Lợi nhuận doanh nghiệp lớn tăng mạnh, VN-Index còn dư địa tăng?

Quý III ghi nhận lợi nhuận của nhiều “ông lớn” trên sàn tăng mạnh, trong khi định giá thị trường đã lùi về vùng thấp. Dù vậy, thanh khoản suy yếu, khối ngoại bán ròng và áp lực lãi suất vẫn là những rào cản khiến cơ hội định giá lại cổ phiếu chưa chuyển hóa thành một xu hướng tăng rõ rệt.

Thống kê báo cáo tài chính quý III/2026, trong 30 thành viên VN30, có 26 doanh nghiệp đạt lợi nhuận sau thuế cao hơn cùng kỳ, tương đương gần 87%. Tổng lợi nhuận sau thuế của nhóm đạt khoảng 168.236 tỷ đồng.

Lợi nhuận tăng, định giá xuống vùng thấp

Đáng chú ý, 4 doanh nghiệp thuộc “họ Vin” gồm Vingroup (VIC), Vinhomes (VHM), Vincom Retail (VRE) và Vinpearl (VPL) đóng góp gần 47.952 tỷ đồng, chiếm 28,5% tổng lợi nhuận VN30 và 54,3% phần lợi nhuận tăng thêm của toàn nhóm. Trong đó, Vingroup đạt lợi nhuận sau thuế khoảng 22.760 tỷ đồng, tăng 652%; Vinhomes đạt 23.021 tỷ đồng, tăng 419% so với cùng kỳ.

Trong 30 thành viên VN30, có 26 doanh nghiệp đạt lợi nhuận sau thuế cao hơn cùng kỳ, tương đương gần 87%.

Trong 30 thành viên VN30, có 26 doanh nghiệp đạt lợi nhuận sau thuế cao hơn cùng kỳ, tương đương gần 87%.

Dù nhóm Vin tạo lực kéo lớn, tăng trưởng lợi nhuận không chỉ tập trung ở các doanh nghiệp này. Nếu loại trừ 4 thành viên trên, 26 doanh nghiệp còn lại vẫn đạt tổng lợi nhuận sau thuế khoảng 120.284 tỷ đồng, tăng 37,5%.

Ngân hàng tiếp tục đóng vai trò tạo nền lợi nhuận lớn. Trong 13 ngân hàng thuộc VN30 có 12 đơn vị tăng trưởng, với tổng lợi nhuận sau thuế khoảng 74.607 tỷ đồng, tăng 20%. VietinBank (CTG), MB (MBB) và BIDV (BID) là những cái tên ghi nhận mức tăng đáng chú ý.

Ở nhóm sản xuất, Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) có lợi nhuận sau thuế gần 8.969 tỷ đồng, tăng khoảng 887%, nhờ biên lợi nhuận lọc dầu cải thiện. Thế giới Di động (MWG) và Masan (MSN) cũng lần lượt ghi nhận lợi nhuận tăng 97,4% và 144%.

Những kết quả này cho thấy khả năng sinh lời của nhiều doanh nghiệp đầu ngành đang được cải thiện. Đây là yếu tố quan trọng đối với thị trường chứng khoán (TTCK) bởi lợi nhuận tăng giúp cải thiện EPS, qua đó có thể kéo hệ số P/E xuống nếu giá cổ phiếu không tăng tương ứng.

Yếu tố định giá càng đáng chú ý khi đặt trong tương quan với toàn thị trường. Theo Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) tổng hợp kết quả kinh doanh của 1.124 doanh nghiệp cho thấy lợi nhuận sau thuế quý III tăng 43% so với cùng kỳ, trong khi mức tăng trưởng 9 tháng đạt 43,8%.

Tuy nhiên, nhóm cổ phiếu “họ Vin” chiếm khoảng 19% tổng lợi nhuận toàn thị trường và đóng góp 51% mức tăng lợi nhuận quý III. Nếu loại nhóm này, phần còn lại vẫn tăng trưởng 22% trong quý III và 29,7% sau 9 tháng. Điều đó cho thấy nền tảng kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết có cải thiện, dù mức độ tăng trưởng giữa các ngành và từng doanh nghiệp còn khác biệt.

SHS tính toán P/E 12 tháng gần nhất của VN-Index cuối tháng 10 ở mức 10,8 lần. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu “họ Vin”, chỉ số này còn khoảng 9,3 lần, tương đương vùng định giá thấp từng xuất hiện trong giai đoạn Covid-19 và khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp năm 2022.

Báo cáo của SSI Research cũng cho thấy P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index khoảng 11,7 lần, giảm còn 9 lần nếu loại nhóm Vin. Với lợi nhuận dự phóng năm 2027, các mức tương ứng là 10,7 lần và 8,1 lần.

Như vậy, tăng trưởng lợi nhuận đang tạo ra cơ sở để thị trường xem xét lại mức định giá của nhiều doanh nghiệp. Khi EPS tiếp tục tăng, trong khi giá cổ phiếu chưa phục hồi tương ứng, P/E có thể giảm và mở ra dư địa tăng giá nếu kỳ vọng kinh doanh được duy trì.

Cổ phiếu rẻ nhưng dòng tiền vẫn là biến số quyết định

Dù định giá đã về vùng thấp, TTCK chưa xuất hiện sự cải thiện tương xứng về dòng tiền.

Theo thống kê, khối ngoại đã bán ròng khoảng 124.000 tỷ đồng trên HoSE từ đầu năm 2026. Áp lực bán kéo dài cùng thanh khoản suy yếu khiến nhiều cổ phiếu chưa thể phục hồi, ngay cả khi kết quả kinh doanh có chuyển biến tích cực.

Một trong những nguyên nhân là mặt bằng lãi suất và chi phí vốn. Khi lãi suất huy động duy trì ở mức đủ hấp dẫn, cổ phiếu phải cạnh tranh với tiền gửi và các tài sản thu nhập cố định. Trong bối cảnh lợi suất USD còn tạo sức ép lên dòng vốn quốc tế, nhà đầu tư nước ngoài cũng có xu hướng thận trọng hơn với các thị trường mới nổi.

Bên cạnh đó, tăng trưởng lợi nhuận cao quý III có thể không duy trì được trong những tháng cuối năm.

SSI Research lưu ý lợi nhuận của doanh nghiệp trên HoSE tăng hơn 50% trong quý III, nhưng nhóm Vin đóng góp khoảng 55% phần tăng thêm. Nếu loại nhóm này, mức tăng chỉ còn khoảng 24%, thấp hơn tốc độ khoảng 30% trong nửa đầu năm. Nền so sánh cao cũng khiến khả năng tăng trưởng chậm lại trong quý IV cần được tính đến.

Ở góc độ triển vọng đầu tư, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc SHS đánh giá mặt bằng định giá cổ phiếu hiện tương đối thấp. Theo ông, nếu loại nhóm cổ phiếu “họ Vin”, P/E thị trường vào khoảng 9,3-9,4 lần. Với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng 15-17%, SHS ước tính P/E có thể giảm về khoảng 8,5 lần.

Quan điểm này cho thấy cơ hội đầu tư đang được nhìn nhận trên cơ sở kết hợp giữa định giá hiện tại và triển vọng lợi nhuận trong thời gian tới. Tuy nhiên, CEO SHS cũng nhấn mạnh việc lựa chọn cổ phiếu cần dựa trên chất lượng tăng trưởng, khả năng tạo dòng tiền thực, hiệu quả kinh doanh qua nhiều năm và mức độ lành mạnh của bảng cân đối kế toán. Đây là những tiêu chí quan trọng để phân biệt doanh nghiệp thực sự có nền tảng tốt với những trường hợp chỉ ghi nhận lợi nhuận tăng đột biến trong một kỳ.

Trong báo cáo chiến lược tháng 11, SHS nghiêng về kịch bản VN-Index tiếp tục tích lũy trong vùng 1.700-1.800 điểm. SHS ưu tiên chiến lược lựa chọn những cổ phiếu đầu ngành có triển vọng kinh doanh tốt khi định giá điều chỉnh về vùng hấp dẫn. Các nhóm được duy trì đánh giá tích cực gồm bán lẻ, ngân hàng, cảng biển và vận tải biển, tiện ích.

SSI Research cũng có quan điểm tương đối thận trọng. Theo nhóm phân tích, TTCK có khả năng hình thành vùng đáy ngắn hạn trong tháng 11 nhờ định giá hấp dẫn và một số chuyển biến về lãi suất, tỷ giá.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa VN-Index sẽ ngay lập tức bước vào một chu kỳ tăng mới. Thanh khoản mỏng, áp lực bán ròng của khối ngoại và dư nợ cho vay ký quỹ ở mức cao vẫn là những yếu tố cần theo dõi.

Về dài hạn, triển vọng lợi nhuận năm 2027 sẽ là yếu tố quyết định khả năng duy trì sức hấp dẫn của thị trường.

Nếu doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, kiểm soát tốt chi phí và cải thiện dòng tiền, mặt bằng P/E hiện tại có thể tạo dư địa cho quá trình định giá lại. Ngược lại, nếu lợi nhuận tăng chậm hơn dự kiến hoặc lãi suất tiếp tục gây sức ép, cổ phiếu có thể duy trì trạng thái định giá thấp trong thời gian dài.

Hải Giang

Nguồn Vnbusiness: https://vnbusiness.vn/loi-nhuan-doanh-nghiep-lon-tang-manh-vn-index-con-du-dia-tang.html