Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hỗ trợ đúng những gì doanh nghiệp cần
Chuyển tư duy từ hỗ trợ những gì Nhà nước có sang hỗ trợ những gì doanh nghiệp cần, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất trao quyền chủ động lựa chọn chính sách, dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp.
Bên lề cuộc họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Tài chính diễn ra chiều 6/10, bà Trịnh Thị Hương - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) đã trao đổi cụ thể về những điểm mới của dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bà Trịnh Thị Hương - Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) trả lời phỏng vấn. Ảnh: Mạnh Tuấn
PV: Thưa bà, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa có những điểm mới nào nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển trong thời gian tới?
Bà Trịnh Thị Hương: Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được ban hành từ năm 2017, đến nay đã gần 10 năm triển khai thực hiện. Qua quá trình triển khai, tổng kết, đánh giá, chúng tôi nhận thấy một số hạn chế đã bộc lộ, cần được xử lý, tháo gỡ để giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn.
Việc xây dựng dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa không đơn thuần chỉ là thay đổi tên gọi, mà thể hiện mạnh mẽ thông điệp chuyển tư duy làm chính sách từ tư duy hỗ trợ sang tư duy kiến tạo và phát triển cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Dự thảo có nhiều điểm mới, trong đó có đổi mới phương thức hỗ trợ: thay vì Nhà nước hỗ trợ những gì Nhà nước có, chuyển sang hỗ trợ những gì doanh nghiệp cần. Đồng thời, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp lựa chọn các chính sách cũng như dịch vụ hỗ trợ thông qua các hình thức hỗ trợ mới, đặc biệt là hình thức phiếu hỗ trợ (voucher).
Bên cạnh đó, dự thảo có một số chính sách nổi bật, đặc biệt là thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp.
PV: Xin bà cho biết cụ thể hơn về những chính sách trọng tâm để hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp?
Bà Trịnh Thị Hương: Một trong những rào cản rất lớn khiến hộ kinh doanh e ngại chuyển đổi thành doanh nghiệp không phải là vấn đề về các mức ưu đãi, mà nằm ở chính chi phí tuân thủ khi chuyển đổi.
Vì vậy, một trong những chính sách trọng tâm lần này là đơn giản hóa tối đa việc tuân thủ, giảm chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.
Phương pháp tính thuế được đề xuất áp dụng theo hướng tối giản nhất. Dự thảo đề xuất nâng ngưỡng doanh thu áp dụng từ 3 tỷ đồng/năm lên 10 tỷ đồng/năm để doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản nhất. Theo tính toán của chúng tôi, với ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng/năm, hơn 99% cá nhân và hộ kinh doanh hiện nay sẽ có quyền lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản; khoảng 81% doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng sẽ được quyền lựa chọn phương pháp này.
Khi lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản, các yêu cầu về chế độ kế toán cũng sẽ giảm.
Như vậy, phương pháp tính thuế đơn giản và chế độ kế toán đơn giản sẽ giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí cũng như thời gian tuân thủ, dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất trao quyền chủ động lựa chọn chính sách, dịch vụ hỗ trợ cho doanh nghiệp. Ảnh: Đức Thanh
PV: Một nội dung đáng chú ý tại dự thảo là mô hình doanh nghiệp một người. Xin bà chia sẻ rõ hơn về mô hình này và những đề xuất nhằm đơn giản hóa việc quản trị doanh nghiệp?
Bà Trịnh Thị Hương: Mô hình doanh nghiệp một người là một điểm rất quan trọng tại dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa lần này. Thực ra, mô hình này không phải là mới trên thế giới.
Hiện nay, sự hỗ trợ của công nghệ, làn sóng AI và các ứng dụng công nghệ số giúp doanh nghiệp tận dụng các phần mềm, giải pháp số và AI vào hoạt động sản xuất - kinh doanh, giảm thiểu nguồn nhân lực sử dụng trong doanh nghiệp. Mô hình doanh nghiệp một người gần đây trở nên phổ biến tại một số nước như Ấn Độ, Trung Quốc, Mỹ, Singapore.
Về mặt pháp luật, Việt Nam cũng đã có mô hình doanh nghiệp một người. Trong Luật Doanh nghiệp, đó chính là mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ cũng như của Bộ trưởng Bộ Tài chính, trong quá trình xây dựng dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chúng tôi đã nghiên cứu đơn giản hóa tối đa mô hình quản trị của doanh nghiệp một người.
Theo đề xuất, nếu hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp một người, tức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ, và đáp ứng quy mô siêu nhỏ, thì sẽ được áp dụng mô hình quản trị tối giản nhất: không cần chủ tịch công ty, không cần kế toán trưởng, áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nhất và chế độ kế toán phù hợp với quy mô một người, siêu nhỏ của mình.
PV: Xin cảm ơn bà!
Thông tin tại cuộc họp báo quý III/2026 của Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương cho biết, điểm mới trong dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là thước đo tác động chính sách chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang mức độ phát triển và khả năng hấp thụ chính sách của doanh nghiệp sau hỗ trợ. Phương pháp quản lý cũng chuyển từ quy trình, thủ tục sang dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung hình thức “phiếu hỗ trợ doanh nghiệp” (voucher), trao quyền cho doanh nghiệp lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ; chuyển từ “Nhà nước hỗ trợ những gì mình có” sang “hỗ trợ những việc doanh nghiệp cần”.
Về thuế, mục tiêu không chỉ là miễn, giảm thuế, mà còn đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ. Dự thảo đề xuất nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng/năm để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, dự kiến phủ hơn 99% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp.
Đối với hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, bên cạnh miễn, giảm thuế, dự thảo bổ sung các cơ chế như rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống còn 1 ngày; miễn một số phí, lệ phí ban đầu; áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu báo cáo tối giản trong 36 tháng; hỗ trợ nền tảng số, phần mềm, dịch vụ kế toán.
Theo bà Trịnh Thị Hương, mục tiêu cuối cùng là chính sách đến đúng đối tượng có nhu cầu, đúng thời điểm doanh nghiệp cần và tiếp cận thuận lợi hơn, từ đó nắm bắt tốt hơn các cơ hội kinh doanh.
