Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực: Người tiêu dùng sẽ được bảo vệ toàn diện

Ảnh minh họa

Sự thay đổi mang tính lịch sử này không chỉ định hình lại cuộc chơi kinh tế số mà còn mang đến những quyền lợi sát sườn cho người tiêu dùng. Đồng thời đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với cả doanh nghiệp vận hành sàn xuất lẫn cá nhân kinh doanh trực tuyến.

Nhiều năm qua, thương mại điện tử tại Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển quá nóng này là tình trạng biến tướng của các hành vi gian lận thương mại. Hàng giả, hàng nhái, hàng lậu, hàng kém chất lượng hay không rõ nguồn gốc xuất xứ bủa vây người tiêu dùng trên khắp các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Việc quản lý trước đây gặp rất nhiều khó khăn do tính chất ẩn danh và khả năng xóa dấu vết nhanh chóng của các đối tượng vi phạm trên môi trường số.

Luật Thương mại điện tử 2025 ra đời nhằm mục đích chấm dứt thời kỳ kinh doanh theo kiểu nhập nhẹm này. Điểm cốt lõi của luật mới là siết chặt quản lý hàng giả, hàng lậu dựa trên nền tảng dữ liệu số, đồng thời nghiêm cấm mọi hành vi lừa đảo, gian dối, lợi dụng nền tảng số để kinh doanh trái pháp luật. Đặc biệt, luật quy định rõ việc nghiêm cấm kinh doanh hoặc tạo điều kiện cho người khác kinh doanh các loại hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật như hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc hoặc quá hạn sử dụng. Những điểm mới này không cho phép các bên liên quan đùn đẩy trách nhiệm khi có sai phạm xảy ra trên không gian mạng.

Luật Thương mại điện tử 2025 là chỗ dựa pháp lý vững chắc, giúp bảo vệ tối đa quyền lợi của người mua hàng trên không gian mạng.

Người tiêu dùng được bảo vệ toàn diện nhờ các quy định mới

Đối với người tiêu dùng, Luật Thương mại điện tử 2025 chính là chỗ dựa pháp lý vững chắc, giúp bảo vệ tối đa quyền lợi của người mua hàng trên không gian mạng. Trước hết, người dân sẽ được mua sắm trong một môi trường minh bạch và an toàn hơn. Thay vì phải mua hàng theo kiểu may rủi, người mua giờ đây được quyền tiếp cận thông tin sản phẩm một cách tường tận, bởi luật buộc người bán phải công khai các nội dung bắt buộc liên quan đến chất lượng, thành phần, công dụng, cảnh báo và nội dung ghi nhãn hàng hóa. Sự mập mờ về nguồn gốc sẽ bị triệt tiêu, giúp người dân an tâm hơn khi mua hàng.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng sẽ xóa bỏ được nỗi lo bị thao túng bởi các thuật toán hiển thị. Trước đây, có một thực trạng khá phổ biến là các sàn thương mại điện tử thường dùng thuật toán để ưu tiên hiển thị những gian hàng trả tiền quảng cáo cao hoặc dìm các đối thủ cạnh tranh, khiến người mua bị dẫn dắt vào các lựa chọn không khách quan. Luật mới yêu cầu các nền tảng phải công khai tiêu chí lựa chọn chính khi sử dụng thuật toán để ưu tiên hoặc hạn chế hiển thị sản phẩm, giúp người mua có cái nhìn công bằng và tìm được sản phẩm thực chất.

Cuối cùng, cơ chế bảo vệ và bồi thường thiệt hại cũng được quy định rất rõ ràng. Khi xảy ra tình trạng mua phải sản phẩm bị lỗi hoặc không đảm bảo chất lượng, người tiêu dùng không còn phải đơn độc đi đòi quyền lợi, vì người bán có nghĩa vụ chủ động thông báo cho sàn để công khai thông tin, thu hồi sản phẩm và bồi thường thiệt hại kịp thời.

Thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp không gian mạng, cho thuê chỗ đặt gian hàng rồi đứng ngoài cuộc khi có tranh chấp xảy ra, giờ các sàn thương mại điện tử buộc phải vào cuộc trực tiếp và chịu trách nhiệm liên đới.

Một trong những thay đổi mang tính đột phá nhất của Luật Thương mại điện tử 2025 là việc mở rộng và nâng cao trách nhiệm của các đơn vị quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử và các nền tảng trung gian. Thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp không gian mạng, cho thuê chỗ đặt gian hàng rồi đứng ngoài cuộc khi có tranh chấp xảy ra, giờ các sàn thương mại điện tử buộc phải vào cuộc trực tiếp và chịu trách nhiệm liên đới.

Theo đó, các chủ quản nền tảng phải chủ động kiểm tra, rà soát và kịp thời gỡ bỏ, xử lý các gian hàng, hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật ngay khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh từ cơ quan chức năng và người tiêu dùng. Họ cũng có nghĩa vụ công khai đầy đủ, minh bạch các điều kiện hoạt động, quy chế giao dịch, cơ chế giải quyết tranh chấp và thực hiện chế độ báo cáo trực tuyến định kỳ với cơ quan quản lý nhà nước thông qua Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử.

Ngoài ra, các sàn lớn phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong quá trình thanh tra, kiểm tra, điều tra và xử lý vi phạm. Quy định này buộc các doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ lọc, kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào của các nhà bán hàng để tự bảo vệ mình trước pháp luật.

Cá nhân bán hàng online và doanh nghiệp bước vào thời kỳ sàng lọc

Nhiều ý kiến lo ngại rằng khi luật mới có hiệu lực, các quy định siết chặt sẽ gây khó khăn cho các nhà bán hàng nhỏ lẻ, cá nhân livestream hay các hộ kinh doanh trên mạng xã hội. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên môn, đây thực chất lại là cơ hội lớn để thanh lọc thị trường và bảo vệ những người làm ăn chân chính. Luật bổ sung nhiều nghĩa vụ mới, yêu cầu người bán trên sàn và mạng xã hội có chức năng bán hàng phải cung cấp đầy đủ thông tin để nền tảng xác thực danh tính như tên, địa điểm kinh doanh, địa chỉ cư trú của cá nhân hoặc trụ sở của tổ chức.

Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, người bán bắt buộc phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh trước khi được phép hiển thị sản phẩm, đồng thời chỉ được sử dụng tài khoản thanh toán của chính mình trên nền tảng nhằm phục vụ công tác quản lý dòng tiền và nghĩa vụ thuế.

Khi luật mới có hiệu lực, các nhà bán hàng cần chủ động tuân thủ nghiêm túc các quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ và tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa.

Nhìn nhận về xu thế này, ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng mục tiêu cốt lõi của luật và các nghị định lần này là nhằm ràng buộc trách nhiệm của các doanh nghiệp lớn trong việc kiểm soát chất lượng, nộp thuế và xác minh danh tính. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, những đối thủ cạnh tranh không lành mạnh, chuyên bán hàng giả, hàng nhái với giá rẻ mạt để triệt hạ hàng thật sẽ bị loại bỏ khỏi cuộc chơi. Thị trường được trả lại sự minh bạch, tạo không gian cho các doanh nghiệp, cá nhân làm ăn uy tín phát triển bền vững. Vì vậy, việc cần làm ngay của các nhà bán hàng là chủ động tuân thủ nghiêm túc các quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ và tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa thay vì lo lắng hay tìm cách lách luật.

Luật Thương mại điện tử 2025 cho thấy tư duy quản lý nhà nước đã có sự thay đổi mạnh mẽ, chuyển từ quản lý thủ công, sự vụ sang quản lý chủ động dựa trên nền tảng dữ liệu số và gắn trách nhiệm liên đới cho tất cả các bên tham gia vào chuỗi cung ứng trực tuyến. Những đổi mới này không hề làm giảm đi sự năng động của nền kinh tế số, mà trái lại còn tạo ra một bệ đỡ vững chắc để thương mại điện tử Việt Nam cất cánh bền vững hơn trong tương lai.