Lồng ấp - giữ sự sống cho trẻ sinh non

Trẻ sinh non, thiếu cân, nguy cơ nhiễm khuẩn phải được nằm lồng ấp

TS.BS Lê Minh Trác, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc và Điều trị sinh non, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, hiện nay, thực trạng sinh non đang có xu hướng tăng nhẹ. Trong 5 năm gần đây, tỷ lệ trẻ sinh non tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương từ 16,5 - 19%, còn tổng thể tỷ lệ sinh non trên toàn quốc, theo báo cáo của Bộ Y tế, khoảng từ 7,5 - 8%.

Bác sĩ Trác cho hay, lồng ấp là giường để hồi sức, nuôi dưỡng và điều trị cho trẻ khi có tình trạng cần phải chăm sóc tích cực. Tùy theo tình trạng sức khỏe của từng trẻ mà bác sĩ quyết định thời gian nằm lồng ấp của trẻ. Những trẻ sinh quá non tháng (dưới 32 tuần), ít cân (dưới 1.500gram), trong những ngày đầu có nguy cơ bị rối loạn thân nhiệt và rối loạn nước điện giải (mất độ ẩm), bị suy hô hấp phải thở máy, bị hôn mê, hoặc người mẹ không thể chăm sóc được cho đứa trẻ,… đều có chỉ định nằm lồng ấp.

Thường những trẻ sơ sinh từ 2 cân trở xuống và tuổi thai dưới 34 tuần sẽ được nằm trong lồng ấp để chăm sóc tích cực

Tại Trung tâm Chăm sóc và Điều trị sinh non, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, thường những trẻ sơ sinh từ 2 cân trở xuống và tuổi thai dưới 34 tuần sẽ được nằm trong lồng ấp để chăm sóc. Nếu còn lồng ấp để trống thì những trẻ sơ sinh 2,5kg cũng có thể được nằm lồng ấp để chăm sóc tích cực. Đây là tiêu chuẩn riêng do Trung tâm đưa ra.

Trẻ sinh non, thiếu cân có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, nguy cơ bị suy hô hấp, ngạt, nhiễm trùng vàng da, rối loạn nước điện giải, rối loạn về chuyển hóa cơ bản như đường, máu, canxi, rối loạn thân nhiệt, và khó khăn về vấn đề nuôi dưỡng. Nguy cơ nhiễm trùng của trẻ non tháng cao gấp từ 10 - 20 lần so với trẻ đủ tháng, đủ cân. Tuổi thai và cân nặng của trẻ sơ sinh càng thấp thì nguy cơ suy dinh dưỡng, bại não, rối loạn nước điện giải càng cao, gấp 3 - 5 lần so với trẻ đủ tháng, thậm chí sự phát triển về thần kinh sau này cũng bị ảnh hưởng. Vì thế, trẻ sinh non, thiếu cân cần được nằm lồng ấp để chăm sóc tích cực.

TS.BS Lê Minh Trác cho biết, lồng ấp có 5 tác dụng cơ bản: Đảm bảo độ ấm, độ ẩm, trao đổi khí, vệ sinh và trao đổi dinh dưỡng (cho ăn bằng đường tĩnh mạch, cho ăn bằng đường tiêu hóa hoặc ăn xông). Xung quanh mỗi lồng ấp được bố trí các loại máy hiện đại nhất hiện nay, bao gồm: máy thở, máy hút dịch, máy chiếu vàng da bơm tiêm, truyền dịch,…

Theo TS.BS Lê Minh Trác, nguy cơ nhiễm trùng của trẻ non tháng cao gấp từ 10 - 20 lần so với trẻ đủ tháng, đủ cân

Quy trình chăm sóc trẻ sơ sinh trong lồng ấp có ba bước rất quan trọng. Bước một, lồng ấp phải được vệ sinh, tiệt khuẩn, vận hành lồng ấp để sẵn sàng hỗ trợ hô hấp cho đứa trẻ và giữ môi trường lồng ấp ổn định rồi mới đặt trẻ vào. Bước hai, phải giữ ấm và ổn định hô hấp cho trẻ sơ sinh từ phòng mổ, phòng đẻ. Bước ba, tiếp tục theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, độ thông khí của lồng ấp, đảm bảo chỉ số SPO2 (độ bão hòa ô-xy máu qua da), đồng thời theo dõi vấn đề ăn uống của trẻ.

“Tại Trung tâm Chăm sóc và Điều trị sinh non, công suất sử dụng lồng ấp lớn nên chúng tôi quy định tối đa 5 ngày là tổng vệ sinh lồng ấp. Nếu trẻ được ra khỏi lồng ấp, và lồng ấp đó được sử dụng cho trẻ khác, hoặc trẻ bị nhiễm khuẩn,… thì phải tổng vệ sinh ngay, dù chưa đến 5 ngày. Còn hằng ngày phải thay rửa ga, tấm lót ni-lông trên mặt, gối, chăn, tã. Phía bên ngoài lồng ấp (bề mặt tiếp xúc thường xuyên) thì được lau tiệt khuẩn ngày 2 lần”, bác sĩ Lê Minh Trác cho hay.

Nhiệt độ trong lồng ấp được đặt theo cân nặng và tuổi thai của trẻ. Từ 30 - 60 phút sẽ điều chỉnh nhiệt độ lồng ấp một lần cho phù hợp với sự thay đổi nhiệt độ của đứa trẻ. Theo bác sĩ Trác, mỗi lần hạ hay tăng nhiệt độ chỉ từ 0,5 - 1 độ. Riêng về độ ẩm, nếu để ở mức cao, trẻ dễ bị nhiễm trùng, vì vậy, phải cân bằng độ ẩm. Trong ngày đầu tiên có thể để độ ẩm ở mức cao (80 - 90%) để trẻ không bị mất nước, rồi giảm dần và sau 1 tuần, độ ẩm có thể là 60%. Khí ô-xy được đưa vào lồng ấp cũng phải qua hệ thống màng lọc. Không khí vào lồng ấp cũng phải qua hệ thống màng lọc, hòa trộn với ô-xy tạo thành một luồng khí thổi qua một khay nước để tạo độ ấm, độ ẩm ổn định rồi mới đi vào lồng ấp.

Lồng ấp phải được vệ sinh, tiệt khuẩn, vận hành để sẵn sàng hỗ trợ hô hấp cho đứa trẻ

Người mẹ có thể chăm sóc con khi con nằm lồng ấp

Về dinh dưỡng của trẻ được nuôi trong lồng ấp, BS Lê Minh Trác cho biết, đối với trẻ dưới 1,5kg và dưới 32 tuần, chúng tôi thường phối hợp giữa ăn tĩnh mạch và ăn bằng đường xông, đường tiêu hóa. Đối với ăn bằng đường tiêu hóa thì tốt nhất là bằng sữa mẹ. Nếu không có sữa mẹ thì mới dùng sữa công thức dành cho trẻ sinh non.

“Nếu đứa trẻ không bị suy hô hấp nặng, không đến mức phải thở máy xâm nhập thì chúng tôi sẽ dùng phương pháp Kăng-gu-ru để trẻ tiếp xúc trực tiếp với người mẹ. Hoặc trẻ có khả năng ăn được, đủ tỉnh táo để cảm nhận được sự có mặt và những cử động, động chạm của người mẹ kích thích sự phát triển thần kinh của trẻ thì người mẹ cũng có thể tham gia chăm sóc con khi con đang nằm lồng ấp”, TS.BS Lê Minh Trác cho biết.

Quá trình chăm sóc trẻ sinh non, thiếu cân trong lồng ấp có sự phối hợp của tất cả chuyên khoa

Khi trẻ nguy cơ bị nhiễm khuẩn thì có 4 nguyên tắc để phòng ngừa và điều trị. Thứ nhất, phải đặt trẻ trong môi trường sạch, đảm bảo lồng ấp và phòng đặt lồng ấp phải sạch. Vệ sinh sạch cho trẻ hằng ngày, nhất là khi dính chất bẩn có khả năng lây nhiễm (trẻ nôn trớ, đờm dãi…). Thứ ba, không đưa những thứ có khả năng gây bệnh vào gần đứa trẻ. Nhân viên y tế khi vào phòng đặt lồng ấp và chăm sóc trẻ thì phải rửa và sát khuẩn tay. Thứ tư, nếu trẻ bị nhiễm khuẩn thì sử dụng kháng sinh để điều trị nhiễm khuẩn.

“Với cha mẹ có con nằm lồng ấp, người mẹ và gia đình là môi trường tác động rất lớn đến đứa trẻ sau này. Khi con nằm lồng ấp, gia đình của trẻ hãy vui vẻ, yên tâm và tin tưởng vào các nhân viên y tế. Quá trình chăm sóc trẻ sinh non, thiếu cân trong lồng ấp có sự phối hợp của tất cả chuyên khoa. Điều quan trọng nữa là cha mẹ tin vào chính bản thân mình trong việc nuôi dưỡng, chăm sóc con để trẻ phát triển tốt, dù khởi điểm của đứa trẻ là thiếu tháng, nhẹ cân”, TS.BS Lê Minh Trác nhấn mạnh.

Ngọc Nhi/VOV.VN