Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế phát triển mới cho Hà Nội Bài cuối: Cụ thể hóa ngay Luật Thủ đô (sửa đổi) bằng thiết chế kiến tạo chính sách

Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà trả lời phỏng vấn của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

“Thượng phương bảo kiếm” để Hà Nội thực hiện khát vọng vươn mình

- Thưa đồng chí Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội! Xin đồng chí cho biết Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của Thủ đô?

- Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà:Trước hết phải khẳng định rằng, Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua là sự quan tâm rất sâu sắc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với 5 lần Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội và dự chỉ đạo tại Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố, những trăn trở về “điểm nghẽn” trong phát triển Thủ đô, những định hướng chiến lược, những chỉ đạo quyết liệt đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ thành những quan điểm, mục tiêu, giải pháp, cơ sở cho phát triển Thủ đô. Đặc biệt, trong quá trình kiến tạo Thủ đô, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dẫn dắt, định hướng và chỉ đạo rất sâu sắc để sửa đổi Luật Thủ đô, làm cơ sở, căn cứ quan trọng về thể chế để Thủ đô phát triển xứng tầm trong kỷ nguyên mới.

Qua đây thay mặt lãnh đạo thành phố, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các vị đại biểu Quốc hội và các bộ, ngành trung ương, các địa phương đã tạo điều kiện, trao cho Hà Nội sứ mệnh và cơ hội lịch sử này.

Với Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, vị trí, vai trò của Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và hội nhập quốc tế đã được cụ thể hóa rất rõ, trong đó luật quy định rõ hệ thống cơ chế, chính sách, thẩm quyền đặc thù, vượt trội để xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô. Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) tạo hành lang pháp lý vững chắc, là động lực then chốt để hiện thực hóa tầm nhìn của Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, góp phần đưa Hà Nội trở thành đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại, xanh, thông minh, bền vững, xứng đáng là Thủ đô của cả nước.

Với 199 thẩm quyền được phân cấp mạnh mẽ - đặc biệt là về tổ chức bộ máy, biên chế và thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật - luật đã tạo ra hành lang pháp lý đặc biệt, đặc cách để Thủ đô giải quyết những “điểm nghẽn” về hạ tầng, xã hội và quản trị.

Đối với cả nước, việc xây dựng cơ chế đặc thù cho Hà Nội không phải là sự “ưu tiên” riêng biệt, mà là vì mục tiêu chung. Đảng và Nhà nước giao mục tiêu rất cao cho Thủ đô, do đó Luật Thủ đô (sửa đổi) là công cụ để Hà Nội hoàn thành trọng trách làm đầu tàu dẫn dắt kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo.

Các đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)

Quyết định các cơ chế đặc thù để phát triển Thủ đô

- Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 trao cho HĐND thành phố 128 nhiệm vụ, quyền hạn, trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Theo đồng chí, đâu là những thay đổi căn bản nhất vai trò của HĐND thành phố khi thực thi luật lần này?

- Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà:Với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, HĐND thành phố Hà Nội có vai trò trung tâm, then chốt trong việc cụ thể hóa Luật Thủ đô (sửa đổi). HĐND thành phố chịu trách nhiệm ban hành các nghị quyết quy phạm pháp luật để triển khai, chi tiết hóa và mở rộng các quy định của luật; quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới; giám sát chặt chẽ việc tổ chức thực hiện; đồng thời phát huy dân chủ, huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, bảo đảm Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống, tạo đột phá trong phát triển Thủ đô.

Nhiệm vụ và thẩm quyền của HĐND thành phố Hà Nội được mở rộng rất mạnh mẽ, thể hiện vai trò quyết định các cơ chế đặc thù để phát triển Thủ đô. Cụ thể, thẩm quyền về tổ chức bộ máy và cán bộ, đây là nhóm quyền hạn mang tính đột phá để thực hiện mô hình chính quyền đô thị khi HĐND thành phố được quyết định số lượng đại biểu HĐND (tối đa 125 đại biểu) và tỷ lệ đại biểu chuyên trách; Quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập đặc thù thuộc UBND thành phố. HĐND cũng quyết định tổng biên chế dựa trên vị trí việc làm và khả năng tài chính; ban hành chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, chế độ đãi ngộ đặc thù cho đội ngũ cán bộ.

Trong quy hoạch và hạ tầng, HĐND thành phố nắm quyền quyết định các vấn đề cốt lõi về không gian sống và hạ tầng như: Thông qua Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; quyết định chủ trương đầu tư các dự án đường sắt đô thị theo mô hình TOD; quyết định các biện pháp ưu tiên phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn; quyết định việc di dời các cơ sở sản xuất, bệnh viện, cơ sở giáo dục ra khỏi nội đô và quy định các biện pháp hỗ trợ, ưu đãi để thực hiện việc này.

Về tài chính, HĐND được quyết định các loại phí, lệ phí đặc thù; hỗ trợ ngân sách cho địa phương trong Vùng Thủ đô; ban hành ưu đãi đầu tư cho công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, bán dẫn. Đặc biệt, HĐND thành phố quyết định các biện pháp đặc thù để xử lý dứt điểm các dự án vốn đầu tư ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trước năm 2031.

Có thể khẳng định, vai trò của HĐND thành phố đã chuyển mạnh mẽ từ việc “chờ hướng dẫn” sang “chủ động kiến tạo” chính sách phù hợp với đặc thù Thủ đô.

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội trong thời khắc lịch sử khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua.

Chủ động cụ thể hóa ngay Luật Thủ đô

- Để đưa ngay Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 đi cuộc sống, với vai trò trung tâm, then chốt trong việc cụ thể hóa luật, HĐND thành phố sẽ triển khai những công việc cụ thể nào, thưa đồng chí?

- Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà:Đảng ủy HĐND thành phố đã chỉ đạo Thường trực HĐND thành phố chủ động xây dựng ngay kế hoạch cụ thể hóa Luật Thủ đô (sửa đổi) để khi luật được Quốc hội thông qua có căn cứ triển khai ngay vào cuộc sống. Trong đó, HĐND thành phố bảo đảm phát huy tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù mà luật trao cho chính quyền thành phố, tạo hành lang pháp lý vượt trội để xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô theo tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW. Xác định cụ thể công việc, thời hạn, tiến độ hoàn thành và trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố, phối hợp với UBND thành phố và các cơ quan chuyên môn của UBND thành phố trong việc tổ chức triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), bảo đảm kịp thời, thống nhất, hiệu quả. Đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đại biểu HĐND các cấp, cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân trong việc triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi).

Hiện nay, Thường trực HĐND thành phố chỉ đạo các Ban cùng Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố tiếp tục làm việc với các sở, ngành liên quan để rà soát kỹ lưỡng, tránh bỏ sót các nội dung, văn bản, nhiệm vụ, đồng thời căn cứ vào thời điểm có hiệu lực thi hành của các quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) để xây dựng biểu tiến độ cụ thể của từng nhiệm vụ, xác định lộ trình và phân công rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan để trình HĐND bảo đảm đúng trình tự, quy trình theo quy định của luật. Nội dung công việc phải gắn với việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ chính trị của thành phố, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trong đó, HĐND thành phố ưu tiên các nghị quyết thí điểm theo Điều 9 Luật Thủ đô (sửa đổi) (tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, kinh tế số, kinh tế đêm, nông nghiệp công nghệ cao, thử nghiệm có kiểm soát…) và các nghị quyết quan trọng (Quy hoạch tổng thể Thủ đô, khu vực TOD, không gian ngầm/tầm thấp/tầm cao, ưu đãi đầu tư, nhà đầu tư chiến lược, quy chuẩn tiêu chuẩn…).

HĐND thành phố sẽ tổ chức các kỳ họp chuyên đề để xem xét các nội dung quy định chi tiết ưu tiên và các cơ chế, chính sách thí điểm mới. Đồng thời, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố phối hợp xây dựng chương trình giám sát, khảo sát định kỳ đối với UBND thành phố, các sở ngành, địa phương.

HĐND thành phố cũng tăng cường giám sát chặt chẽ việc tổ chức thực hiện của UBND các cấp và các đơn vị liên quan, đặc biệt trong việc ban hành văn bản, triển khai các cơ chế chính sách do HĐND thành phố ban hành.

- Đồng chí kỳ vọng Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 sẽ tạo ra tác động lan tỏa như thế nào đối với Vùng Thủ đô và cả nước?

- Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà:Tôi kỳ vọng Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo ra ba “luồng lan tỏa” chính. Thứ nhất, lan tỏa về tư duy quản trị: Luật mang tính “phát kiến và thử nghiệm”. Những chính sách mới nếu thực hiện hiệu quả tại Hà Nội sẽ trở thành kinh nghiệm để nhân rộng ra các địa phương trong cả nước, đặc biệt với các đô thị lớn.

Thứ hai, lan tỏa về kinh tế - xã hội: Khi được tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, Hà Nội sẽ phát huy vai trò cửa ngõ giao lưu hội nhập, thúc đẩy hạ tầng hiện đại, tăng cường liên kết vùng, tạo động lực cho toàn Vùng Thủ đô và các địa phương lân cận.

Thứ ba, lan tỏa về hình ảnh quốc gia: Một Thủ đô xanh, thông minh, hiện đại sẽ góp phần nâng cao vị thế Việt Nam, thu hút đầu tư và nguồn lực chất lượng cao.

HĐND thành phố quyết tâm đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống để luật không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thông thường, mà là một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để Hà Nội hiện thực hóa những khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!