cổ đông không phải cổ đông lớn nắm giữ thấp hơn mức tối thiểu theo quy định, công ty con vẫn phải thực hiện rà soát và báo cáo theo yêu cầu của UBCKNN. Nếu không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông và vốn điều lệ, công ty con thuộc diện xem xét hủy tư cách công ty đại chúng và thực hiện các thủ tục liên quan đến niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định pháp luật.

Nhiều ông lớn thông báo chưa đạt “chuẩn đại chúng”

Từ cuối năm 2025 đến nay, nhiều doanh nghiệp quy mô lớn trên thị trường chứng khoán đã đưa ra thông báo liên quan đến quy định về tiêu chuẩn công ty đại chúng, khi tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn quá cao khiến cơ cấu cổ đông cô đặc.

Ngày 31/12, Tổng Công ty Khí Việt Nam – CTCP (PV GAS, mã: GAS) công bố thông tin, căn cứ Báo cáo tài chính quý 3 năm 2025 và danh sách tổng hợp người sở hữu chứng khoán gần nhất (lập tại ngày chốt danh sách 29/8/2025), PV GAS có tổng cộng 17.495 cổ đông.

Trong đó, 1 cổ đông lớn là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) nắm giữ 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. 17.494 cổ đông còn lại nắm giữ 4,24% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.

Như vậy, PV GAS chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 11 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15, cụ thể: không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Hiện nay, PV GAS đang nỗ lực làm việc với cổ đông lớn là PVN, đồng thời báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền liên quan để có phương án xử lý phù hợp với quy định hiện hành.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại CTCP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã: PGD).

Theo danh sách chốt ngày 8/12/2025, cơ cấu cổ đông của PGD bao gồm công ty mẹ PV GAS nắm 50,5%, cùng với hai đối tác chiến lược Nhật Bản là Tokyo Gas Asia và Saibu Gas Holdings lần lượt nắm 25% và 21%. Tổng cộng, nhóm 3 cổ đông lớn này sở hữu 96,5% vốn, còn 3,5% vốn do 1.642 cổ đông nhỏ lẻ còn lại nắm giữ.

Trước đó, vào tháng 11/2025, một doanh nghiệp khác là Tổng công ty Khoáng sản - TKV (VIMICO, mã: KSV) cũng thông báo chưa đáp ứng đủ điều kiện công ty đại chúng do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm tỷ lệ sở hữu 98,1% vốn điều lệ.

Hay CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (Mã: BSR) có cơ cấu sở hữu với PVN nắm giữ 92,1% vốn điều lệ. Doanh nghiệp đã báo cáo vướng mắc liên quan đến điều kiện công ty đại chúng và làm việc với các cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành.

Hệ quả khi bị hủy tư cách công ty đại chúng là cổ phiếu sẽ không đủ điều kiện niêm yết trên HOSE, HNX cũng như không đủ điều kiện giao dịch trên sàn Upcom.

Trang Mai