Lý do vệ tinh LOTUSat-1 lùi lịch phóng sang năm 2027

Ngày 18/5, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) vừa có buổi làm việc với Đại sứ quán Nhật Bản và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA). Các bên đã chính thức thảo luận và làm rõ những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến việc vệ tinh LOTUSat-1 chưa thể bay vào không gian đúng như kỳ vọng ban đầu.

Sự cố từ tên lửa đẩy và lộ trình mới của vệ tinh LOTUSat-1

Việt Nam và Nhật Bản cùng khẳng định sẽ nỗ lực tháo gỡ mọi rào cản kỹ thuật để hoàn thành dự án Trung tâm Vũ trụ đúng thời hạn, đồng thời mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực công nghệ mới, làm sâu sắc hơn nữa tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Ảnh: vast.gov.vn

Cụ thể, phía Nhật Bản xác nhận việc thử nghiệm động cơ tầng 2 của tên lửa đẩy Epsilon-S gặp thất bại đã trực tiếp tác động và làm gián đoạn toàn bộ kế hoạch phóng được xây dựng trước đó. Đối với một dự án công nghệ đỉnh cao và tốn kém như vệ tinh radar, sự an toàn tuyệt đối của thiết bị khi rời bệ phóng là ưu tiên hàng đầu. Do đó, các cơ quan chuyên trách và đội ngũ kỹ sư hàng không vũ trụ Nhật Bản buộc phải kéo dài thời gian rà soát, tiến hành khắc phục lỗi và hoàn tất các thử nghiệm kiểm tra nghiêm ngặt trên mặt đất để tránh rủi ro hủy diệt trên quỹ đạo.

Tại buổi làm việc, ông Ito Naoki - Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam - đã chính thức thông báo công tác thử nghiệm mặt đất hiện đã hoàn thành một cách an toàn. Đại sứ khẳng định phía Nhật Bản cam kết sẽ nỗ lực phối hợp, triển khai toàn diện các bước kỹ thuật tiếp theo để bảo đảm tiến độ, đưa vệ tinh LOTUSat-1 chính thức lên quỹ đạo vào năm 2027.

Về phía chủ đầu tư Việt Nam, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch VAST, đã ghi nhận những nỗ lực từ phía đối tác Nhật Bản. Đồng thời, đại diện Việt Nam đề xuất phía Nhật Bản tập trung tối đa nguồn lực nhằm bảo đảm tiến độ phóng diễn ra cụ thể vào mùa đông năm 2027.

Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu dự án phải tuân thủ nghiêm ngặt chất lượng theo đúng hợp đồng kinh tế đã ký kết, quản lý dòng vốn hiệu quả và tuyệt đối không làm phát sinh thêm bất kỳ chi phí nào ngoài kế hoạch cho ngân sách nhà nước.

Chuẩn bị nguồn lực mặt đất và ứng dụng dữ liệu ảnh radar

Mặc dù lịch phóng cấu phần không gian bị lùi lại so với mốc thời gian cũ, các hoạt động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và con người ở mặt đất tại Việt Nam vẫn được ráo riết triển khai theo đúng tiến độ kế hoạch.

Mục tiêu là khi hệ thống chuyển trạng thái hoạt động trên không gian, lực lượng kỹ sư trong nước có thể làm chủ công nghệ ngay lập tức. Theo kế hoạch được thống nhất, ngay đầu tháng 6/2026, VAST và JICA sẽ chính thức khởi động chương trình đào tạo chuyển giao công nghệ chuyên sâu, nâng cao năng lực vận hành, điều khiển và khai thác hệ thống mặt đất cho đội ngũ nhân lực Việt Nam.

GS.TS. Trần Hồng Thái và Ngài Đại sứ Ito Naoki thăm Triển lãm giới thiệu sản phẩm, thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026: Dấu ấn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Ảnh: vast.gov.vn

Song song đó, một dự án hợp tác kỹ thuật hỗ trợ ứng dụng dữ liệu hình ảnh vệ tinh kéo dài trong 3 năm cũng đang được hai quốc gia phối hợp thực hiện rầm rộ kể từ tháng 3/2025. Để cụ thể hóa các bước đi tiếp theo, trong tháng 6/2026, một đoàn khảo sát cấp cao của JICA sẽ trực tiếp sang Việt Nam làm việc. Nguồn dữ liệu ảnh radar có độ phân giải cao thu được từ thực địa sẽ được ứng dụng mạnh mẽ vào công tác giám sát thiên tai, dự báo bão lũ, sạt lở đất và ứng phó với các kịch bản cực đoan của biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Việc làm chủ công nghệ vận hành hiệu quả dòng vệ tinh thế hệ mới này không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế, an sinh xã hội trước mắt, mà còn được lãnh đạo VAST kỳ vọng là bước đệm chiến lược quan trọng. Đây sẽ là nền tảng vững chắc để các nhà khoa học Việt Nam tiếp tục tích lũy kinh nghiệm, hướng tới việc tự chủ nghiên cứu, phối hợp thiết kế và phát triển thế hệ vệ tinh tiếp theo mang tên LOTUSat-2 trong chiến lược phát triển công nghệ vũ trụ dài hạn của quốc gia đến tầm nhìn những thập kỷ tới.