Luật - Những điểm mới: Thực hiện tốt hơn chức năng bảo vệ quyền lợi người gửi tiền

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi

Giới thiệu điểm mới của Luật Bảo hiểm tiền gửi, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đoàn Thái Sơn cho biết, Luật quy định quyền, nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trên cơ sở kế thừa Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đoàn Thái Sơn giới thiệu điểm mới của luật. Ảnh H.Ngọc

Đồng thời, bổ sung trách nhiệm của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong việc tính phí bảo hiểm tiền gửi, phối hợp với tổ chức bảo hiểm tiền gửi tuyên truyền chính sách, pháp luật về bảo hiểm tiền gửi, qua đó làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong hoạt động bảo hiểm tiền gửi.

Luật bổ sung quyền, nghĩa vụ của tổ chức bảo hiểm tiền gửi thực hiện kiểm tra tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi theo kế hoạch, nội dung do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) giao; vay đặc biệt từ NHNN; tham gia vào quá trình xử lý tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi như: cử người đủ tiêu chuẩn, điều kiện để giữ chức danh quản lý, điều hành, thành viên Ban kiểm soát tại Quỹ tín dụng nhân dân được kiểm soát đặc biệt theo yêu cầu của NHNN; tham gia đánh giá tính khả thi phương án cơ cấu lại tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt theo pháp luật về tổ chức tín dụng; mua trái phiếu dài hạn của tổ chức tín dụng nhận chuyển giao bắt buộc, cho vay đặc biệt tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi…

Việc sửa đổi, bổ sung đảm bảo tính thống nhất giữa quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi với Luật Các tổ chức tín dụng, phù hợp với chỉ đạo của các cấp thẩm quyền trong việc tăng cường vai trò và giao nhiệm vụ cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong việc phối hợp tham gia, hỗ trợ chức năng kiểm tra của NHNN đối với các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tham gia tái cơ cấu hiệu quả đối với các tổ chức tín dụng yếu kém.

Đáng lưu ý, thủ tục cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi được đơn giản hóa theo hướng việc cấp, thu hồi Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi được tổ chức bảo hiểm tiền gửi thực hiện ngay sau khi NHNN cấp, thu hồi Giấy phép thành lập, hoạt động của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi hoặc có văn bản tạm đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi.

Luật quy định rõ trách nhiệm công khai việc tham gia bảo hiểm tiền gửi của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi tại tất cả các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, trên trang thông tin điện tử của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi (nếu có), các hình thức khác và giao tổ chức bảo hiểm tiền gửi hướng dẫn hình thức công khai để đảm bảo phù hợp với xu hướng ứng dụng công nghệ.

Để có cơ sở áp dụng cơ chế phí linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và vẫn đảm bảo nguồn thu phí bảo hiểm tiền gửi ổn định, Luật sửa đổi, bổ sung quy định về phí bảo hiểm tiền gửi, giao Thống đốc NHNN quy định mức phí bảo hiểm tiền gửi, việc áp dụng phí bảo hiểm tiền gửi đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù hệ thống tổ chức tín dụng Việt Nam trong từng thời kỳ.

Luật cũng bổ sung quy định về tạm hoãn nộp tiền nợ phí bảo hiểm tiền gửi phát sinh trước thời điểm đặt vào kiểm soát đặc biệt cho các tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt, tổ chức tín dụng có trách nhiệm xây dựng kế hoạch để hoàn trả khoản tiền được tạm hoãn nộp trong phương án cơ cấu lại.

Hạn chế rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi

Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm kể từ một trong các thời điểm: Phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt hoặc NHNN có văn bản xác nhận chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền; NHNN có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và tổ chức tín dụng đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất; NHNN có văn bản thông báo về việc trả tiền bảo hiểm trong trường hợp trả tiền bảo hiểm để bảo đảm an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội,.

Về hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi, Luật bổ sung quy định khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 21 Luật này, trong trường hợp đặc biệt, để đảm bảo quyền lợi người gửi tiền, an toàn hệ thống tổ chức tín dụng, trật tự an toàn xã hội, Thống đốc NHNN quyết định hạn mức chi trả tối đa bằng toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của người gửi tiền tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.

Luật điều chỉnh các quy định về mô hình tổ chức, hoạt động, nguồn vốn hoạt động, chế độ tài chính, hạch toán, kế toán của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Về hoạt động đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, Luật bổ sung các hình thức đầu tư, bao gồm: mua, bán trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi được phát hành bởi ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, ngân hàng thương mại cổ phần do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ; gửi tiền tại các ngân hàng thương mại nêu trên; hoạt động đầu tư khác theo quy định của Chính phủ.

Đồng thời, Luật cũng bổ sung các quy định để hạn chế rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi như: Tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải kiểm soát, quản lý rủi ro; giao Thống đốc NHNN quy định phương thức đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi và quy trình kiểm soát, quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.

Luật bổ sung một chương riêng quy định việc tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia xử lý tổ chức tín dụng được can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt, tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng trong hoạt động của tổ chức tín dụng.

Theo đó, bổ sung quy định tổ chức bảo hiểm tiền gửi thực hiện cho vay đặc biệt tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong trường hợp: được can thiệp sớm và bị rút tiền hàng loạt, được kiểm soát đặc biệt và bị rút tiền hàng loạt; để thực hiện phương án phục hồi, phương án chuyển giao bắt buộc. Tổ chức bảo hiểm tiền gửi tự quyết định việc cho vay đặc biệt, bao gồm cả việc cho vay có/không có tài sản bảo đảm, có/không có lãi.

Bổ sung quy định để đảm bảo an toàn hệ thống, trật tự an toàn xã hội theo quy định tại khoản 4 Điều 162 Luật các Tổ chức tín dụng, NHNN báo cáo Chính phủ quyết định việc yêu cầu tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả trong trường hợp tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt bị mất hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết thêm, quy định này tạo cơ sở để tổ chức bảo hiểm tiền gửi có thể chi trả sớm hơn cho người gửi tiền, thực hiện tốt hơn chức năng bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.

Luật bổ sung quy định tổ chức bảo hiểm tiền gửi được NHNN cho vay đặc biệt với lãi suất 0%, không có tài sản bảo đảm trong trường hợp quy định tại Điều 21 của Luật này và khi số tiền trong quỹ dự phòng nghiệp vụ không đủ để trả tiền bảo hiểm; đồng thời giao tổ chức bảo hiểm tiền gửi xây dựng phương án tăng phí bảo hiểm tiền gửi và quy định cụ thể nguồn để ưu tiên hoàn trả nợ vay đặc biệt cho NHNN.

Bổ sung quy định trường hợp phát sinh sự cố, khủng hoảng có nguy cơ gây mất an toàn hệ thống tổ chức tín dụng, tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng theo quy định tại Luật này. Chính phủ quyết định các biện pháp khác để tổ chức bảo hiểm tiền gửi tham gia xử lý sự cố, khủng hoảng.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026.

Anh Thảo