Thiếu máu não thoáng qua có thể là dấu hiệu báo trước nguy cơ đột quỵ

Thiếu máu não thoáng qua (TIA) là tình trạng giảm hoặc tắc nghẽn tạm thời dòng máu nuôi não, khiến một phần não không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất. Bệnh còn được gọi là "đột quỵ nhẹ" do có các triệu chứng tương tự đột quỵ nhưng chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, thường vài phút và không quá 24 giờ.

Mặc dù các triệu chứng có thể tự biến mất hoàn toàn, thiếu máu não thoáng qua không phải là tình trạng lành tính. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai nếu người bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết cơn thiếu máu não thoáng qua

Các triệu chứng của thiếu máu não thoáng qua thường xuất hiện đột ngột và biến mất trong thời gian ngắn, đa số kéo dài dưới 10 phút. Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan dù các triệu chứng đã hết.

Những biểu hiện thường gặp gồm:

Yếu hoặc liệt đột ngột một bên cơ thể.
Tê bì tay, chân hoặc một bên mặt.
Nói khó, nói ngọng hoặc không thể diễn đạt được ý muốn.
Khó nuốt.
Chóng mặt, mất thăng bằng, đi lại khó khăn.
Nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực tạm thời ở một hoặc cả hai mắt.
Lú lẫn, giảm trí nhớ thoáng qua.

Các triệu chứng này xuất hiện do dòng máu đến não bị gián đoạn tạm thời. Trong nhiều trường hợp, cục máu đông gây tắc mạch được cơ thể tự tiêu đi, giúp máu lưu thông trở lại nên các triệu chứng biến mất. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc nguy cơ đã chấm dứt.

Các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong một ca can thiệp mạch cấp cứu. Ảnh BVCC.

Vì sao xảy ra thiếu máu não thoáng qua?

Nguyên nhân phổ biến nhất là cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn tạm thời động mạch đưa máu lên não. Ngoài ra, bệnh còn liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như:

Xơ vữa động mạch.
Tăng huyết áp.
Rối loạn mỡ máu.
Rung nhĩ và các bệnh lý tim mạch.
Đái tháo đường.
Hút thuốc lá.
Béo phì.
Ít vận động.
Uống nhiều rượu bia.
Sử dụng ma túy, đặc biệt là cocaine hoặc methamphetamine.
Sử dụng thuốc tránh thai kéo dài ở một số phụ nữ có nguy cơ cao.

Thiếu máu não thoáng qua ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Mặc dù các triệu chứng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, thiếu máu não thoáng qua vẫn có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng nếu không được điều trị đúng cách.

Là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

Đây là ảnh hưởng đáng lo ngại nhất. Các nghiên cứu cho thấy khoảng một phần ba người từng bị thiếu máu não thoáng qua sẽ bị đột quỵ trong vòng một năm nếu không được điều trị dự phòng.

Nguy cơ cao nhất tập trung trong những ngày đầu sau cơn thiếu máu não thoáng qua. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám và đánh giá ngay khi xuất hiện triệu chứng.

Có thể gây tổn thương não lâu dài

Mặc dù các triệu chứng biến mất nhanh chóng, những cơn thiếu máu não thoáng qua tái diễn nhiều lần vẫn có thể gây tổn thương tế bào thần kinh, ảnh hưởng đến chức năng nhận thức, trí nhớ và khả năng tư duy.

Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

Sau khi trải qua cơn thiếu máu não thoáng qua, nhiều người luôn sống trong tâm lý lo lắng, sợ bệnh tái phát hoặc tiến triển thành đột quỵ, ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống.

Nếu tiến triển thành đột quỵ, người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, sa sút trí tuệ, mất khả năng lao động hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc. Điều này không chỉ tạo gánh nặng cho bản thân mà còn cho gia đình và xã hội.

Những ai có nguy cơ cao?

Tuổi tác là yếu tố nguy cơ không thể thay đổi. Tuy nhiên, hiện nay đột quỵ và thiếu máu não thoáng qua đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống thiếu lành mạnh.

Những người có nguy cơ cao gồm:

Người từ 60 tuổi trở lên.
Người bị tăng huyết áp.
Người mắc đái tháo đường.
Người rối loạn mỡ máu.
Người mắc bệnh tim, đặc biệt là rung nhĩ hoặc bệnh van tim.
Người béo phì hoặc mắc hội chứng chuyển hóa.
Người hút thuốc lá.
Người uống nhiều rượu bia.
Người ít vận động.
Người có tiền sử gia đình từng mắc đột quỵ hoặc thiếu máu não thoáng qua.

Làm thế nào để phòng ngừa thiếu máu não thoáng qua?

Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ có thể làm giảm đáng kể khả năng xảy ra thiếu máu não thoáng qua cũng như đột quỵ.

Kiểm soát bệnh lý nền

Duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg theo hướng dẫn của bác sĩ.
Kiểm soát tốt đường huyết nếu mắc đái tháo đường.
Điều trị rối loạn mỡ máu và duy trì cholesterol ở mức an toàn.
Điều trị các bệnh lý tim mạch, đặc biệt là rung nhĩ.
Duy trì cân nặng hợp lý.

Thay đổi lối sống

Bỏ thuốc lá hoàn toàn.
Hạn chế rượu bia.
Duy trì hoạt động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Tăng cường rau xanh, trái cây, cá và ngũ cốc nguyên hạt trong khẩu phần ăn.
Hạn chế muối, chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn.
Duy trì cân nặng hợp lý.

Tuân thủ điều trị

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc chống đông, thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc hạ mỡ máu nhằm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông và phòng ngừa đột quỵ.

Người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng aspirin hoặc thuốc chống đông khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tóm lại, thiếu máu não thoáng qua là lời cảnh báo nghiêm trọng của cơ thể về nguy cơ đột quỵ. Dù các triệu chứng chỉ xuất hiện trong vài phút rồi tự hết, người bệnh vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Việc phát hiện sớm, điều trị đúng và thay đổi lối sống sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ, bảo vệ chức năng não và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.