Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình chính thức được ghi danh là Di sản Tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương

Ông Kim Kwibae, Chủ tịch Ủy ban Chương trình Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP) trao Bằng ghi danh Di sản Tư liệu Ma nhai núi Non nước cho tỉnh Ninh Bình.

Đoàn công tác của tỉnh Ninh Bình do đồng chí Trần Song Tùng, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh làm Trưởng đoàn tham dự hội nghị. Cùng tham gia Đoàn có các đồng chí lãnh đạo Sở Văn hoá và Thể thao; Sở Ngoại vụ; chuyên gia lĩnh vực di sản tư liệu, Hán Nôm.

Quang cảnh hội nghị toàn thể MOWCAP.

Nghị quyết được thông qua trong Cuộc họp Đại hội đồng (Hội nghị toàn thể) lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình ký ức thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP) đang diễn ra tại Thủ đô Jakarta, Cộng hòa Indonesia từ ngày 2 - 6/11.

Đồng chí Trần Song Tùng, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh và các chuyên gia dự hội nghị.

Hội nghị toàn thể MOWCAP lần thứ 11 đã xem xét và bỏ phiếu cho 24 hồ sơ đề cử của 11 nước thành viên đệ trình ghi danh Di sản tư liệu Chương trình ký ức thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Tại kỳ họp này Việt Nam trình 2 hồ sơ, gồm Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình và Văn bia phố Hiến, tỉnh Hưng Yên. Kết quả có 21 hồ sơ được bỏ phiếu thông qua. Trong đó, cả 2 hồ sơ đề cử của Việt Nam đều nhận được 100% phiếu đồng thuận của các quốc gia thành viên.

Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình là di sản tư liệu gắn với Di tích quốc gia đặc biệt núi Non Nước, gồm hệ thống thơ, ký, đề từ, sắc chỉ, ngự bút... được khắc trực tiếp trên vách đá bằng chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ, niên đại từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ, nghệ thuật và khoa học, không chỉ của Việt Nam mà còn của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Núi Non Nước nằm ở ngã ba sông Vân và sông Đáy, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

Núi Non Nước còn có các tên gọi: Dục Thúy, Thúy Sơn, Sơn Thủy, Thủy Sơn, Băng Sơn, Hộ Thành Sơn…. Núi nằm ở ngã ba sông Vân và sông Đáy, phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, giữ vị trí quan trọng về quân sự và giao thông đường thủy trong nhiều giai đoạn lịch sử của Việt Nam. Thế kỷ X, núi Non Nước là đồn tiền tiêu bảo vệ kinh thành Hoa Lư; thời Lê Trung Hưng là kho chứa lương; thời Lê Thánh Tông xây dựng hành cung; thời Nguyễn là vọng gác…

Hiện nay, núi Non Nước còn lưu giữ 43 văn bia ma nhai, gồm 37 bia chữ Hán - Nôm, 6 bia chữ Quốc ngữ. Văn bia sớm nhất là “Dục Thúy sơn Linh Tế tháp ký” của Trương Hán Siêu và “Nhất ký Thiên Long tự thường trụ Tam bảo vật” (khuyết danh), khắc năm 1343; văn bia muộn nhất là “Khứ tuế tam thanh tằng trú tiết” của Bùi Thiện Cơ, khắc năm 1934; 3 bia không ghi niên hiệu, năm khắc.

Bia khắc trên vách đá ở núi Non Nước.

Hệ thống ma nhai núi Non Nước có số lượng lớn, là tập hợp các văn tự độc bản, được chạm khắc trực tiếp trên vách đá bằng kỹ thuật điêu khắc tinh xảo, có giá trị nổi bật ở Việt Nam và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Nội dung các văn bia cho thấy chiều sâu tư tưởng, tâm hồn, tình cảm của các vị vua, các bậc anh hùng, danh nhân, thi sĩ Việt Nam nhiều thời kỳ lịch sử như Trương Hán Siêu, Phạm Sư Mạnh, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm... Đồng thời ghi lại nhiều sự kiện lịch sử, hoạt động văn hoá xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng như: việc xây dựng chùa tháp, hoạt động công đức, chữa bệnh cứu người, chế độ ruộng đất thời trung đại và vai trò của phụ nữ trong đời sống xã hội.

Bia khắc trên vách đá ở núi Non Nước.

Về hình thức, mỗi ma nhai là một tác phẩm thư pháp với nhiều phong cách viết chữ khác nhau như: Khải thư và Hành thư, kết hợp hoa văn họa tiết trang trí tinh tế ở các đường diềm, phản ánh kỹ nghệ chạm khắc đá, phong cách thẩm mỹ và sự giao lưu, tương tác, tiếp biến các giá trị văn hoá, nghệ thuật của cư dân khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Ma nhai núi Non Nước là nguồn tư liệu quý trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa Việt Nam và khu vực, xứng đáng là Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Ma nhai trên núi Non Nước, tỉnh Ninh Bình được Ủy ban MOWCAP và các quốc gia thành viên đánh giá cao, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của UNESCO đối với di sản tư liệu khu vực: tính xác thực và toàn vẹn; tầm quan trọng và ý nghĩa khu vực; ý nghĩa về giới; tính độc bản và hiếm có; có kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị bền vững, lâu dài.

Bia khắc trên vách đá ở núi Non Nước.

Ma nhai trên núi Non Nước là Di sản tư liệu đầu tiên của tỉnh Ninh Bình được ghi danh là Di sản Tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, trở thành Di sản Tư liệu thứ 13 của Việt Nam được UNESCO ghi danh cấp thế giới và khu vực; đồng thời đưa Ninh Bình trở thành địa phương hội tụ nhiều giá trị di sản được UNESCO ghi danh, công nhận qua các chương trình khác nhau, tiêu biểu là: Di sản Văn hoá và Thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An; Di sản Văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt; Di sản Tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương Ma nhai núi Non Nước và phần địa bàn thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng.

Đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị toàn thể lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO (MOWCAP).