Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, TP.HCM vào chương phát triển mới

Hôm nay 1/10, Luật Phát triển đô thị chính thức có hiệu lực. Đây là một đạo luật đặc biệt, lần đầu tiên được xây dựng và tổ chức thi hành nhằm phục vụ cho mục tiêu phát triển đô thị đặc biệt, trong bối cảnh đất nước hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Luật với mục tiêu kiến tạo khung thể chế mới và mức độ phân quyền mạnh hơn, tạo cơ chế để các thành phố giải quyết triệt để các điểm nghẽn, khơi thông, huy động tối đa nguồn lực và hình thành những mô hình kinh tế mới.

Luật Phát triển đô thị là chìa khóa để siêu đô thị TP.HCM giải phóng toàn bộ các nguồn lực, để đầu tàu kinh tế phát triển thần tốc, đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số bền vững.

TP.HCM là một trong những đô thị được hưởng nhiều cơ chế đặc thù từ đạo luật này, khi nội dung cơ chế, chính sách quy định tại Luật được áp dụng nhằm thúc đẩy phát triển TP.HCM - một đô thị đặc biệt. Thành phố không chỉ thực thi những quy định có sẵn mà được trao thêm quyền tự quyết, chủ động thiết kế chính sách và huy động nguồn lực cho những bài toán của một siêu đô thị.

TP.HCM xác định sự ra đời của Luật Phát triển đô thị là chìa khóa để siêu đô thị TP.HCM giải phóng toàn bộ các nguồn lực về đất đai, tài chính, khoa học - công nghệ và nâng cao hiệu quả bộ máy hành chính. Đây chính là bệ phóng vững chắc nhất để đầu tàu kinh tế phát triển thần tốc, đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Bệ phóng này cũng tạo cho TP.HCM đại diện Việt Nam tự tin vươn tầm, cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm tài chính và thành phố toàn cầu trong tương lai.

Với đạo luật này, thể chế của Thành phố đã có bước phát triển vượt bậc từ các nghị quyết đặc thù còn phân tán, sang một khung pháp lý ổn định, dài hạn.

Có 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội được quy định để thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt. Trong đó, về tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, TP.HCM được trao quyền tự chủ quyết định số lượng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số biên chế Trung ương giao.

Được quyết định số lượng đại biểu HĐND các cấp; quy định chính sách thu nhập cho cán bộ, công chức, thuê, bổ nhiệm người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập;…

Bên cạnh đó, TP.HCM được quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan Nhà nước ở trung ương ban hành, kể cả việc chọn áp dụng các cơ chế, chính sách vượt trội của các địa phương, lĩnh vực khác.

Thành phố cũng được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với luật, nghị quyết của Quốc hội, hoặc với những vấn đề chưa được pháp luật quy định (trừ các lĩnh vực thuộc chủ quyền quốc gia, đối ngoại, tôn giáo), với thời hạn thí điểm tối đa 5 năm.

Lộ trình từ khi xây dựng, ban hành Luật Phát triển đô thị chỉ diễn ra trong khoảng 6 tháng.

Hay về quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị, TP.HCM lập duy nhất một Quy hoạch tổng thể; phân cấp mạnh hơn cho HĐND quyết định lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp, tầm cao, mở ra dư địa mới để khai thác hiệu quả nguồn lực tài nguyên lòng đất và trên không.

Thành phố cũng có thẩm quyền quy định chính sách phát triển đô thị tại khu vực TOD; vị trí công trình trên tuyến đường sắt; quy hoạch khu vực TOD; chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong khu vực TOD… đồng thời, chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý.

Về phát triển kinh tế, Luật trao thẩm quyền cho TP.HCM quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế; cho phép phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn; cấp phép ngân hàng đầu tư và tổ chức các giao dịch, dịch vụ tài chính thế hệ mới.

Với phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo, y tế, an toàn thực phẩm, Thành phố có thẩm quyền quy định các cơ chế ưu đãi đặc thù cho kinh tế ban đêm. Đồng thời, thực hiện cơ chế đặt hàng, đấu thầu sáng tác các tác phẩm văn hóa nghệ thuật có giá trị tư tưởng cao...

Về y tế, an sinh xã hội, TP.HCM được chủ động điều phối quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp giữa các bệnh viện công lập. Được phát triển dịch vụ y tế kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài; trao quyền xây dựng cơ chế phản ứng nhanh và cơ sở dữ liệu dùng chung kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng liên vùng.

Đặc biệt, với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, TP.HCM được quy định tiêu chí và cơ chế, chính sách cho khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Thành phố được phép thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với các công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các mô hình kinh doanh số chưa từng có tiền lệ để đón đầu xu thế công nghệ toàn cầu...

Luật cũng xác lập TP.HCM là hạt nhân điều phối toàn bộ Vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ. Đồng thời, quy định việc đầu tư, quản lý dự án liên kết, phát triển Vùng, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Vùng...

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ 1/10, TP.HCM bước vào chương phát triển mới với loạt cơ chế chưa từng có.

Ngoài các quy định nêu trên, Luật còn có một số nội dung trọng tâm, cốt lõi về cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt và cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình.

Ngay khi Luật ban hành, TP.HCM đã đưa ra lộ trình “thần tốc 40 ngày đêm” hoàn thành 249 nội dung văn bản giao quy định chi tiết và thi hành, để khi Luật có hiệu lực là áp dụng ngay.

Mục tiêu là từ 1/10, toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn chi tiết chính thức có hiệu lực đồng thời cùng Luật Phát triển đô thị, không để xảy ra khoảng trống pháp lý.

Chiều 25/9, tại buổi tiếp xúc cử tri trước kỳ họp thứ 2, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của TP.HCM đối với sự phát triển chung của đất nước, khi đóng góp khoảng 24% GDP và khoảng 30% thu ngân sách của cả nước, đóng góp rất lớn cho nền kinh tế.

Theo Chủ tịch Quốc hội, TP.HCM còn nhiều tiềm năng, lợi thế và dư địa phát triển, nhất là khi Luật Phát triển đô thị phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho thành phố. Ông nhấn mạnh Thành phố cần phát huy tinh thần chủ động, tự quyết định, tự chịu trách nhiệm, khẩn trương cụ thể hóa các quy định của Luật, thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang khẳng định Luật Phát triển đô thị mở ra nhiều cơ hội và dư địa mới cho TP.HCM phát triển. Tuy nhiên, để những cơ chế này thực sự phát huy hiệu quả, yếu tố quan trọng nhất vẫn là tinh thần hành động, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ thành phố cùng sự đồng hành, đóng góp của người dân.

Người đứng đầu Thành ủy TP.HCM cho rằng giá trị lớn nhất của Luật là sự thay đổi về cách nhìn, thay đổi về tư duy. Đô thị phải là một chủ thể tạo ra sự tăng trưởng mới cho Thành phố.