Luật mới quy định người dưới 18 tuổi không được đăng ký hiến mô, tạng

Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo Luật khẳng định không lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi và nhiều quy định chặt chẽ khác.

Sáng 21/11, với 415/474 (83,17%) đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Quốc hội thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Ảnh: Mai Loan.

Quốc hội thông qua dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Ảnh: Mai Loan.

Bỏ quy định người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô tạng

Dự thảo Luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt là tính tự nguyện, mở rộng cơ hội hiến mô, bộ phận cơ thể để cứu người, nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến, đồng thời tăng cường các quy định pháp lý nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch trong quá trình triển khai thực hiện, chú trọng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến, đặc biệt là bảo vệ người dưới 18 tuổi.

Dự thảo Luật gồm 7 chương, 39 điều, được rà soát nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật. Tiếp thu ý kiến của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu quốc hội, Chính phủ đã tập trung chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng.

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác: Có ý kiến cho rằng việc cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến tiềm ẩn nguy cơ xung đột lợi ích, áp lực tâm lý đối với trẻ em, nguy cơ bị lợi dụng; nhiều ý kiến đề nghị người dưới 18 tuổi được tự mình hủy đăng ký hiến. Có ý kiến đề nghị làm rõ việc bỏ quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với cấm mọi trường hợp hiến của người dưới 18 tuổi.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: QH.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan. Ảnh: QH.

Dự thảo Luật trình Quốc hội ngày 03/10/2026 cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến nếu được người đại diện đồng ý bằng văn bản (khoản 2 Điều 10). Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng việc đăng ký hiến chỉ nên áp dụng đối với người có đủ năng lực nhận thức, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình; bỏ quy định người dưới 18 tuổi đăng ký hiến.

Một trong những điểm mới của luật là cấm lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác, kể cả sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Trường hợp hiến mô khi còn sống, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục cho phép, với người nhận là anh, chị hoặc em ruột và không có người hiến trưởng thành phù hợp.

Đối với người hiến dưới 18 tuổi: Chỉ cha đẻ, mẹ đẻ được đồng ý cho hiến

Theo báo cáo giải trình, nhiều ý kiến cho rằng phạm vi thành viên gia đình theo Luật Hôn nhân và gia đình rất rộng, làm tăng nguy cơ giả mạo quan hệ thân nhân để hợp thức hóa việc hiến, ghép; đề nghị thu hẹp, quy định rõ người có quyền đồng ý cho hiến, thứ tự ưu tiên và cách xử lý khi các thành viên gia đình có ý kiến khác nhau; làm rõ người đại diện đối với người hiến từ đủ 18 tuổi trở lên.

Tiếp thu ý kiến của các đại biếu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý như sau: Đối với người hiến từ đủ 18 tuổi trở lên: tiếp thu và chỉnh lý khái niệm “thành viên gia đình” thành “người đại diện của người hiến” và thu hẹp chỉ bao gồm và theo thứ tự gồm: cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; anh ruột, chị ruột, em ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.

Trường hợp hiến bộ phận cơ thể, người đại diện được cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư vấn, cung cấp đầy đủ thông tin để bảo đảm tự nguyện, không bị cưỡng ép; văn bản bày tỏ nguyện vọng hiến của người đại diện phải bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện (khoản 16, khoản 18 Điều 3; khoản 3, khoản 4 Điều 11; khoản 1, 2 Điều 18; điểm a khoản 3 Điều 20).

Đối với người hiến mô tái sinh dưới 18 tuổi, tiếp thu và chỉnh lý như sau: Chỉ cha đẻ, mẹ đẻ được đồng ý cho hiến; Phải có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ, hoặc của người còn lại trong trường hợp một trong hai người đã mất; bỏ quy định người giám hộ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế được phép đồng ý cho hiến. Trường hợp hiến mô khi còn sống, cha, mẹ phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và được đánh giá về tâm lý, xã hội (điểm đ khoản 2, khoản 5 Điều 11; điểm c khoản 2 Điều 13; khoản 3 Điều 18).

Về hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết (chết não, chết tuần hoàn), Luật quy định người hiến phải từ đủ 18 tuổi trở lên và đã được Hội đồng chuyên môn xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Đây là điểm mới so với Luật ban hành năm 2006 khi bổ sung hình thức "chết tuần hoàn" (là tình trạng mất chức năng tuần hoàn, hô hấp và không thể phục hồi).

Người này đã đăng ký/đồng ý khi còn sống; hoặc nếu chưa đăng ký thì người đại diện hợp pháp bày tỏ nguyện vọng bằng văn bản (với điều kiện không có thông tin người hiến phản đối khi còn sống và đạt sự đồng thuận của những người cùng hàng đại diện).

Mai Loan

Nguồn Tri Thức & Cuộc Sống: https://kienthuc.net.vn/luat-moi-quy-dinh-nguoi-duoi-18-tuoi-khong-duoc-dang-ky-hien-mo-tang-post1647600.html