Lời cảnh báo đanh thép từ Chiến lược của Israel với Syria

Căn cứ không quân Abu al-Duhur sau các đợt không kích, Syria, ngày 18/8. (Nguồn: Asharq Al-Awsat)

Khác với thường lệ, mục tiêu của đợt không kích chính xác của máy bay chiến đấu Israel vào đường băng của căn cứ không quân Abu al-Duhur ngày 18/8 không phải là các xe chở vũ khí của Iran hay tiền đồn của lực lượng Hezbollah.

Thay vào đó, sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ mới là điều buộc Nhà nước Do Thái phải hành động quyết liệt.

Duy trì ưu thế

Lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria, trong bối cảnh Ankara gia tăng hiện diện quân sự ở khu vực Tây Bắc nước này. (Nguồn: Haberler)

Một trong những ưu tiên hàng đầu của Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) tại đây là duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối tại Levant. Cơ quan tình báo Israel (Mossad) nhận định đội ngũ kỹ thuật Thổ Nhĩ Kỳ đã tích cực chuẩn bị cơ sở vật chất tại Idlib để tiếp nhận 200 binh sĩ, hệ thống radar phòng không và máy bay không người lái.

Với Nhà nước Do Thái, việc Ankara thiết lập vùng chống tiếp cận, chống xâm nhập (A2/AD) tại Tây Bắc Syria sẽ hạn chế đáng kể tầm hoạt động của Không quân Israel trong nỗ lực đối phó mối đe dọa mới cũng như lực lượng thân Iran tại khu vực này.

Ở chiều ngược lại, Israel vẫn duy trì sự thận trọng nhất định khi có hành động quân sự nhắm vào lực lượng của một quốc gia thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Đầu tiên, các nhà hoạch định chiến lược IDF nhận định tấn công các cơ sở quân sự liên quan tới Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria sẽ nằm ngoài giới hạn về địa lý quy định trong Điều 5 Hiến chương NATO về nguyên tắc phòng thủ tập thể.

Đồng thời, với việc giới hạn quy mô tấn công vào đường băng và các nhà kho thay vì binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ, Israel mong muốn gửi một lời cảnh báo đanh thép, nhưng không vượt quá giới hạn và tránh “vượt ngưỡng” dẫn đến một xung đột lớn hơn, trong bối cảnh nước này đang phải dàn trải lực lượng trên nhiều mặt trận khác nhau.

Lời cảnh báo

Israel tăng cường hoạt động quân sự tại Syria, phát đi cảnh báo trước sự mở rộng hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ tại khu vực. (Nguồn: PBS)

Các nhà phân tích nhận định động thái của Israel đánh dấu một sự chuyển dịch cơ bản về sức mạnh ở Trung Đông, khi khoảng trống tại Syria sau sự sụp đổ của chính quyền ông Bashar al-Assad đang dẫn đến đối đầu giữa các thế lực quân sự.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ tại Syria Tom Barrack đã công khai chỉ trích “canh bạc” của Israel, nhấn mạnh “sự leo thang không cần thiết” này sẽ không góp phần vào ổn định khu vực. Quan chức này nêu rõ hiện Washington đang cố gắng triển khai cơ chế giảm căng thẳng ba bên để tránh dẫn đến xung đột quy mô lớn hơn.

Ông Muaz Al Abdullah, Chuyên gia nghiên cứu Trung Đông thuộc Dự án Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED), nhận định Israel đã mở rộng mục tiêu chiến lược của mình: “Các đợt tấn công mới đây của Israel… phản ánh sự tiếp nối của chiến lược gây suy yếu lực lượng Syria”.

Đồng thời, đợt tấn công là “lời cảnh báo địa chính trị tới Ankara” trước nỗ lực mở rộng ảnh hưởng quân sự ở Idlib.

Tương tự, chuyên trang Defense Security Asia (Malaysia) lưu ý rằng IDF đang chuyển ưu tiên tác chiến sang kiểm soát tầm ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tờ này đánh giá Nhà nước Do Thái đang coi nỗ lực gắn kết về mặt quân sự và thể chế của Ankara tại Syria là một mối đe dọa về mặt an ninh quốc gia tương đương Iran.

Kiềm chế và lợi ích

Giám đốc Mossad Roman Gofman (phải) điện đàm với Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shaibani về những diễn biến an ninh tại Syria. (Nguồn: The Jerusalem Post)

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa rằng Israel mong muốn khơi mào một xung đột mới. Ngày 14/8, bốn ngày trước vụ tấn công vào căn cứ Abu al-Duhur, Giám đốc Mossad Roman Gofman đã điện đàm với Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shaibanim đã nêu rõ “lằn ranh đỏ” của Israel trước sự hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ.

Các đợt không kích vừa là lời cảnh cáo tới Ankara, vừa khẳng định với Damascus rằng Nhà nước Do Thái sẵn sàng hành động để bảo vệ những lợi ích chiến lược của mình.

Trong khi đó, trang Al-Monitor (Mỹ) duy trì sự lạc quan thận trọng, đánh giá sự hiện diện của Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shaibani, chỉ huy lực lượng vũ trang và tình báo trong đàm phán mới nhất với Israel, “dưới sự trung gian hòa giải của Mỹ tại Jordan” ngày 23/8 cho thấy Damascus sẵn sàng trao đổi để hạ nhiệt tình hình.

Ngoài ra, tận dụng vai trò trung gian hòa giải của Mỹ là chiến thuật quan trọng để chính phủ mới tại Syria duy trì vị thế trên bàn đàm phán, tập trung tái thiết và xây dựng đất nước thời hậu chiến mà không đánh mất sự độc lập về mặt chính sách và ảnh hưởng trước của các thế lực quân sự nước ngoài trên lãnh thổ của mình.

Ở chiều ngược lại, Israel muốn duy trì ưu thế về mặt quân sự, hạn chế sự mở rộng hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ và tiếp tục gây áp lực với các lực lượng thân Iran tại Tây Bắc Syria.

Dù vậy, nước này không hướng tới khơi mào xung đột mới, nhất là khi Nhà nước Do Thái đang dàn trải lực lượng trên nhiều mặt trận khác nhau. “Kiềm chế” và “Lợi ích” sẽ là từ khóa cho thành công của đàm phán Israel-Syria trong bối cảnh hiện nay.