'Lòng se điếu' hình thành từ ruột non nhiễm giun sán, nhiễm độc

Bác sĩ Trần Văn Phúc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cho rằng lòng se điếu không phải là thực phẩm bổ dưỡng như nhiều người vẫn lầm tưởng. (Video: BSCC)

Lòng se điếu từ lâu được xem là đặc sản hiếm có trong các món nội tạng, có thời điểm được rao bán với hàng triệu đồng mỗi kg. Độ giòn sần sật, vị béo ngậy và sự khan hiếm khiến món ăn này trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều thực khách sành sỏi.

Tuy nhiên, đằng sau sức hút ấy là hàng loạt tranh cãi về nguồn gốc, giá trị dinh dưỡng cũng như mức độ an toàn với sức khỏe.

Lòng se điếu liên quan tình trạng bệnh lý của lợn

Theo bác sĩ Trần Văn Phúc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, lợn càng bị nhiễm bệnh, nhiễm khuẩn thì khả năng xuất hiện lòng se điếu càng cao. Đặc biệt, ở những con lợn nhiễm nhiều giun, sán, các đoạn lòng se điếu có xu hướng xuất hiện nhiều hơn. Thậm chí, có trường hợp gần như cả cỗ lòng đều mang đặc điểm của lòng se điếu do ruột chứa dày đặc giun, sán và ruột non bị tổn thương, viêm nhiễm.

Từ góc nhìn này, bác sĩ Phúc cho rằng lòng se điếu không phải là thực phẩm bổ dưỡng như nhiều người lầm tưởng. Thành ruột chứa hệ thống mô bạch huyết dày đặc - bộ phận tham gia vào hoạt động miễn dịch của cơ thể. Nếu đoạn ruột trải qua quá trình viêm nhiễm, việc sử dụng làm thực phẩm đồng nghĩa với việc tiêu thụ phần nội tạng từng chịu tác động của bệnh lý và có thể còn tồn lưu các chất bất lợi.

“Dù có độ giòn đặc trưng và hương vị hấp dẫn, lòng se điếu vẫn là thực phẩm tiềm ẩn nhiều nguy cơ với sức khỏe và không nên sử dụng”, bác sĩ Phúc nói, khuyến cáo người tiêu dùng chỉ nên mua nội tạng tại cơ sở có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm dịch và đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm.

Lòng se điếu từ lâu được xem là “cực phẩm” trong thế giới nội tạng, có thời điểm được rao bán với giá hàng triệu đồng mỗi kg.

BSCKI Lê Văn Thiệu - Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho rằng lòng se điếu thực chất là đoạn ruột của lợn có những biến đổi bệnh lý, thường liên quan đến tình trạng nhiễm ký sinh trùng hoặc nhiễm độc tố.

Theo bác sĩ, những con lợn mắc giun, sán hoặc các bệnh đường ruột có thể xuất hiện những đoạn lòng dày, co thắt và tạo hình dạng giống “se điếu”.

Lòng se điếu có cấu trúc thành dày tạo nên độ giòn, được nhiều người thích ăn nhưng bác sĩ Thiệu cũng nhấn mạnh nếu không được chế biến chín kỹ, người ăn có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng như giun, sán, ấu trùng sán hoặc tiếp xúc với các độc tố, vi khuẩn còn tồn tại trong thực phẩm, từ đó làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm và các bệnh lý đường tiêu hóa.

Giải thích về nguyên nhân hình thành lòng se điếu trên báo Sức khỏe và Đời sống vào tháng 5/2025, ThS.BS thú y Đỗ Trọng Minh, nguyên Trưởng phòng Bệnh lý - Ký sinh trùng, Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương, chính những nang kén của các loài giun đũa (Ascaris suum), giun xoăn (Strongylus sp), giun kết hạt (Oesophagostomum sp) sống trong ruột lợn làm rộp niêm mạc ruột non khiến nó hẹp lại, đặc lại. Trong các kén này chứa nhiều chất bổ để nuôi ấu trùng. Con lợn bị hỏng ruột, tắc ruột, còi cọc, gầy mòn bởi bị giun ăn những dưỡng chất đầu tiên nhưng lại tạo ra món ăn ngon miệng, giòn, độc đáo cho con người.

“Lòng se điếu thường là đoạn từ dạ dày chạy xuống ruột non chỗ đoạn chưa có phân, dài khoảng 5m. Kinh nghiệm của nông dân cứ con lợn nào có nhiều giun sán thường có lòng se điếu. Khi đun chín lên thì những con giun đó chết rồi, kể cả lỡ ăn vào cũng chẳng làm sao, cũng chỉ là một loại protein mà thôi. Tuy nhiên nếu luộc tái, ăn tái thì vẫn có nguy cơ bị mắc bệnh”, BS thú y Đỗ Trọng Minh nói.

Lòng se điếu không có giá trị dinh dưỡng vượt trội

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, đến nay chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh lòng se điếu có giá trị dinh dưỡng cao hơn lòng non thông thường.

Về bản chất, đây vẫn là đoạn ruột non của lợn, chỉ khác ở hình dạng xoắn như chiếc điếu cày, bên trong có lớp bột màu trắng và kết cấu săn chắc hơn. Điều khiến lòng se điếu trở nên đắt đỏ chủ yếu là độ hiếm, cảm giác giòn, bùi khi ăn và yếu tố thị trường, chứ không phải hàm lượng dinh dưỡng.

Theo bác sĩ Hoàng, trong 100g lòng lợn có khoảng 100-150 kcal, 7,2-22 g protein, một lượng nhỏ chất béo cùng các vi chất như sắt, kẽm và vitamin B12. Tuy nhiên, thực phẩm này cũng chứa gần 400 mg cholesterol trên 100 g, vì vậy người mắc bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa hoặc mỡ máu cao cần hạn chế sử dụng.

“Giá cao và sự khan hiếm khiến nhiều người tin rằng lòng se điếu bổ dưỡng hơn, nhưng hiện chưa có bằng chứng khoa học nào củng cố nhận định đó”, bác sĩ Hoàng nói.