Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ 1/10: ‘Chìa khóa thể chế’ và những quyền lợi thực tế cho người dân TP.HCM

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ hôm nay, là "chìa khóa thể chế" để thành phố phát huy tối đa vai trò đầu tàu kinh tế. Ảnh Minh Hòa

Người dân TP.HCM thụ hưởng những gì từ đạo luật mới?

Luật Phát triển đô thị ra đời với mục tiêu kiến tạo khung thể chế phân quyền vượt trội, khơi thông tối đa các nguồn lực kinh tế. Tuy nhiên, thước đo quan trọng nhất của đạo luật này chính là những thay đổi tích cực trong cuộc sống hằng ngày của hơn 10 triệu người dân TP.HCM.

Trả lời phỏng vấn Báo Sài Gòn Giải Phóng, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, thành phố ưu tiên tháo gỡ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, nhất là đối với các dự án hạ tầng cấp bách. Quá trình thực hiện phải công khai, đúng đối tượng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, đồng thời quan tâm nơi ở mới và sinh kế của người dân khi bị thu hồi đất. Cùng với việc tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, các chính sách về lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng đã được HĐND thành phố thông qua nhằm xây dựng cơ chế, chính sách phát triển mạnh mẽ các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, sớm hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo với hệ sinh thái hoàn thiện để thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của thành phố. Đồng thời, các chính sách về y tế, giáo dục, an sinh xã hội cũng được xác định nhằm triển khai đúng đối tượng, đúng thời hạn để người dân trực tiếp thụ hưởng.

Luật mở rộng phân cấp cho TP.HCM chủ động thu hồi đất, điều chỉnh quy hoạch không gian để phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Với mục tiêu cụ thể đạt hàng trăm nghìn căn nhà ở xã hội giai đoạn 2026–2030, công nhân, người lao động thu nhập thấp và hộ gia đình trẻ sẽ có cơ hội tiếp cận nhà ở chất lượng với mức giá phù hợp.

Các cơ chế tài chính và huy động vốn đặc thù giúp TP.HCM chủ động ngân sách, tăng tốc đầu tư vào các dự án hạ tầng trọng điểm. Những công trình giao thông kết nối liên vùng, hệ thống thoát nước chống ngập và các tuyến đường sắt đô thị (Metro) sẽ được rút ngắn thời gian thi hành đáng kể.

TP.HCM được trao quyền tự quyết khai thác quỹ đất xung quanh các ga Metro và nút giao giao thông lớn. Người dân sẽ được sống trong các khu đô thị đa năng, nơi tích hợp trọn vẹn từ nhà ở, văn phòng, thương mại đến công viên, trường học chỉ trong bán kính đi bộ.

Nhờ thẩm quyền tự quyết mở rộng, thành phố chủ động hơn trong việc thu hút đầu tư tư nhân, thành lập và hợp tác với các cơ sở giáo dục, y tế chất lượng cao. Thủ tục hành chính được tinh gọn, giúp doanh nghiệp và người dân tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí.

Bệ phóng thể chế

Đánh giá về ý nghĩa của Luật Phát triển đô thị, các chuyên gia kinh tế nhận định đây là bước ngoặt mang tính "mở đường" giúp TP.HCM giải phóng toàn diện năng lực sản xuất và thu hút dòng vốn đầu tư.

Trước hết, việc khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các trục giao thông lớn sẽ kích hoạt dòng vốn từ khu vực tư nhân, làm tăng giá trị sử dụng đất và đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách địa phương.

Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi thuế, tài chính đặc thù (bắt đầu áp dụng từ kỳ tính thuế 2027) sẽ giúp TP.HCM thu hút các tập đoàn công nghệ, trung tâm tài chính quốc tế và các ngành dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Để Luật Phát triển đô thị thực sự đi vào cuộc sống, không dừng lại ở góc độ chính sách, các chuyên gia hành chính và kinh tế đề xuất TP.HCM cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp đột phá.

Đó là phải chuẩn hóa khung pháp lý địa phương, TP.HCM cần khẩn trương ban hành đầy đủ các nghị quyết, quyết định hướng dẫn thi hành. Việc chủ động cụ thể hóa luật từ sớm sẽ giúp các phường, xã triển khai ngay mà không gặp vướng mắc.

Cần xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, lấy sự hài lòng của người dân và sự phát triển của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả công việc.

Đồng thời, uu tiên dồn lực cho các dự án có tính lan tỏa cao như hạ tầng Metro, hạ tầng số và các khu đô thị vệ tinh, liên tục giám sát thực tế để điều chỉnh kịp thời các tác động phát sinh.

Luật Phát triển đô thị bao gồm 5 chương, 66 điều, bao quát trên các lĩnh vực với 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt. Việc thí điểm 7 nhóm chính sách đặc thù giúp TP.HCM không còn bị bó hẹp bởi các quy định pháp luật mang tính bình quân áp dụng cho cả nước. Đây là "chìa khóa thể chế" để thành phố phát huy tối đa vai trò đầu tàu kinh tế, tạo động lực đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.