Logistics - Đòn bẩy trong xuất khẩu và thương mại của Phú Thọ

Vietnam SuperPortTM mở rộng hoạt động kho OACT tăng công suất xử lý hàng hoá hàng không tối đa lên 60.000 tấn/năm.

Từ lợi thế vị trí đến lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, năng lực logistics trở thành một trong những yếu tố quan trọng quyết định sức cạnh tranh của địa phương và doanh nghiệp. Cùng với hạ tầng giao thông, quỹ đất, nguồn nhân lực, các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến khả năng kết nối, lưu chuyển hàng hóa và quản trị chuỗi cung ứng.

Sau khi địa giới hành chính được mở rộng, Phú Thọ có không gian phát triển liên hoàn giữa trung du, đồng bằng và vùng Tây Bắc. Sự kết nối giữa các trung tâm công nghiệp, vùng nguyên liệu, đô thị và hệ thống giao thông liên vùng tạo điều kiện hình thành các chuỗi cung ứng quy mô lớn. Trong đó, logistics giữ vai trò kết nối sản xuất với thị trường, doanh nghiệp với các trung tâm thương mại và mạng lưới toàn cầu. 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng khoảng 10,18%; sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao; kim ngạch xuất khẩu đạt trên 22 tỷ USD, thu hút đầu tư nước ngoài khoảng 1,8 tỷ USD. Quy mô kinh tế tăng nhanh kéo theo nhu cầu lớn về vận tải đa phương thức, kho bãi, trung tâm phân phối, dịch vụ hải quan và quản trị chuỗi cung ứng. Toàn tỉnh hiện có khoảng 1.000 doanh nghiệp xuất nhập khẩu và gần 900 doanh nghiệp logistics. Quy hoạch tỉnh xác định 57 khu công nghiệp, trong đó 30 khu đã thành lập; 18 khu đang hoạt động, 5 khu đang xây dựng, cùng phương án phát triển 13 trung tâm logistics. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành hệ sinh thái logistics phục vụ sản xuất công nghiệp, thương mại và xuất khẩu.

Một trong những điểm nhấn là Trung tâm Logistics ICD Vĩnh Phúc - Vietnam SuperPortTM. Dự án có tổng vốn đầu tư gần 3.800 tỷ đồng, quy mô hơn 83ha, công suất thiết kế khoảng 530.000 TEU/năm, hướng tới phát triển thành trung tâm logistics thông minh, tích hợp kho ngoại quan, vận tải đa phương thức, quản trị chuỗi cung ứng số và kết nối với mạng lưới logistics ASEAN. Theo TS. Yap Kwong Weng, Giám đốc điều hành Vietnam SuperPortTM, doanh nghiệp đang cần một hệ sinh thái logistics thông minh, tích hợp để rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh. Với lợi thế về vị trí và hạ tầng, Phú Thọ có điều kiện để trở thành trung tâm logistics của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Tại buổi khảo sát phục vụ xây dựng báo cáo Logistics Việt Nam cuối tháng 6/2026, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), đánh giá sau sáp nhập, Phú Thọ là một trong những địa phương đóng góp lớn vào sản xuất và xuất nhập khẩu của cả nước. Không gian phát triển mới cũng mở ra cơ hội thu hút đầu tư, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển dịch vụ logistics tương xứng với quy mô sản xuất và thương mại.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa tiềm năng và năng lực logistics thực tế vẫn còn khá lớn. Một số doanh nghiệp trên địa bàn vẫn phải đưa hàng xuống Hà Nội, Bắc Ninh hoặc Hải Phòng để gom container, làm thủ tục thông quan và sử dụng các dịch vụ logistics chuyên sâu. Chi phí vì thế tăng, thời gian giao hàng kéo dài, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của các ngành hàng chủ lực như điện tử, cơ khí, dệt may.

Tạo lợi thế mới cho hàng hóa Phú Thọ

Trong cạnh tranh quốc tế, lợi thế của doanh nghiệp không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm hay giá thành. Khả năng giao hàng đúng hạn, kiểm soát nguồn hàng, truy xuất nguồn gốc, minh bạch dữ liệu và duy trì chuỗi cung ứng ổn định ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với việc giữ đơn hàng và mở rộng thị trường. Đây là yêu cầu đặc biệt rõ đối với Phú Thọ khi công nghiệp chế biến, chế tạo và xuất khẩu đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Các ngành linh kiện điện tử, cơ khí, ô tô - xe máy, dệt may và chế biến nông - lâm sản đều đòi hỏi hệ thống vận chuyển nhanh, chính xác, an toàn và liên tục. Bà Phan Thị Thúy Loan, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Giao nhận HP Vĩnh Phúc cho biết, khách hàng quốc tế ngày càng coi trọng năng lực giao hàng. Logistics vận hành hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm chi phí lưu kho, tăng tốc độ quay vòng vốn và nâng khả năng tiếp cận các đơn hàng có giá trị cao. Theo đánh giá của Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam, tối ưu logistics không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí mà còn trực tiếp nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm. Năng lực logistics cũng ngày càng trở thành một tiêu chí quan trọng trong lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn FDI.

Thực tế, hạ tầng logistics của Phú Thọ vẫn chưa đồng bộ. Hệ thống kho bãi, trung tâm phân phối, logistics lạnh và logistics phục vụ thương mại điện tử còn thiếu; vận tải đa phương thức chưa phát huy đầy đủ hiệu quả. Phần lớn doanh nghiệp logistics có quy mô nhỏ, năng lực tài chính và ứng dụng công nghệ còn hạn chế. Đây là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ để logistics thực sự trở thành một ngành kinh tế có sức lan tỏa. Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Phú Thọ cần tranh thủ “khoảng thời gian vàng” khi hạ tầng giao thông từng bước hoàn thiện để thu hút nguồn hàng trung chuyển, hình thành cực tăng trưởng mới. Cục Xuất nhập khẩu và các hiệp hội sẽ phối hợp hỗ trợ tỉnh xúc tiến đầu tư, kết nối với các doanh nghiệp lớn, từng bước đưa các dự án logistics cụ thể vào hoạt động.

Nhận thức rõ vai trò đó, Phú Thọ đang triển khai Đề án phát triển tỉnh thành trung tâm logistics của vùng Trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2025- 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trọng tâm là phát triển hệ thống logistics liên vùng; đầu tư kho bãi hiện đại, kho lạnh, kho ngoại quan; thúc đẩy vận tải đa phương thức và ứng dụng công nghệ số như AI, IoT, blockchain để tối ưu chi phí, nâng hiệu quả quản trị. Logistics vì thế đang đứng trước cơ hội chuyển từ một lĩnh vực hỗ trợ thành động lực mới của tăng trưởng. Khi hạ tầng được kết nối đồng bộ, dòng hàng hóa được tổ chức hiệu quả, dữ liệu được số hóa và chi phí được cắt giảm, sức cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ được nâng lên, đồng thời tạo thêm sức hút đối với các nhà đầu tư.

Với không gian phát triển mới, nền sản xuất ngày càng mở rộng và hệ thống giao thông từng bước hoàn thiện, phát triển logistics hiện đại sẽ là một trong những chìa khóa để Phú Thọ nâng cao năng lực xuất khẩu, mở rộng thương mại và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.