Xây dựng lịch sử Đảng bộ trong thời kỳ mới

Khi địa giới thay đổi, lịch sử không thể đứt gãy

Với Tuyên Quang, hơn 700 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn là những “địa chỉ” lưu giữ nhiều lớp ký ức. Lán Nà Nưa, đình Tân Trào, lán Hang Bòng, Khuôn Điển - Kim Quan, Kim Bình, Căng Bắc Mê, điểm cao 468, cột cờ Lũng Cú... không chỉ có giá trị về mặt di sản mà còn là những nguồn tư liệu trực tiếp để nghiên cứu, nhận diện và làm sáng rõ lịch sử cách mạng.

Sinh viên Đại học Tân Trào tìm hiểu tư liệu lịch sử tại bảo tàng tỉnh.

Tại cuộc họp Thường trực Tỉnh ủy tuần 38 năm 2026, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh nhấn mạnh, nghiên cứu, biên soạn, chỉnh lý, bổ sung lịch sử Đảng bộ địa phương, lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống các ban, sở, ngành và các xã là nhiệm vụ hết sức quan trọng, cần thiết, nhất là trong bối cảnh tỉnh thực hiện sắp xếp tổ chức, đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo tinh thần chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh, đối với những cuốn lịch sử Đảng bộ giai đoạn cũ cần nghiên cứu, chỉnh lý, bổ sung để thay thế những ấn phẩm đã xuất bản; đối với lịch sử các ban, sở, ngành và lịch sử Đảng bộ các xã cần cập nhật những nội dung, dấu mốc mới. Công việc này phải được tổ chức bài bản, từ việc thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Biên tập đến thu thập, xử lý và thẩm định tư liệu.

Xã Tân Trào được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 xã Trung Yên, Tân Trào và Kim Quan. Trên địa bàn xã hôm nay tập trung nhiều di tích gắn với hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng và các cơ quan Trung ương trong thời kỳ chuẩn bị và tiến hành Cách mạng Tháng Tám, cũng như trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đồng chí Giang Tuấn Anh, Bí thư Đảng ủy xã Tân Trào, cho rằng mỗi địa danh, mỗi di tích trên địa bàn đều chứa đựng những câu chuyện về xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền cách mạng, về mối quan hệ gắn bó giữa Trung ương với Nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Đảng bộ xã xác định đây là công việc có ý nghĩa lâu dài, đòi hỏi sự nghiêm túc, thận trọng và trách nhiệm cao. Chúng tôi sẽ tập trung cao độ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn của tỉnh, các cơ quan Trung ương, các nhà nghiên cứu và những người am hiểu lịch sử địa phương để sưu tầm, xác minh, đối chiếu và bổ sung tư liệu. Đặc biệt, những tư liệu liên quan đến hoạt động của Trung ương Đảng, Bác Hồ và các cơ quan Trung ương trên địa bàn sẽ được chú trọng nghiên cứu, bảo đảm tính chính xác, khách quan và khoa học.

Gìn giữ ký ức Đảng bộ

Nếu việc sắp xếp đơn vị hành chính tạo ra một không gian quản lý mới thì công tác lịch sử Đảng phải làm nhiệm vụ kết nối những phần ký ức tưởng như riêng biệt thành một dòng chảy thống nhất.

Đây là yêu cầu cần thiết bởi nguồn tư liệu lịch sử hiện nay không phải ở đâu cũng đầy đủ, thống nhất. Một phần nằm trong các công trình đã xuất bản; một phần trong hồ sơ, văn bản của cấp ủy, chính quyền; một phần ở các di tích, hiện vật; và không ít thông tin quý giá đang nằm trong ký ức của những người từng trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến sự kiện.

Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú cho biết: sau khi 3 xã Lũng Cú, Lũng Táo và Má Lé được sắp xếp thành xã Lũng Cú, địa phương có nhiều thuận lợi khi cả 3 xã trước đây đều đã có lịch sử Đảng bộ riêng. Đây là nguồn tư liệu nền tảng để kế thừa, đối chiếu và hệ thống hóa lịch sử của xã mới.

Nhưng thuận lợi luôn đi cùng thách thức. Khối lượng tư liệu của 3 xã khá lớn, được lưu giữ ở nhiều nơi, qua nhiều thời kỳ; một số tài liệu đã cũ, không đầy đủ. Trong khi đó, cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, còn nghiên cứu, biên soạn lịch sử lại đòi hỏi phương pháp và kiến thức chuyên môn.

Đáng lo hơn là thời gian. Những nhân chứng từng trực tiếp chứng kiến các sự kiện lịch sử ngày càng cao tuổi; nhiều người đã không còn. Nếu không khẩn trương gặp gỡ, ghi chép và xác minh, những câu chuyện quý giá có thể mất đi mà không có khả năng phục dựng đầy đủ. Từ thực tế đó, công tác biên soạn cần được tiến hành với tinh thần khẩn trương nhưng không nóng vội; khoa học nhưng không máy móc; kế thừa nhưng không sao chép.

Không chỉ viết đúng, mà phải viết có giá trị

Một công trình lịch sử Đảng bộ có giá trị trước hết phải bảo đảm tính chính xác, khách quan và khoa học. Đây cũng là yêu cầu được đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh đặc biệt nhấn mạnh: thu thập tư liệu phải khoa học, đầy đủ, có hệ thống; quá trình xây dựng dự thảo phải thực hiện theo các bước chặt chẽ, bảo đảm chất lượng công trình. Điều đó đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với cấp ủy địa phương.

Không thể chỉ tập hợp những gì đang có rồi sắp xếp thành một cuốn sách. Mỗi sự kiện, mỗi nhân vật, mỗi dấu mốc cần được xác minh, đối chiếu; những khoảng trống tư liệu cần được tiếp tục tìm kiếm. Lịch sử của Đảng bộ phải phản ánh được quá trình lãnh đạo, tổ chức thực hiện và những đóng góp cụ thể của Nhân dân, qua đó làm rõ những bài học được rút ra từ thực tiễn.

Với Lũng Cú, đó là lịch sử của một vùng đất nơi địa đầu Tổ quốc, nơi các thế hệ đồng bào đã bền bỉ vượt qua điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đấu tranh chống áp bức, tham gia kháng chiến, tiễu phỉ, bảo vệ biên giới và xây dựng quê hương. Những phẩm chất cần cù, chịu khó, kiên cường, sáng tạo, không khuất phục trước khó khăn của đồng bào các dân tộc cũng cần được nhìn nhận như một phần quan trọng của lịch sử Đảng bộ.

Ở Tân Trào, đó là lịch sử gắn với những năm tháng đặc biệt của cách mạng Việt Nam. Việc nghiên cứu lịch sử Đảng bộ xã vì thế còn góp phần làm rõ hơn vai trò của Nhân dân địa phương trong việc chở che, nuôi dưỡng, bảo vệ cán bộ cách mạng và đồng hành cùng Trung ương trong những thời điểm quyết định của đất nước.

Cùng với nghiên cứu, biên soạn, chỉnh lý, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải làm cho những giá trị lịch sử đến gần hơn với cán bộ, đảng viên, Nhân dân và thế hệ trẻ. Việc số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu, khai thác sách điện tử, hình ảnh, video, mã QR... mở ra khả năng đưa lịch sử đến với người đọc bằng nhiều phương thức sinh động hơn.

Tuyên Quang đang bước vào một chặng đường phát triển với không gian rộng lớn hơn, yêu cầu cao hơn và những nhiệm vụ mới. Trong hành trình ấy, lịch sử chính là một điểm tựa tinh thần quan trọng. Bởi vậy, không để ký ức bị thất lạc cũng chính là không để những giá trị làm nên bản sắc của mỗi vùng đất bị lãng quên.