M60 và T-54/T-55: Hai trường phái xe tăng Chiến tranh Lạnh

M60 xuất hiện vào năm 1960, trong khi T-54 đã được Liên Xô đưa vào sử dụng từ cuối thập niên 1940 và T-55 tiếp tục phát triển dòng xe này trong thập niên 1950.

Cả 2 bên đều hướng tới một loại xe tăng chủ lực có thể đảm nhận nhiều nhiệm vụ. Tuy nhiên, cách giải quyết lại rất khác nhau.

M60 có trọng lượng chiến đấu khoảng 50 tấn và kíp xe 4 người. Xe sử dụng pháo 105 mm M68, động cơ diesel AVDS-1790 công suất 750 mã lực và hệ thống điều khiển hỏa lực được thiết kế để khai thác khả năng của pháo ở khoảng cách xa.

Kích thước lớn tạo thêm không gian cho kíp xe và trang bị, nhưng đồng thời khiến M60 nặng hơn đáng kể.

T-54 và T-55 có thiết kế nhỏ gọn hơn. T-55 có trọng lượng khoảng 36 tấn, kíp xe 4 người và sử dụng pháo D-10T2S 100 mm.

Động cơ diesel V-55 công suất khoảng 580 mã lực giúp xe duy trì khả năng cơ động tốt trong khi vẫn giữ trọng lượng tương đối thấp. Kích thước nhỏ cũng giúp T-55 dễ vận chuyển và triển khai trên nhiều chiến trường.

Sự khác biệt rõ nhất nằm ở cách 2 bên cân bằng giữa hỏa lực và trọng lượng. M60 mang pháo 105 mm, có khả năng sử dụng nhiều loại đạn và được thiết kế cho những cuộc giao chiến ở khoảng cách lớn.

Sự khác biệt rõ nhất nằm ở cách 2 bên cân bằng giữa hỏa lực và trọng lượng. M60 mang pháo 105 mm, có khả năng sử dụng nhiều loại đạn và được thiết kế cho những cuộc giao chiến ở khoảng cách lớn.

T-55 sử dụng pháo 100 mm nhỏ hơn nhưng có thiết kế đơn giản, tin cậy và phù hợp với việc sản xuất số lượng lớn.

Khả năng bảo vệ cũng phản ánh 2 trường phái. M60 có thân xe và tháp pháo lớn hơn, với trọng lượng dành đáng kể cho giáp.

T-54/T-55 có hình dáng thấp, diện tích mục tiêu nhỏ và tháp pháo đúc tròn. Thiết kế thấp giúp giảm khả năng bị phát hiện, đồng thời giảm lượng vật liệu cần thiết để bảo vệ xe.

Về sản xuất và sử dụng quốc tế, T-54/T-55 có lợi thế đặc biệt. Dòng xe này được sản xuất với số lượng rất lớn và xuất khẩu hoặc viện trợ cho nhiều quốc gia. M60 cũng được Mỹ cung cấp cho nhiều đồng minh, nhưng có cấu trúc phức tạp và yêu cầu hậu cần cao hơn.

Không có chiếc xe nào hoàn toàn vượt trội trong mọi điều kiện. M60 phù hợp với tư duy tác chiến coi trọng hỏa lực, tầm bắn và hệ thống điều khiển hỏa lực.

T-54/T-55 lại thể hiện triết lý ưu tiên thiết kế nhỏ gọn, đơn giản, cơ động và khả năng sản xuất hàng loạt.

Cuộc đối đầu giữa M60 và T-54/T-55 vì thế không chỉ là cuộc so sánh giữa 2 khẩu pháo. Nó phản ánh sự khác biệt sâu sắc giữa 2 trường phái thiết kế xe tăng trong Chiến tranh Lạnh.

Chính những khác biệt này đã định hình sự phát triển của xe tăng chủ lực trong nhiều thập niên sau đó.