Luật Phát triển đô thị mở thêm dư địa để Trung tâm tài chính dẫn vốn cho tăng trưởng

Những quy định mới tạo thêm điều kiện để Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) phát huy vai trò kết nối dòng vốn với nhu cầu phát triển của Thành phố, qua đó góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng trong giai đoạn tới.

* Thêm cơ chế để Trung tâm tài chính kết nối dòng vốn 

Theo Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang, Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026. Sáu tháng đầu năm, GRDP tăng 8,55%, cao nhất trong 10 năm qua, song áp lực hoàn thành mục tiêu cả năm vẫn lớn, đòi hỏi những động lực và phương thức huy động nguồn lực mới. 

Ông Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Ảnh: Trung Tuyến - TTXVN

Trong bối cảnh đó, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng mở thêm dư địa để TP. Hồ Chí Minh huy động nguồn lực xã hội cho hạ tầng và triển khai các mô hình phát triển mới, trong đó có Trung tâm tài chính quốc tế. Cùng với ngân sách và tín dụng ngân hàng, các kênh huy động vốn dài hạn sẽ đóng vai trò quan trọng trong đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn của Thành phố. 

Với vai trò đầu tàu kinh tế, TP. Hồ Chí Minh không chỉ cần thêm nguồn vốn mà còn cần một hệ thống có khả năng kết nối, cấu trúc và phân bổ vốn vào những lĩnh vực tạo giá trị và sức lan tỏa cao. Đây là không gian để Trung tâm tài chính quốc tế phát huy vai trò, từ thu hút các định chế tài chính đến dẫn dòng vốn vào nền kinh tế thực. 

Theo ông Trần Lưu Quang, một Trung tâm tài chính quốc tế hoạt động hiệu quả, hệ thống hạ tầng kết nối vùng đồng bộ hay những mô hình quản trị mới, nếu thành công, phải tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn và thúc đẩy các địa phương trong vùng cùng phát triển.

Đây cũng là tinh thần được thể hiện tại Điều 24 Luật Phát triển đô thị, với các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. 

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, điểm quan trọng nhất của Luật Phát triển đô thị là thay đổi cách nhìn về Trung tâm tài chính quốc tế. VIFC-HCMC không nên chỉ được xem là một khu vực có cơ chế đặc thù để thu hút ngân hàng, quỹ đầu tư hay các công ty tài chính quốc tế đến đặt văn phòng. Giá trị cốt lõi của một trung tâm tài chính nằm ở khả năng huy động, cấu trúc, phân bổ và luân chuyển nguồn vốn cho nền kinh tế. 

Nghị quyết 222/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn đã hình thành khung vận hành bên trong của VIFC, từ mô hình tổ chức, cơ chế thành viên, cấp phép, ngoại hối, thuế, sandbox đến giải quyết tranh chấp và các quy tắc hoạt động. Trong khi đó, Luật Phát triển đô thị bổ sung một lớp kết nối quan trọng ở bên ngoài, tạo điều kiện để hệ sinh thái tài chính này gắn với doanh nghiệp, dự án, hạ tầng và nhu cầu phát triển thực tế của đô thị.

"Nếu Nghị quyết  222/2025/QH15 giúp xây "cỗ máy tài chính", thì Luật Phát triển đô thị tạo thêm "đường dẫn" để cỗ máy đó đưa vốn vào nền kinh tế thực. Đây là bước chuyển từ tư duy "xây một trung tâm tài chính" sang "dùng trung tâm tài chính để phát triển thành phố", PGS.TS Huân chia sẻ. 

Theo đại diện VIFC-HCMC, quy định tại Điều 24 cũng tạo cơ sở pháp lý để các thành viên của Trung tâm, trong phạm vi được cấp phép, cung cấp dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ cho các tổ chức trong nước thực hiện giao dịch, huy động vốn quốc tế. Hoạt động này được thực hiện trên cơ sở tuân thủ các quy định về ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và quản lý nợ công. 

"Quy định này rất quan trọng. Nếu thành viên VIFC-HCMC chỉ giao dịch với nhau trong một vòng khép kín, Trung tâm rất dễ trở thành một "ốc đảo tài chính": có ưu đãi, có tên tuổi quốc tế nhưng ít tác động đến nền kinh tế. Khi doanh nghiệp và dự án trong nước có thể tiếp cận có kiểm soát với hệ sinh thái dịch vụ của VIFC-HCMC, Trung tâm mới thực sự trở thành cửa ngõ huy động vốn quốc tế", lãnh đạo VIFC-HCMC nhấn mạnh.

Khi đó, một doanh nghiệp hoặc dự án đủ điều kiện khi đó không chỉ đi vay tiền, mà có thể tiếp cận cả một chuỗi dịch vụ: tư vấn cấu trúc vốn, xếp hạng tín nhiệm, kiểm toán, tư vấn pháp lý, bảo lãnh phát hành, thu xếp khoản vay hợp vốn, quản trị ngoại hối, bảo hiểm, lưu ký, thanh toán và quản trị rủi ro. 

Đây cũng chính là chuỗi giá trị làm nên sức mạnh của các trung tâm tài chính lớn trên thế giới. Với TP. Hồ Chí Minh, việc hình thành được chuỗi kết nối này sẽ quyết định khả năng biến Trung tâm tài chính từ một thiết chế có cơ chế đặc thù thành một hạ tầng tài chính thực sự phục vụ đầu tư, phát triển đô thị và tăng trưởng kinh tế.

* Dẫn vốn vào những động lực tăng trưởng mới 

Theo VIFC-HCMC, nếu các cơ chế trong Luật Phát triển đô thị được triển khai hiệu quả, những lĩnh vực cần nguồn vốn lớn, dài hạn và có khả năng tạo dòng tiền ổn định có thể hưởng lợi sớm từ sự phát triển của VIFC-HCMC. 

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh trao Bằng khen cho các đơn vị có thành tích trong công tác tham mưu, xây dựng và chuẩn bị triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Ảnh: Trung Tuyến - TTXVN

Trong đó, hạ tầng đô thị, đặc biệt là metro và TOD là nhóm đáng chú ý khi các dự án này không chỉ cần vốn đầu tư ban đầu lớn mà còn có thể hình thành nhiều nguồn thu bổ trợ ngoài doanh thu từ vận tải. Với đặc thù đó, các công cụ như trái phiếu công trình, trái phiếu xanh, quỹ đầu tư hạ tầng, cấu trúc PPP hoặc các sản phẩm huy động vốn gắn với tài sản và dòng tiền từ TOD có thể được nghiên cứu, tùy thuộc vào tính chất từng dự án. Việc đa dạng hóa công cụ cũng giúp giảm áp lực lên nguồn vốn ngân sách và tín dụng ngân hàng trong quá trình phát triển hạ tầng. 

Cảng biển, logistics và kinh tế hàng hải cũng là lĩnh vực có dư địa lớn. Khi TP. Hồ Chí Minh phát triển các cụm cảng và mạng lưới logistics, nhu cầu tài chính sẽ mở rộng từ vốn đầu tư hạ tầng sang tài chính tàu biển, tài trợ thương mại, tài trợ chuỗi cung ứng, bảo hiểm, tái bảo hiểm và các công cụ phòng ngừa rủi ro về tỷ giá, giá nhiên liệu. Đây là những dịch vụ mà một hệ sinh thái tài chính quốc tế có thể cung cấp ở quy mô và mức độ chuyên sâu hơn. 

Tương tự, sự phát triển của hệ sinh thái hàng không gắn với sân bay Long Thành có thể tạo nhu cầu đối với các sản phẩm tài chính chuyên biệt như tài trợ mua và thuê máy bay, tài trợ tiền đặt cọc, tài trợ động cơ, khoản vay hợp vốn, bảo hiểm, quản trị ngoại tệ và các cấu trúc tài chính gắn với tài sản hàng không.

Khi khu thương mại tự do, sản xuất và hoạt động xuất nhập khẩu phát triển, dòng hàng gia tăng cũng kéo theo dòng tiền và nhu cầu tài chính xuyên biên giới. Thanh toán quốc tế, tài trợ thương mại, bảo lãnh, quản trị ngoại hối và tài trợ chuỗi cung ứng sẽ trở thành những mắt xích quan trọng. Trong bối cảnh đó, VIFC-HCMC có thể đóng vai trò kết nối dòng vốn với dòng hàng của một không gian kinh tế lớn, nơi hội tụ cảng biển, công nghiệp, logistics và thương mại. 

Một nhóm khác có tiềm năng hấp thụ vốn quốc tế là chuyển đổi xanh, hạ tầng số và kinh tế công nghệ. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, đồng thời ngày càng gắn với các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, dữ liệu và quản trị. Nếu dự án được chuẩn hóa, có thông tin minh bạch và được triển khai trong khuôn khổ thử nghiệm, giám sát phù hợp, khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế sẽ được cải thiện. 

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, Nghị quyết 222/2025/QH15 tạo khung để xác lập VIFC-HCMC là gì và hoạt động theo cơ chế nào, còn Luật Phát triển đô thị mở rộng vấn đề sang giá trị mà Trung tâm có thể tạo ra cho Thành phố. Khi hai khung pháp lý được kết nối hiệu quả, VIFC-HCMC có thể phát triển từ một cụm định chế tài chính thành một hạ tầng thị trường và xa hơn là "bộ não tài chính" của hệ sinh thái đô thị. 

Ở đó, nhu cầu vốn của metro, cảng biển, logistics, hàng không, khu thương mại tự do, chuyển đổi xanh và doanh nghiệp được cấu trúc thành những sản phẩm mà nhà đầu tư trong và ngoài nước có thể hiểu, định giá và đầu tư. Dòng vốn quốc tế khi đó không đứng ngoài nền kinh tế, mà đi trực tiếp vào những động lực tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh.

"Nếu làm được điều này trong một khuôn khổ quản trị rủi ro tốt, VIFC-HCMC sẽ không chỉ là một trung tâm tài chính đặt tại TP. Hồ Chí Minh. Nó sẽ trở thành một hạ tầng kinh tế của Thành phố - hạ tầng dành cho dòng vốn, giúp biến tài sản và cơ hội phát triển thành vốn đầu tư dài hạn, rồi biến vốn thành hạ tầng, năng suất và tăng trưởng", đại diện VIFC-HCMC nói.