Mạch nguồn sông Cầu và khát vọng vươn xa

Một đoạn sông Cầu chảy qua trung tâm tỉnh Thái Nguyên.

Từ mạch nguồn lịch sử đến không gian phát triển mới

Từ miền núi phía Bắc, sông Cầu bắt nguồn trên vùng đất Chợ Đồn, uốn lượn qua những cánh rừng, bản làng rồi xuôi về trung du Thái Nguyên. Qua bao thế hệ, dòng sông bồi đắp phù sa, nuôi dưỡng đời sống cư dân, lưu giữ những trầm tích văn hóa, lịch sử của vùng đất Bắc Thái xưa.

Cũng như dòng sông bền bỉ chảy qua năm tháng, vùng đất Thái Nguyên đã trải qua nhiều biến thiên lịch sử, không ngừng vươn lên, trở thành một trong những trung tâm công nghiệp, giáo dục và đào tạo quan trọng của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Năm 1831, dưới triều vua Minh Mạng, trấn Thái Nguyên chính thức được đổi tên thành tỉnh Thái Nguyên. Từ dấu mốc ấy đến nay, dù nhiều lần điều chỉnh địa giới hành chính, vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng vẫn không ngừng phát triển, khẳng định vị thế trong khu vực.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, việc hợp nhất hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên mở ra bước ngoặt trong quá trình phát triển, hình thành không gian rộng lớn hơn 8.300km². Thế mạnh về công nghiệp, đô thị, giáo dục và dịch vụ của Thái Nguyên được kết nối với tiềm năng kinh tế rừng, tài nguyên thiên nhiên, du lịch và bản sắc văn hóa vùng cao Bắc Kạn.

Trong không gian mới ấy, sông Cầu, từ thượng nguồn đến trung lưu, trở thành hình ảnh giàu ý nghĩa về sự kết nối giữa các vùng đất, con người và nguồn lực phát triển.

Ở tuổi 85, ông Đinh Quang Ấn, nguyên Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy, hiện sinh sống tại tổ dân phố 31, phường Phan Đình Phùng, vẫn thường xuyên dõi theo từng bước chuyển mình của quê hương. Với ông, những đổi thay hôm nay càng thêm ý nghĩa khi được nhìn từ chiều sâu lịch sử. Ông chia sẻ: "Thái Nguyên là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Cả cuộc đời của tôi gắn bó với mảnh đất này nên rất tự hào trước những thành tựu mà tỉnh đạt được". 

Niềm tự hào ấy đi cùng kỳ vọng đối với bộ máy chính quyền sau hợp nhất. Theo ông Ấn, hơn một năm qua là giai đoạn quan trọng để đội ngũ cán bộ thích ứng với mô hình tổ chức mới, đổi mới tư duy, phương pháp lãnh đạo và điều hành. Ông bày tỏ: "Tôi tin tưởng đội ngũ cán bộ của tỉnh sẽ tiếp tục phát huy bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm và năng lực chuyên môn; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung". 

Từ niềm tin của những người từng trải qua nhiều chặng đường phát triển của quê hương, khát vọng vươn lên của Thái Nguyên hôm nay đang được cụ thể hóa bằng những quyết sách và công trình có ý nghĩa chiến lược.

Trong đó, Dự án xây dựng tuyến đê Hữu Cầu, đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống, thuộc hệ thống công trình chống ngập lụt khu vực trung tâm tỉnh, là một trong những công trình đáng chú ý. Đối với người dân ven sông, bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ không chỉ là mong muốn mà còn là điều kiện quan trọng để ổn định cuộc sống, duy trì sản xuất, kinh doanh.

Đánh thức tiềm năng, kiến tạo diện mạo đô thị ven sông

Tỉnh đang tập trung nguồn lực triển khai tuyến đê Hữu Cầu dài hơn 16,4km, đi qua các phường Quan Triều, Phan Đình Phùng, Gia Sàng và Linh Sơn. Tổng nguồn lực dành cho công trình, công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và các hạng mục liên quan lên tới gần 8.000 tỷ đồng.

Không chỉ hướng đến mục tiêu phòng, chống ngập lụt, công trình còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian đô thị, phát triển hạ tầng giao thông và chỉnh trang cảnh quan hai bên bờ sông. Khi các hạng mục được triển khai đồng bộ, tuyến đê sẽ góp phần tạo nền tảng cho quá trình phát triển đô thị theo hướng an toàn, hiện đại và bền vững hơn. Trên công trường, nhịp độ thi công đang được đẩy nhanh.

Dự án xây dựng tuyến đê Hữu Cầu đoạn phía sau Quảng trường Võ Nguyên Giáp đang được nhà thầu khẩn trương thi công.

Ông Nguyễn Thọ Phú, Chỉ huy trưởng gói thầu xây lắp số 02 thuộc Tổng Công ty Xây dựng Lũng Lô, cho biết: Đơn vị đang tập trung thi công đoạn từ cầu Gia Bảy đến Miếu Gềnh, phấn đấu hoàn thành tường kè trong tháng 12-2026.

Mỗi mét đê, mỗi hạng mục hoàn thành không chỉ góp phần nâng cao khả năng chống ngập mà còn từng bước định hình diện mạo đô thị ven sông. Khi hệ thống đê, đường giao thông và các công trình kết nối được đầu tư đồng bộ, sông Cầu sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò là trục cảnh quan, không gian sinh thái và động lực phát triển đô thị.

Từ câu chuyện chỉnh trang đôi bờ sông Cầu, có thể thấy rõ hơn tầm nhìn phát triển của Thái Nguyên sau hợp nhất. Nếu trước đây, công nghiệp là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu, thì nay, tỉnh có thêm điều kiện phát huy lợi thế của không gian rộng lớn, từng bước đa dạng hóa cơ cấu kinh tế, kết hợp công nghiệp hiện đại với nông, lâm nghiệp sinh thái, du lịch và dịch vụ.

Những vùng chè nổi tiếng, Di tích lịch sử ATK Định Hóa, hồ Ba Bể cùng hệ thống di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc có cơ hội được kết nối, phát huy giá trị trong một không gian phát triển thống nhất. Cùng với đó, việc đầu tư các tuyến giao thông chiến lược, nhất là trục kết nối Hà Nội - Thái Nguyên - Bắc Kạn - Cao Bằng, được kỳ vọng góp phần mở rộng giao thương, tăng cường liên kết vùng, tạo thuận lợi cho thu hút đầu tư và phát triển du lịch.

Nhìn lại chặng đường 195 năm, Thái Nguyên có quyền tự hào về truyền thống lịch sử và những thành tựu đã đạt được, đồng thời có thêm cơ sở để hướng tới tương lai. Từ mạch nguồn quá khứ đến nhịp sống hôm nay, dòng sông như nối liền truyền thống với tương lai, gửi gắm niềm tin về một Thái Nguyên đoàn kết, năng động, bản lĩnh, vững bước trên hành trình phát triển mới.