Logistics-động lực tăng trưởng mới của Quảng Trị

Từ lợi thế địa lý đến lợi thế kết nối

Trong nền kinh tế hiện đại, năng lực cạnh tranh của một địa phương không chỉ được quyết định bởi tài nguyên hay vị trí địa lý mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối. Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh chi phí logistics vẫn chiếm khoảng 20-25% giá thành của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Vì vậy, việc rút ngắn quãng đường và thời gian vận chuyển sẽ trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đối với Quảng Trị, việc sáp nhập địa giới hành chính không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo nên một cấu trúc logistics liên hoàn. Lần đầu tiên, 3 cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay và Cha Lo được kết nối với các cảng biển Hòn La, Cửa Việt và Mỹ Thủy cùng hệ thống cao tốc Bắc-Nam, quốc lộ, đường sắt, sân bay, KKT và khu công nghiệp trong một quy hoạch thống nhất.

Phương tiện vận chuyển hàng hóa qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo - Ảnh: T.L

Theo TS.Lê Văn Tới, nguyên Cục trưởng Cục Hải quan Quảng Trị, lợi thế lớn nhất của Quảng Trị sau điều chỉnh địa giới là tối ưu hóa Hành lang kinh tế Đông-Tây, hình thành chuỗi liên kết xuyên biên giới từ cửa khẩu đến cảng biển. Cùng với hệ thống giao thông đa phương thức và các KKT động lực, Quảng Trị đang có nền tảng để phát triển logistics quy mô lớn.

"Cùng với quy hoạch các trung tâm logistics tại KKT Đông Nam và chuỗi công nghiệp-năng lượng, Quảng Trị không còn chỉ là điểm giao cắt giao thông mà đang từng bước trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực", TS.Lê Văn Tới nhận định.

Nếu trước đây hàng hóa trên Hành lang kinh tế Đông-Tây chủ yếu phải trung chuyển đến các cảng ngoài tỉnh, làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển, thì nay mạng lưới kết nối mới đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn đó. Nhu cầu phát triển logistics cũng được thúc đẩy từ sự gia tăng của hoạt động thương mại. 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu của Quảng Trị đạt khoảng 1,357 tỉ USD, trong đó xuất khẩu đạt 300 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ. Quy mô thương mại ngày càng mở rộng đòi hỏi hệ thống logistics hiện đại, đủ năng lực kết nối hiệu quả với thị trường quốc tế.

Theo ông Chu Đức Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Cepella Quảng Bình, điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là ưu đãi đầu tư mà còn là năng lực kết nối hạ tầng.

"Quảng Trị hiện có không gian đầu tư rộng hơn, hệ thống giao thông đa tầng với các trục Bắc-Nam, Đông-Tây, cảng biển nước sâu, cảng hàng không và các cửa khẩu quốc tế. Đây là yếu tố chiến lược giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả đầu tư", ông Tuấn chia sẻ.

Cảng Mỹ Thủy-hạt nhân của chuỗi logistics

Một trong những dự án được kỳ vọng tạo bước ngoặt cho logistics Quảng Trị là Cảng nước sâu Mỹ Thủy. Ngày 15/7 vừa qua, hai bến cảng đầu tiên trong tổng số 10 bến của dự án đã chính thức đi vào khai thác, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của chuỗi logistics từ cửa khẩu đến cảng biển.

Theo ông Nguyễn Xuân Dũng, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy, cảng Mỹ Thủy được định hướng không chỉ là một cảng nước sâu phục vụ xuất nhập khẩu mà còn là hạt nhân của hệ sinh thái logistics hiện đại của Quảng Trị."Cảng Mỹ Thủy sẽ trở thành điểm đầu ra của Hành lang kinh tế Đông-Tây, kết nối trực tiếp các cửa khẩu quốc tế với mạng lưới hàng hải toàn cầu, qua đó hình thành chuỗi logistics khép kín từ cửa khẩu, khu công nghiệp đến cảng biển, giúp hàng hóa tiếp cận thị trường quốc tế với chi phí cạnh tranh hơn", ông Dũng cho biết.

Chuyến tàu đầu tiên cập cảng Mỹ Thủy ngày 15/7/2026 - Ảnh: N.L

Theo ông Dũng, để phát huy tối đa vai trò của cảng Mỹ Thủy, Quảng Trị cần sớm hoàn thiện đề án thành lập khu thương mại tự do gắn với trung tâm logistics theo mô hình cảng thông minh. Đây cũng là định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Thông báo kết luận số 51-TB/VPTW, ngày 11/5/2026 về phát triển cảng nước sâu Mỹ Thủy gắn với trung tâm logistics theo mô hình cảng thông minh và khu thương mại tự do.

Theo quy hoạch, cảng Mỹ Thủy có khả năng tiếp nhận tàu đến 100.000 DWT và định hướng nghiên cứu mở rộng để đón tàu 350.000 DWT khi đủ điều kiện. Quy mô này không chỉ đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu của Quảng Trị mà còn tạo điều kiện giảm chi phí logistics cho hàng hóa từ các nước tiểu vùng sông Mê Kông và các địa phương trong khu vực. Cảng cũng được kỳ vọng trở thành động lực thu hút đầu tư vào KKT Đông Nam, thúc đẩy phát triển logistics, công nghiệp chế biến, năng lượng và dịch vụ hậu cần cảng.

Từ góc độ doanh nghiệp vận tải, ông Võ Văn Đức, Giám đốc Công ty TNHH MTV Đăng Phát Quảng Trị cho rằng, việc hoàn thiện tuyến kết nối cửa khẩu-cảng Mỹ Thủy sẽ giúp doanh nghiệp tiết giảm đáng kể chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của địa phương.

Kiến tạo dòng chảy hàng hóa để bứt phá

Trong chiến lược phát triển mới, Quảng Trị xác định logistics không chỉ là dịch vụ hỗ trợ mà là hạ tầng kinh tế chiến lược. Phát triển logistics không chỉ giúp giảm chi phí vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn thu hút đầu tư vào công nghiệp, thương mại và dịch vụ, mở rộng nguồn thu ngân sách và tạo việc làm chất lượng cao.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam, logistics của Quảng Trị sẽ phát triển trên cơ sở kết nối đồng bộ giữa cảng biển nước sâu, cửa khẩu quốc tế, sân bay, đường cao tốc, quốc lộ, đường sắt và các hành lang kinh tế liên vùng."Thay vì tư duy "xây cảng chờ tàu", Quảng Trị chuyển sang tư duy "kiến tạo dòng chảy", khơi thông nguồn hàng trên các trục Đông-Tây và Bắc-Nam để tạo động lực phát triển cho cảng biển, sân bay cũng như các ngành công nghiệp và dịch vụ", ông Hoàng Nam nhấn mạnh.

Theo TS.Lê Văn Tới, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics của Bắc Trung bộ, Quảng Trị cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao thông đa phương thức; phát triển hệ thống trung tâm logistics, cảng cạn (ICD) gắn với KKT, cửa khẩu và cảng biển; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, số hóa chuỗi cung ứng và có chính sách thu hút đầu tư đủ sức cạnh tranh. Cùng với đó là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực quản trị chuỗi cung ứng, vận hành cảng, logistics số và thương mại điện tử.

Đặc biệt, lần đầu tiên Quảng Trị có điều kiện quy hoạch toàn bộ chuỗi logistics trong một không gian phát triển thống nhất, từ cửa khẩu, KKT, trung tâm logistics đến cảng biển và sân bay-lợi thế mà không nhiều địa phương trong khu vực có được.

Từ một "điểm giao cắt" trên bản đồ giao thông, Quảng Trị đang từng bước trở thành trung tâm logistics và trung chuyển hàng hóa quan trọng của Bắc Trung bộ, là cửa ngõ kết nối Hành lang kinh tế Đông-Tây với các tuyến hàng hải quốc tế. Khi dòng chảy logistics được khơi thông, không chỉ chi phí vận tải giảm, sức hấp dẫn đầu tư gia tăng mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho công nghiệp, thương mại và dịch vụ, tạo nền tảng để tỉnh bứt phá và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.