Logistics xanh giúp doanh nghiệp Việt giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh

Ngày 27-10, tại phiên chuyên đề “Chuỗi giá trị toàn cầu bền vững: Logistics xanh”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các diễn giả nhấn mạnh yêu cầu đồng bộ hạ tầng, công nghệ và dữ liệu để đưa logistics xanh trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: HÙNG TRIỀU

Phát biểu tại phiên thảo luận, đồng chí Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nhận định chuỗi giá trị toàn cầu đang được tổ chức lại theo hướng xanh hơn, minh bạch hơn và thông minh hơn. Hợp tác quốc tế không còn dừng ở trao đổi hàng hóa mà đòi hỏi kết nối tiêu chuẩn, công nghệ và dữ liệu xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu thụ.

Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM, xanh hóa và minh bạch hóa đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường, nguồn vốn. Năng lực cạnh tranh không chỉ phụ thuộc vào từng doanh nghiệp mà còn vào hạ tầng logistics, công nghệ, nhân lực và dữ liệu của toàn bộ hệ sinh thái.

Các diễn giả trao đổi giải pháp phát triển logistics xanh tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. Ảnh: HÙNG TRIỀU

Giảm chi phí từ tổ chức lại chuỗi vận chuyển

TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho rằng logistics xanh phải gắn với chuyển đổi số, lấy hiệu quả kinh tế và môi trường làm thước đo. Cải cách thủ tục thông quan, kiểm tra chuyên ngành, ứng dụng chứng từ điện tử và kết nối dữ liệu sẽ giúp giảm thời gian chờ, chi phí lưu kho và những hoạt động vận chuyển không cần thiết.

TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: HÙNG TRIỀU

Đối với TPHCM và vùng kinh tế phía Nam, ông đề xuất tăng kết nối các trung tâm sản xuất, kho bãi và mạng lưới vận tải thủy với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải. Đầu tư cảng biển cần đồng bộ với hạ tầng sau cảng, tháo gỡ các điểm nghẽn về luồng tuyến, bến bãi và điểm gom hàng. Doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. Tối ưu tuyến đường, giảm xe chạy rỗng, ghép tải, tiết kiệm năng lượng trong kho và ứng dụng phần mềm quản lý vận chuyển đều có thể giúp giảm chi phí, tiêu thụ nhiên liệu và phát thải.

Bà Ishita Dhamani, thành viên hợp danh bộ phận Tư vấn EY Singapore, nhận định một nhà máy có năng suất cao vẫn có thể mất lợi thế nếu hệ thống logistics thiếu bền vững hoặc không chứng minh được dấu chân carbon của sản phẩm. Vì vậy, chuyển đổi xanh cần được thực hiện trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Kết nối dữ liệu, nâng sức cạnh tranh

Ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (Gemalink), chỉ ra rằng thông tin thiếu liên thông giữa chủ hàng, đơn vị vận tải và cảng biển có thể khiến hàng hóa lỡ chuyến tàu, phát sinh chi phí dù từng khâu đã hoàn tất. Ông đề xuất thí điểm nền tảng dữ liệu kết nối vận chuyển container lạnh từ Đồng bằng sông Cửu Long đến cảng Cái Mép - Thị Vải. Nền tảng này cho phép theo dõi tiến độ đóng hàng, nhiệt độ bảo quản, lịch sà lan và tình trạng thông quan.

Ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Gemalink, đề xuất kết nối dữ liệu vận chuyển container lạnh từ Đồng bằng sông Cửu Long đến cảng Cái Mép - Thị Vải. Ảnh: HÙNG TRIỀU

Ông Trương Tấn Lộc, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Cảng Quốc tế Tân Cảng - Cái Mép, nhận định các doanh nghiệp đang sử dụng nhiều nền tảng số nhưng thiếu khả năng liên thông. Ông đề xuất thống nhất tiêu chuẩn dữ liệu, chứng từ điện tử và bộ tiêu chí đánh giá cảng xanh, kho hàng xanh, logistics xanh dựa trên mức phát thải CO₂, hiệu quả năng lượng và hiệu suất vận hành.

Theo các chuyên gia, kết nối dữ liệu và đo lường cụ thể hiệu quả chuyển đổi xanh sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở giảm chi phí, chứng minh khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.