Lời giải cho những điểm nghẽn

Trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, nhiều nhà khoa học đều chung nhận định: Chỉ khi nguồn lực tri thức được khơi thông và gắn chặt với thực tiễn, mới có thể giải quyết những “điểm nghẽn” một cách căn cơ, tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững.

GS.TS Nguyễn Hữu Tú - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội:

Thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng từ liên kết “3 nhà”

Tôi cho rằng, khi đề xuất các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, đặc biệt là các chương trình trọng điểm của Thủ đô, điều quan trọng nhất là phải làm rõ tính ứng dụng và khả thi. Nghiên cứu không thể dừng lại ở phòng thí nghiệm mà cần hướng tới phục vụ trực tiếp người dân, cụ thể là hệ thống các bệnh viện trên địa bàn Hà Nội. Vì vậy, các nhiệm vụ cần được thiết kế theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường - bệnh viện - thành phố, hình thành mô hình “3 nhà” thực chất, hiệu quả.

Từ thực tiễn đó, chúng tôi đề xuất những hướng nghiên cứu mang tính đột phá, trong đó có việc tìm kiếm phương pháp điều trị các ca bệnh khó cho người dân Thủ đô. Đồng thời, việc hợp tác ba bên giữa UBND thành phố, nhà trường và doanh nghiệp y tế cũng mở ra cơ hội lớn để thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, nhất là trong các lĩnh vực như phát triển vắc xin ổn định ở nhiệt độ thường. Đây là hướng đi có ý nghĩa thiết thực, giúp mở rộng khả năng tiếp cận tiêm chủng, giảm phụ thuộc vào dây chuyền lạnh.

Bên cạnh nghiên cứu, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng cần được chú trọng thông qua các chương trình tập huấn, hội thảo quốc tế, trao đổi học thuật và tạo điều kiện thực hành cho sinh viên, học viên. Để các hoạt động này đi vào thực chất, nội dung hợp tác phải được cụ thể hóa bằng kế hoạch rõ ràng: Có mục tiêu, tiến độ, đơn vị thực hiện và sản phẩm đầu ra. Chỉ khi đó, khoa học công nghệ mới thực sự trở thành động lực phục vụ chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng sống của người dân.

PGS.TS Phạm Thu Hương - Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương:

Xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo

Với vai trò là một cơ sở giáo dục đại học công lập hàng đầu trong lĩnh vực kinh tế và kinh doanh, Trường Đại học Ngoại thương có đầy đủ điều kiện để đồng hành cùng Hà Nội trong việc giải quyết các bài toán phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Thế mạnh của nhà trường không chỉ nằm ở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn ở năng lực hội nhập quốc tế, đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp cùng đội ngũ giảng viên, chuyên gia giàu kinh nghiệm và mạng lưới hợp tác rộng khắp.

Trên cơ sở đó, chúng tôi thống nhất triển khai các chương trình nghiên cứu khoa học gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng của Thành phố. Trọng tâm là xây dựng mô hình đo lường, hạch toán và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tăng trưởng GRDP của Hà Nội trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là cơ sở quan trọng để lượng hóa vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển kinh tế, từ đó có chính sách điều hành phù hợp.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng đề xuất xây dựng mô hình kinh tế đổi mới sáng tạo nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số; phát triển công nghiệp văn hóa, thương hiệu văn hóa và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao; đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế dựa trên tri thức, trí tuệ và chất xám. Những định hướng này không tách rời nhau mà có mối liên kết chặt chẽ, cùng hướng tới việc nâng cao chất lượng tăng trưởng.

GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn:

Phát huy vai trò khoa học xã hội trong quản trị đô thị

Trong quá trình phát triển Thủ đô, khoa học xã hội và nhân văn cần được nhìn nhận như một lực lượng trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán thực tiễn, chứ không chỉ dừng lại ở vai trò nghiên cứu hay quan sát. Những vấn đề như quản trị đô thị, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa hay an sinh xã hội đều đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về con người, văn hóa và hành vi xã hội.

Với tiềm lực hiện có, nhà trường có thể tham gia đáng kể vào nhiều nhóm nhiệm vụ của Thành phố. Qua rà soát, chúng tôi nhận thấy có khả năng đáp ứng 8/20 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, 6/30 công trình, dự án và 5/30 bài toán lớn mà Hà Nội đặt ra. Trên cơ sở đó, nhà trường đã đề xuất các hướng nghiên cứu cụ thể như phát triển năng lực số cho cán bộ và người dân; xây dựng mô hình công nghiệp văn hóa gắn với không gian sáng tạo; hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội đa tầng; và nâng cao chất lượng chính sách công trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo tôi, phát triển bền vững không chỉ cần hạ tầng số mà còn cần dữ liệu xã hội, năng lực tư vấn chính sách và sự đồng thuận cộng đồng. Khi khoa học xã hội và nhân văn được đặt đúng vị trí, sẽ góp phần quan trọng vào việc định hình con đường phát triển hài hòa, bền vững cho Thủ đô.

PGS.TS Hoàng Tùng - Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội:

Tái thiết đô thị Hà Nội theo hướng xanh, thông minh

Tôi nhìn nhận vai trò của một cơ sở đào tạo đầu ngành không chỉ dừng ở việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn phải trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán phát triển của Thủ đô. Trong lĩnh vực xây dựng, kiến trúc và quy hoạch, nhà trường đã và đang đồng hành cùng Hà Nội, từ góp ý chính sách đến nghiên cứu, chuyển giao công nghệ phục vụ thực tiễn.

Đối với các định hướng phát triển đô thị hiện nay, chúng tôi đặc biệt quan tâm tới các mô hình như TOD, hành lang xanh, hạ tầng số và phát triển bền vững. Đây không chỉ là xu thế, mà còn là yêu cầu tất yếu để Hà Nội phát triển hiện đại, văn minh. Nhà trường cùng các viện, doanh nghiệp trong hệ sinh thái sẵn sàng tham gia sâu vào quá trình này, từ tư vấn, nghiên cứu đến triển khai thử nghiệm các giải pháp trong thực tế.

Trên cơ sở đó, chúng tôi đề xuất xây dựng Chương trình khoa học và công nghệ về tái thiết và phát triển hạ tầng đô thị Hà Nội theo hướng xanh, thông minh, hiệu quả và bền vững giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2035. Các nhiệm vụ trong chương trình được xây dựng bám sát định hướng của Đảng, Nhà nước và thành phố, đồng thời phù hợp với thế mạnh chuyên môn của nhà trường.

Một điểm quan trọng là phương thức triển khai cần tiếp tục theo mô hình “3 nhà”, bảo đảm sự gắn kết giữa nghiên cứu, quản lý và thực tiễn. Khi có cơ chế phối hợp rõ ràng, cùng với lộ trình, tiến độ cụ thể, các nhiệm vụ khoa học công nghệ sẽ không chỉ dừng ở đề xuất mà có thể triển khai hiệu quả, góp phần tạo diện mạo mới cho đô thị Hà Nội.