Mắc ung thư phổi như giáo hoàng Leo XIV, làm thế nào để kéo dài cuộc sống?

Ai cũng có nguy cơ với ung thư phổi. Ngay cả Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng phải đang chống chọi với căn bệnh này. Tuy nhiên, những tiến bộ trong phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, điều trị nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch đang mở ra thêm cơ hội sống cho người bệnh. Điều quan trọng là phát hiện đúng, điều trị đúng và chăm sóc toàn diện.

1. Ung thư phổi sống được bao lâu?

Không có một con số chung trả lời được câu hỏi này. Có người bệnh được điều trị khỏi sau khi phát hiện ở giai đoạn sớm; có người sống nhiều năm với ung thư tiến triển nhờ các phương pháp điều trị phù hợp. Ngược lại, bệnh phát hiện muộn, thể ung thư ác tính cao hoặc không đáp ứng điều trị có thể diễn biến nhanh.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV được xác nhận mắc ung thư phổi.

Ung thư phổi gồm hai nhóm chính: ung thư phổi không tế bào nhỏ, chiếm đa số, và ung thư phổi tế bào nhỏ, thường tiến triển nhanh hơn. Tiên lượng còn phụ thuộc vào vị trí, kích thước khối u, tình trạng hạch, di căn, sức khỏe nền và đặc điểm phân tử của tế bào ung thư.

Theo số liệu của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm ở người mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ khoảng 67% khi bệnh còn khu trú, 40% khi lan đến vùng lân cận và 12% khi đã di căn xa. Với ung thư phổi tế bào nhỏ, các tỷ lệ tương ứng khoảng 34%, 20% và 4%. Đây là số liệu thống kê của Hoa Kỳ, dựa trên các nhóm bệnh nhân được chẩn đoán trong những giai đoạn trước. Tuy vậy, không thể dùng các con số này để dự đoán chính xác một cá nhân sẽ sống bao lâu khi mắc ung thư phổi.

2. Dấu hiệu cho biết ung thư phổi đang ở giai đoạn nào

Điều cần lưu ý là không thể xác định giai đoạn ung thư phổi chỉ dựa vào triệu chứng. Một khối u ở giai đoạn sớm có thể chưa gây biểu hiện rõ ràng, trong khi một số triệu chứng nghiêm trọng cũng có thể xuất phát từ bệnh lý khác. Giai đoạn phải được xác định qua thăm khám, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm mô bệnh học và các khảo sát cần thiết.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng hoặc chỉ ho nhẹ, dễ nhầm với bệnh hô hấp thông thường. Khi bệnh tiến triển tại phổi và vùng lân cận, có thể xuất hiện ho kéo dài hoặc thay đổi tính chất ho, ho ra máu, đau ngực, khàn tiếng, khó thở hoặc viêm phổi tái diễn. Khi ung thư di căn, biểu hiện tùy thuộc cơ quan bị ảnh hưởng: đau xương, đau đầu, yếu hoặc tê một bên cơ thể, co giật, vàng da hay nổi hạch bất thường.

Những dấu hiệu này không phải "bản đồ" phân chia giai đoạn. Người có ho ra máu không nhất thiết đã ở giai đoạn muộn; người không có triệu chứng cũng không thể chắc chắn rằng mình không mắc bệnh. Khi ho kéo dài, ho ra máu, sút cân không rõ nguyên nhân hoặc khó thở tăng dần, cần đi khám sớm mới là quan trọng.

Ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao, một phần vì bệnh thường được phát hiện khi đã tiến triển. Ảnh AI

3. Làm thế nào để kéo dài thời gian sống?

Thứ nhất, phát hiện bệnh càng sớm càng tốt. Với người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc sàng lọc bằng chụp CT liều thấp theo tiêu chí phù hợp. Chụp X-quang ngực thông thường không thay thế được phương pháp này trong sàng lọc ung thư phổi. Người đã có triệu chứng cần được thăm khám chẩn đoán, không nên tự coi đó là sàng lọc.
Thứ hai, lựa chọn điều trị dựa trên đúng loại ung thư và giai đoạn.Phẫu thuật có thể mang lại cơ hội điều trị triệt căn cho một số bệnh nhân giai đoạn sớm. Xạ trị và hóa trị được sử dụng tùy tình huống; thuốc nhắm trúng đích có thể phù hợp khi khối u mang những biến đổi gen đặc hiệu, còn liệu pháp miễn dịch có thể giúp một số người bệnh kiểm soát bệnh lâu hơn. Vì vậy, xét nghiệm mô bệnh học và xét nghiệm dấu ấn sinh học, đột biến gen khi có chỉ định, có vai trò quan trọng. Không nên tự lựa chọn thuốc hoặc trì hoãn điều trị đã được bác sĩ tư vấn để chạy theo phương pháp chưa được chứng minh.
Thứ ba, duy trì sức khỏe trong quá trình điều trị. Ngừng hút thuốc, tránh khói thuốc thụ động, ăn uống đủ chất, vận động trong khả năng, kiểm soát bệnh nền và tuân thủ lịch tái khám giúp người bệnh có điều kiện tốt hơn để tiếp nhận điều trị. Chăm sóc giảm nhẹ nên được triển khai khi cần để kiểm soát đau, khó thở, mất ngủ, lo âu và các triệu chứng khác; đây không có nghĩa là từ bỏ điều trị ung thư.