Lý do nhiều người có thể sống đến 100 tuổi

Ngoài chế độ ăn uống, tập luyện, tính cách cũng có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ. Ảnh: Pexels.

Chế độ ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn và duy trì các mối quan hệ xã hội từ lâu được xem là những yếu tố quan trọng giúp con người sống khỏe, sống thọ. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới tại "Vùng Xanh" Sardinia (Italy) cho thấy còn một yếu tố khác ít được chú ý nhưng có thể góp phần không nhỏ vào quá trình lão hóa khỏe mạnh. Đó chính là tính cách.

Tính cách cũng có thể duy trì sức khỏe

Nghiên cứu do nhà tâm lý học Maria Chiara Fastame (Đại học Cagliari, Italy) và cộng sự thực hiện với những người cao tuổi sống tại Sardinia - một trong những vùng nổi tiếng với tỷ lệ người sống trên 100 tuổi cao bất thường. Kết quả được công bố trên International Journal of Applied Positive Psychology vào ngày 3/7 vừa qua.

Theo nhóm nghiên cứu, tính cách ảnh hưởng đến cách con người đối diện với thử thách, tương tác với môi trường xung quanh và hình thành những thói quen trong cuộc sống. Chính những hành vi này có thể giúp mỗi người duy trì sự năng động và sức khỏe khi tuổi tác ngày càng cao.

Việc xác định vai trò của tính cách trong quá trình lão hóa vốn không đơn giản. Tuổi thọ và sức khỏe khi về già chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau, từ gene, môi trường sống đến điều kiện kinh tế - xã hội. Điều này khiến các nhà khoa học khó tách riêng ảnh hưởng của từng yếu tố.

Đó cũng là lý do các "Vùng Xanh" trên thế giới trở thành đối tượng nghiên cứu hấp dẫn. Đây là những khu vực được cho là có tỷ lệ người sống thọ cao hơn mức trung bình toàn cầu và tỷ lệ mắc bệnh mạn tính thấp hơn.

Để tìm lời giải, các nhà nghiên cứu khảo sát 125 người từ 71 đến 101 tuổi, trong đó có 55 người sống tại Sardinia và 70 người ở cộng đồng lân cận nằm ngoài khu vực này.

Hai nhóm được lựa chọn vì có điều kiện kinh tế, văn hóa gần như tương đồng và đều được tiếp cận hệ thống chăm sóc sức khỏe miễn phí của Chính phủ Italy. Điều này giúp hạn chế ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài đến kết quả nghiên cứu.

Mỗi người tham gia đều cần trải qua nhiều bài kiểm tra, bảng câu hỏi và phỏng vấn nhằm đánh giá sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, lối sống, mức độ tham gia các hoạt động giải trí cũng như năm nhóm tính cách lớn (Big Five), gồm: Cởi mở với trải nghiệm, tận tâm, hướng ngoại, dễ chịu và bất ổn cảm xúc.

Người cao tuổi sống tại "Vùng Xanh" Sardinia (Italy). Ảnh: Theagehack.

Kết quả bất ngờ

Kết quả cho thấy người sống tại Vùng Xanh không có chất lượng cuộc sống liên quan sức khỏe cao hơn đáng kể so với nhóm còn lại như giả thuyết ban đầu. Cùng với đó, mức độ cởi mở của họ với trải nghiệm cao hơn rõ rệt. Đây là nhóm tính cách thể hiện sự tò mò, ham học hỏi, sẵn sàng tiếp nhận ý tưởng mới và thử những trải nghiệm mới trong cuộc sống.

Ngoài ra, cư dân Vùng Xanh cũng có kỹ năng ứng phó với khó khăn tốt hơn, khả năng điều tiết cảm xúc cao hơn và dành nhiều thời gian hơn cho các hoạt động giải trí kích thích trí tuệ hoặc vận động thể chất.

Khi phân tích toàn bộ dữ liệu, thay vì chia riêng hai nhóm, các nhà nghiên cứu nhận thấy những mối liên hệ đáng chú ý giữa tính cách và sức khỏe.

Cụ thể, người có mức độ cởi mở với trải nghiệm cao thường sở hữu sức khỏe tâm lý tốt hơn và dành nhiều thời gian hơn cho các sở thích cá nhân. Trong khi đó, những người có mức độ tận tâm cao thường hài lòng hơn với cuộc sống và có khả năng ứng phó với áp lực hiệu quả hơn.

Ở chiều ngược lại, những người có mức độ bất ổn cảm xúc cao lại có xu hướng đánh giá chất lượng cuộc sống liên quan sức khỏe thấp hơn.

Theo nhóm tác giả, điều này không đồng nghĩa tính cách trực tiếp quyết định tuổi thọ. Thay vào đó, tính cách có thể ảnh hưởng đến cách con người lựa chọn và duy trì lối sống hàng ngày.

Ví dụ, một người luôn tò mò và yêu thích khám phá có thể chủ động tìm kiếm những trải nghiệm mới, duy trì các mối quan hệ xã hội, theo đuổi sở thích, học hỏi không ngừng và duy trì mức độ vận động tích cực. Những hành vi này, theo thời gian, có thể góp phần tạo nên nền tảng cho một quá trình lão hóa khỏe mạnh.

Nói cách khác, thay vì hoạt động độc lập với chế độ ăn uống hay việc tập luyện, tính cách có thể là yếu tố góp phần định hình những hành vi lành mạnh ngay từ đầu.

Dù vậy, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh nghiên cứu này mới chỉ mang tính quan sát với quy mô tương đối nhỏ, nên chưa thể kết luận tính cách là nguyên nhân trực tiếp giúp con người sống lâu và khỏe mạnh hơn. Những nghiên cứu quy mô lớn và theo dõi trong thời gian dài sẽ cần được thực hiện để làm rõ mối quan hệ này.