Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế phát triển mới cho Hà Nội: Bài 3: Nhanh chóng đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) vào cuộc sống

Từ xây dựng văn bản hướng dẫn đến hoàn thiện bộ máy, chuẩn bị nguồn lực và nâng cao năng lực cán bộ, tất cả đang được đẩy nhanh nhằm sớm đưa những quy định của luật thành động lực phát triển thực chất.

Người dân làm thủ tục tại Điểm phục vụ hành chính công xã Phúc Thịnh. Ảnh: Nhật Nam

Hướng dẫn thi hành “song hành” cùng xây dựng luật

Một trong những điểm đặc biệt của Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 là việc trao thẩm quyền rất lớn cho HĐND thành phố trong ban hành văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Đây là điểm mới chưa từng có tiền lệ, bởi thông thường, việc hướng dẫn luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các bộ, ngành trung ương. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu quả của Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ phụ thuộc vào nội dung luật, mà còn phụ thuộc rất lớn vào tốc độ và chất lượng cụ thể hóa của chính quyền thành phố. Nhận thức rõ điều đó, Hà Nội đã triển khai một cách làm chủ động: Xây dựng các văn bản hướng dẫn ngay trong quá trình soạn thảo luật.

Đến thời điểm Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, phần lớn các nội dung cần cụ thể hóa đã được thành phố Hà Nội chuẩn bị. Đây là tiền đề quan trọng để bảo đảm khi có hiệu lực, các cơ chế, chính sách có thể triển khai ngay, không bị gián đoạn.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hệ thống thể chế cụ thể hóa các nội dung mà Luật Thủ đô (sửa đổi) trao quyền cho thành phố. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và nặng nề, đòi hỏi sự vào cuộc của toàn bộ hệ thống chính trị. Sở Tư pháp Hà Nội đã chủ động tham mưu với thành phố xây dựng kế hoạch triển khai, đồng thời các sở, ngành của thành phố cũng chủ động nghiên cứu, tiếp cận các nội dung và ý kiến của các cơ quan trung ương để chuẩn bị từ sớm.

Bên cạnh đó, quá trình xây dựng các nghị quyết cũng chú trọng bảo đảm tính minh bạch, kiểm soát quyền lực và phát huy sự tham gia góp ý của người dân, doanh nghiệp cũng như phản biện xã hội. Đây là yếu tố quan trọng để các chính sách khi ban hành có tính khả thi cao và phù hợp thực tiễn.

“Với tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, các cơ quan, đơn vị của thành phố đã cơ bản sẵn sàng. Song để các chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, vẫn cần sự nỗ lực rất lớn và sự đồng thuận của toàn xã hội”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh nhấn mạnh.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, với vị thế là trái tim của cả nước, thành phố Hà Nội không chỉ thụ hưởng các cơ chế đặc thù để phát triển cho riêng mình. Việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo hướng Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Không chỉ phân quyền, phân cấp cho Thủ đô những nội dung cụ thể mà Luật Thủ đô (sửa đổi) còn phân quyền để ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù cho Hà Nội thực sự phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế, dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước.

“Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng quy định thành phố được thí điểm cơ chế, chính sách khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định, thể hiện mức độ trao quyền đặc thù cho Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế linh hoạt, thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới. Đây là cơ sở để Hà Nội đi đầu trong đổi mới chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu lưu ý, việc triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”. Chính quyền từ thành phố đến cơ sở đã chủ động trong việc xây dựng văn bản thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi) và chuẩn bị nguồn lực tài chính, con người bảo đảm triển khai hiệu quả các chính sách được Trung ương trao cho thành phố.

Hoàn thiện bộ máy, sẵn sàng thực thi

Song song với việc hoàn thiện thể chế, Hà Nội đang đẩy nhanh quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy để đáp ứng yêu cầu mới. Trong bối cảnh Luật Thủ đô (sửa đổi) trao quyền phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, bộ máy chính quyền các cấp phải được tổ chức theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với các cơ chế đặc thù.

Các sở, ngành và địa phương đã chủ động rà soát chức năng, nhiệm vụ, sắp xếp lại đầu mối, phân định rõ trách nhiệm. Đây là bước đi cần thiết để bảo đảm mỗi chính sách khi ban hành đều có cơ quan chịu trách nhiệm rõ ràng trong tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, thành phố tập trung chuẩn bị đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức - yếu tố quyết định thành công của việc triển khai luật. Trong bối cảnh phân quyền mạnh, yêu cầu đối với đội ngũ này không chỉ là tuân thủ quy định, mà còn phải có năng lực phân tích, thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai sớm và có trọng tâm, gắn với các lĩnh vực then chốt như quy hoạch, tài chính - ngân sách, quản lý đô thị và chuyển đổi số. Mục tiêu là khi triển khai luật, đội ngũ thực thi không bị trễ về năng lực, có thể triển khai ngay các nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đẩy mạnh hoàn thiện các quy trình nội bộ, hệ thống dữ liệu và nền tảng số phục vụ quản lý, điều hành. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, đồng bộ không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản trị đô thị.

Cũng theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu, thành phố đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức xây dựng văn bản cũng như thực thi, tăng cường công khai, minh bạch và giám sát trong toàn bộ quá trình thực hiện. Công tác truyền thông, tuyên truyền cũng được đẩy mạnh để người dân, doanh nghiệp hiểu và đồng hành với chính quyền.

Việc chuẩn bị đồng bộ từ thể chế đến tổ chức thực thi cho thấy quyết tâm rất rõ của Hà Nội trong việc đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 vào cuộc sống “không chậm một ngày”. Đây không chỉ là việc triển khai một đạo luật, mà là quá trình thay đổi cách vận hành của bộ máy chính quyền, nâng cao năng lực quản trị và tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh cải cách thể chế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ trở thành một “đòn bẩy” quan trọng. Tuy nhiên, như nhiều chuyên gia nhận định, luật không tự tạo ra tăng trưởng, mà chỉ tạo ra điều kiện để tăng trưởng. Thành công cuối cùng phụ thuộc vào cách tổ chức thực hiện.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép Hà Nội được thí điểm mô hình chính sách mới về tổ chức bộ máy, chế độ công vụ, công chức. Mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, văn hóa, y tế và chăm sóc sức khỏe. Cùng với đó là mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị. Mô hình quản lý đô thị, nông thôn, không gian và phát triển bền vững. Phương thức khai thác, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển và quản trị Thủ đô...

Đây là cơ sở nền tảng để thành phố thực hiện các mô hình mới trong quản trị và phát triển Thủ đô tiên tiến, hiện đại dựa trên công nghệ và dữ liệu sẽ góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên không gian. Đồng thời, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc đô thị Thủ đô, tận dụng các nguồn lực trong xã hội, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô.

Với sự chuẩn bị chủ động, bài bản và quyết tâm cao, Hà Nội đang cho thấy một cách tiếp cận mới: Không chờ luật có hiệu lực mới hành động, mà hành động ngay từ khi luật được thông qua. Đây chính là yếu tố then chốt để biến những quy định thành những chuyển biến thực chất, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng “văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc”.

(Còn nữa)