Luật Xây dựng mới kỳ vọng 'hạ nhiệt' những tranh chấp phát sinh
Tranh chấp thanh quyết toán hiện là rủi ro phổ biến nhất do thiếu cơ chế xử lý nhanh các khoản nợ đã xác nhận
Ngày 9-4, Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) phối hợp Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) tổ chức Hội thảo Trọng tài Xây dựng Quốc tế TPHCM 2026 với chủ đề “Cơ hội và thách thức trong giải quyết tranh chấp xây dựng: Góc nhìn Việt Nam và quốc tế”.
Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định Luật Xây dựng mới, có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, góp phần phòng ngừa và giải quyết sớm các tranh chấp hợp đồng xây dựng.
Luật sư Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIAC, cho biết Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng GDP cao và tiếp tục được đánh giá tích cực trong trung và dài hạn.
Theo ông, làn sóng đầu tư mạnh mẽ hiện nay phản ánh tầm nhìn phát triển dài hạn, có thể xem là “thập kỷ hạ tầng”. Chính phủ xác định phát triển hạ tầng là một trong những đột phá chiến lược, với tổng vốn đầu tư toàn xã hội chiếm hơn một phần ba quy mô nền kinh tế và đang tiến tới khoảng 40% GDP, khi hàng trăm dự án cao tốc, cảng biển, sân bay, năng lượng và đô thị đang được triển khai trên cả nước.
Tuy nhiên, ông Dương cũng cảnh báo: “Ở đâu có phát triển nhanh, ở đó có tranh chấp. Khi rủi ro không được kiểm soát hiệu quả, tranh chấp là điều khó tránh khỏi”.
Theo ông, các dự án xây dựng thường có quy mô lớn, cấu trúc phức tạp, thời gian kéo dài và có sự tham gia của nhiều bên, dẫn đến rủi ro về tiến độ, chi phí, pháp lý và quản trị hợp đồng. Trong bối cảnh toàn cầu, tranh chấp xây dựng xuyên biên giới gia tăng, khiến trọng tài quốc tế trở thành phương thức giải quyết được ưu tiên nhờ tính linh hoạt và chuyên môn cao.

Luật Xây dựng mới: Phòng ngừa tranh chấp hợp đồng từ sớm
Trong khi đó, ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch SCLVN, cho biết tranh chấp thanh quyết toán hiện là rủi ro phổ biến nhất do thiếu cơ chế xử lý nhanh các khoản nợ đã xác nhận. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư xây dựng tại Hà Nội và TPHCM được dự báo sẽ tạo làn sóng đầu tư mạnh trong 5 năm tới.
Tuy nhiên, theo ông, nguồn nhân lực và năng lực của nhà thầu trong nước còn hạn chế, trong khi biến động giá vật liệu, gián đoạn chuỗi cung ứng và rủi ro địa chính trị có thể làm gia tăng tranh chấp. "Hiện Bộ Xây dựng đã trình Bộ Tư pháp thẩm định nghị định về hợp đồng xây dựng; dự kiến sẽ có ít nhất 4 nghị định và nhiều thông tư được ban hành đồng bộ" - ông Trung cho hay.
Ông Nguyễn Bắc Thủy, Trưởng phòng Kinh tế và Hợp đồng xây dựng (Cục Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng), đánh giá Luật Xây dựng năm 2025 (có hiệu lực từ 2026) là bước tiến quan trọng. Luật quy định cụ thể hơn về nguyên tắc ký kết, nội dung hợp đồng, điều kiện thanh toán, điều chỉnh giá và xử lý phát sinh, nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng giữa các bên, hạn chế tranh chấp và khiếu kiện. Đồng thời, luật tăng cường quản lý thực hiện hợp đồng, gắn trách nhiệm của các chủ thể với tiến độ, chất lượng và hiệu quả dự án, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp và giảm thiểu rủi ro pháp lý.











