Người đàn ông 72 tuổi suýt tử vong vì ăn thứ 'nhà nào cũng có'

Khoảng 3h sáng tại một bệnh viện ở Trịnh Châu (Trung Quốc), đèn phòng cấp cứu sáng khi ông Lưu (72 tuổi, tên đã thay đổi) được đưa vào trong tình trạng nguy kịch. Toàn thân nam bệnh nhân mềm nhũn, mặt tái nhợt, tay chân lạnh, nhưng trán nóng ran vì sốt cao, huyết áp tụt nhanh.

Trước đó vài giờ, gia đình còn cho rằng ông chỉ bị "viêm dạ dày ruột nhẹ" sau khi ăn lại thức ăn thừa từ hôm trước.

Kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy các chỉ số viêm tăng vọt, chức năng gan và thận bị ảnh hưởng. Bác sĩ chẩn đoán ông bị nhiễm trùng huyết và lập tức chuyển ông vào khoa hồi sức tích cực. Gia đình ông bàng hoàng: "Chỉ là thức ăn thừa thôi mà, sao lại nghiêm trọng đến vậy?"

Nhiều người vẫn nghĩ "thức ăn thừa" chỉ đơn giản là món ăn để qua đêm. Tuy nhiên, về mặt an toàn thực phẩm, yếu tố nguy hiểm không nằm ở khái niệm "qua đêm" mà ở thời gian thực phẩm nằm trong vùng nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Đồ ăn thừa rất dễ nhiễm vi khuẩn. Ảnh minh họa: Healthline.

Theo khuyến cáo của Mayo Clinic và nhiều cơ quan y tế, khoảng nhiệt độ từ 4°C đến 60°C được xem là "vùng nguy hiểm". Trong khoảng này, vi khuẩn có thể sinh sôi rất nhanh. Thức ăn nấu chín nếu để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ (hoặc chỉ 1 giờ nếu môi trường trên 32°C) sẽ tăng đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn.

Sai lầm phổ biến trong nhiều gia đình gồm: để thức ăn nguội hoàn toàn trên bàn rồi mới cho vào tủ lạnh (thường kéo dài hơn 2 giờ), bữa ăn kéo dài, thức ăn hâm nóng nhiều lần và mua đồ ăn mang về nhưng di chuyển lâu, để ở nhiệt độ phòng trước khi ăn.

Nếu vi khuẩn xâm nhập máu và cơ thể không kiểm soát được, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết - một phản ứng viêm toàn thân đe dọa tính mạng. Ở người cao tuổi như ông Lưu, hệ miễn dịch suy giảm khiến nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn.

Những nhóm thực phẩm thừa nên đặc biệt thận trọng

Hải sản

Cá, tôm, cua, sò có hàm lượng đạm và nước cao, dễ hỏng nhanh. Nếu không được làm lạnh kịp thời, vi khuẩn phát triển mạnh, dễ gây viêm dạ dày ruột cấp.

Thực phẩm giàu sữa

Sữa, kem, phô mai mềm là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn nếu chuỗi bảo quản lạnh bị gián đoạn.

Các loại nấm, mộc nhĩ đã nấu chín

Các món nấm, mộc nhĩ sau khi chế biến, nếu bảo quản không đúng cách, có nguy cơ nhiễm vi sinh vật. Một số trường hợp ngâm hoặc để quá lâu trong điều kiện không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ hình thành độc tố vi khuẩn. Vì vậy, không nên sử dụng các món nấm đã để qua đêm nếu khâu bảo quản không chắc chắn.

Trứng lòng đào

Nếu trứng chưa được nấu chín hoàn toàn, vi khuẩn Salmonella có thể tồn tại. Khi để lâu ở nhiệt độ phòng, nguy cơ tăng cao, đặc biệt nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.

Rau lá xanh

Ảnh minh họa.

Rau lá xanh dễ tăng nitrit và nhiễm vi sinh nếu bảo quản không tốt, để lâu sau khi chế biến. Tốt nhất nên nấu vừa đủ và ăn hết trong ngày.

Các sản phẩm từ đậu nành

Đậu phụ, sữa đậu nành… giàu protein và nước, dễ hỏng. Đáng lưu ý, thực phẩm có thể hỏng dù chưa có mùi lạ rõ rệt.

Cách bảo quản thức ăn thừa khoa học

Để giảm rủi ro về sức khỏe từ thức ăn thừa, việc bảo quản là yếu tố then chốt, cần tuân thủ nghiêm ngặt 4 bước sau:

Chia phần và làm lạnh khi còn nóng

Không nên đợi thức ăn thừa nguội hẳn mới cho vào tủ lạnh, chỉ cần nhiệt độ thực phẩm giảm xuống còn khoảng 60℃, không quá nóng tay, thì lập tức chia phần, nhiệt độ này ức chế hiệu quả tốc độ sinh sôi của hầu hết vi khuẩn gây bệnh.

Sau khi chia phần, nên cho ngay vào tủ lạnh, tránh để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, đặc biệt là các thực phẩm chứa nhiều protein như món thịt và chế phẩm từ đậu, vì vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn, nên càng cần làm lạnh kịp thời.

Phân loại, niêm phong và tách riêng thức ăn sống-chín

Khi lưu trữ thức ăn thừa, nên sử dụng hộp thủy tinh hoặc nhựa có nắp đậy, đồng thời cần tách riêng thức ăn sống và chín.

Những nguyên liệu có mùi nặng như tỏi, hành, cá..., nên được niêm phong riêng biệt, vừa tránh lẫn mùi ảnh hưởng đến hương vị, vừa giảm khả năng lây nhiễm chéo.

Kiểm soát thời gian bảo quản các loại thực phẩm khác nhau

Cấu trúc và thành phần dinh dưỡng của các loại thực phẩm khác nhau, thời gian bảo quản trong tủ lạnh hoặc tủ đông cũng khác nhau. Rau lá xanh có hàm lượng nitrate cao, tốc độ tăng nitrit nhanh, nên ăn hết trong bữa, muộn nhất không quá 12 giờ;

Hải sản giàu protein và có nhiều nước, vi khuẩn sinh sôi nhanh, cũng nên ăn hết trong bữa; Rau củ như khoai tây, cà rốt và các sản phẩm từ đậu có thể bảo quản trong tủ lạnh 1-2 ngày;

Thịt kho, sườn hầm có thể bảo quản trong tủ lạnh 2-3 ngày, nếu cần bảo quản lâu dài, nên chia thành từng phần nhỏ rồi đông lạnh, trong trạng thái đông lạnh có thể bảo quản khoảng 1 tháng;

Thức ăn chính như cơm, bánh bao khi bảo quản trong tủ lạnh không quá 48 giờ, đông lạnh có thể bảo quản 1-2 tháng, khi đông lạnh nên chia thành lượng dùng mỗi lần, tránh rã đông nhiều lần, vì rã đông nhiều lần sẽ làm vi khuẩn sinh sôi mạnh và đồng thời làm mất dinh dưỡng nhanh chóng.

Quản lý môi trường tủ lạnh

Tủ lạnh cần bảo trì định kỳ để đảm bảo hiệu quả, mỗi tuần nên kiểm tra nhiệt độ bên trong tủ lạnh một lần, đảm bảo nhiệt độ duy trì ở mức 0-4℃, khoảng nhiệt độ này trì hoãn sự phát triển của vi khuẩn tối đa.

Mỗi tháng nên dùng giấm trắng lau bên trong tủ lạnh một lần đồng thời cần thường xuyên dọn dẹp thực phẩm đã quá hạn hoặc hỏng, tránh làm ô nhiễm các thực phẩm khác.

Ngoài ra, bạn cũng nên ghi chú ngày lưu trữ thực phẩm trong tủ lạnh, thuận tiện cho việc dọn dẹp thực phẩm quá hạn kịp thời.