Lối thoát cho nông hộ trước dịch bệnh trên đàn vật nuôi
Những năm gần đây, ngành chăn nuôi Thanh Hóa đối mặt với không ít sóng gió khi các loại dịch bệnh nguy hiểm gây nguy hiểm cho đàn vật nuôi, như: bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP), cúm gia cầm, viêm da nổi cục... Giữa “cơn bão” dịch bệnh, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ rơi vào cảnh trắng tay, treo chuồng. Để bảo vệ an toàn cho đàn vật nuôi cũng như sinh kế, tài sản, người chăn nuôi đã nỗ lực “tìm lối thoát”, hướng đến chăn nuôi bền vững.

Xã Vĩnh Lộc thực hiện phun tiêu độc, khử trùng các khu dân cư có dịch.
Thôn Vĩnh Phúc 2 - thủ phủ của vùng chăn nuôi lợn xã Vĩnh Lộc, hiện có khoảng 250 hộ chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, không khó để bắt gặp cảnh những dãy chuồng trại im ắng, cửa đóng then cài sau các đợt “càn quét” của DTLCP. Ông Lê Văn Trường, một hộ chăn nuôi lâu năm, chia sẻ: "Gia đình tôi nuôi 65 con lợn theo hướng bán công nghiệp. Vừa sử dụng thức ăn công nghiệp vừa tận dụng thức ăn thừa để chăn nuôi. Chuồng trại sát đường giao thông nên vừa rồi, trong thôn có dịch, đàn lợn của gia đình đã bị nhiễm, phải tiêu hủy toàn bộ”.
Cũng là hộ dân bị tiêu hủy đàn lợn 60 con trong năm 2025 do bị nhiễm DTLCP, năm nay, gia đình chị Lữ Thị Xuân, thôn Tân Phong, xã Thanh Phong đã và đang tái đàn hiệu quả giữa vùng dịch. Chị Xuân cho biết: "Sau khi tìm hiểu về bệnh DTLCP, gia đình tôi nhận ra, với chăn nuôi nhỏ lẻ, các biện pháp phòng bệnh chưa nghiêm ngặt chính là lỗ hổng lớn khiến đàn vật nuôi dễ bị lây truyền bệnh”.
Với những kiến thức đã tìm hiểu, đầu năm 2026, gia đình chị Lữ Thị Xuân đã cải tạo lại chuồng trại, thực hiện các biện pháp an toàn sinh học như: thường xuyên rắc vôi khử khuẩn; phun tiêu độc, khử trùng quanh chuồng trại, kiểm soát nguồn thức ăn bảo đảm chất lượng. Đồng thời, hạn chế người lạ vào chuồng và người trực tiếp chăm sóc lợn phải tránh tiếp xúc với môi trường, nguy cơ lây lan dịch bệnh. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy định phòng chống dịch trong chăn nuôi, đến nay, lứa lợn thứ 2 trong năm của gia đình chị đã chuẩn bị xuất chuồng. Ước tính với tổng đàn 47 con lợn thương phẩm, doanh thu của lứa lợn này đạt hơn 230 triệu đồng.
Thanh Hóa là một trong những địa phương có tổng đàn gia súc, gia cầm thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Tuy nhiên, chăn nuôi nông hộ vẫn còn hơn 88.000 hộ, chiếm 45% tổng đàn. Cùng với đó, chăn nuôi quy mô nhỏ lẻ đan xen trong khu dân cư cũng là “lổ hổng” mỗi khi dịch bệnh bùng phát.
Hiện nay, thay vì nuôi thả tự do, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư cải tạo chuồng trại theo hướng khép kín. Chủ chuồng trại đã rắc vôi bột, phun thuốc sát trùng định kỳ, kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào chuồng nuôi, sử dụng nguồn nước sạch và tiêm phòng đầy đủ vắc-xin... Đồng thời dùng đệm lót sinh học và chế phẩm vi sinh giúp khử mùi hôi, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho đàn vật nuôi, giảm nguy cơ xâm nhiễm của dịch bệnh.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, thông qua việc gia nhập các HTX hoặc ký kết hợp đồng gia công, bao tiêu sản phẩm với các doanh nghiệp, các hộ chăn nuôi được cung cấp con giống sạch bệnh, thức ăn đạt chuẩn và được chuyển giao quy trình kỹ thuật bài bản. Quan trọng hơn, đầu ra sản phẩm được đảm bảo ổn định, giúp bà con tránh được điệp khúc “được mùa mất giá” hay tâm lý bán tháo khi có dịch.
Ông Tống Văn Giáp, Phó chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh, cho biết: “Hiện nay, ngành nông nghiệp và các địa phương đang tiếp tục rà soát, quy hoạch lại vùng chăn nuôi, kiên quyết di dời các cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu dân cư. Đồng thời, củng cố, nâng cao hệ thống thú y cơ sở để giám sát chặt chẽ tình hình dịch tễ, phát hiện sớm và dập tắt ổ dịch ngay từ khi mới manh nha, tránh tình trạng giấu dịch hoặc bán chạy vật nuôi bị nhiễm bệnh. Ngành cũng tham mưu để tỉnh có thêm các chính sách ưu đãi, hỗ trợ người dân nâng cấp chuồng trại, chuyển đổi sang quy mô gia trại, trang trại tập trung, góp phần giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh, bảo vệ an toàn cho đàn vật nuôi và sinh kế của người dân”.
