Malaysia muốn trở thành trung tâm nhiên liệu hàng không bền vững

Malaysia đặt mục tiêu khai thác 1 triệu tấn nhiên liệu hàng không bền vững vào năm 2028. (Ảnh: AFP)

Khi EcoCeres, công ty có trụ sở tại Hong Kong, khai trương nhà máy khai thác nhiên liệu hàng không bền vững quy mô thương mại đầu tiên của Malaysia tại Johor vào thứ Hai, các quan chức đã quảng bá đây là một mảng xuất khẩu mới có tiềm năng tăng trưởng mạnh, được hậu thuẫn bởi hệ thống cảng biển, năng lực chế biến và chuỗi cung ứng gắn với ngành dầu cọ của nước này. Vấn đề là, theo EcoCeres, những khách hàng lớn nhất vẫn chưa nằm ở châu Á.

“Phần lớn nhu cầu nằm ở châu Âu”, CEO của EcoCeres, ông Matti Lievonen, nói với báo chí tại một cuộc họp báo, đồng thời cho biết “chắc chắn hơn 50%” sản lượng của nhà máy sẽ được xuất sang thị trường châu Âu, vì nhu cầu ở Malaysia và phần lớn khu vực vẫn còn thấp.

Ông cho biết các nhà khai thác có thể nhanh chóng xây dựng công suất, nhưng nhu cầu ở Đông Nam Á mới chỉ bắt đầu tăng lên song song với các quy định bắt buộc của chính phủ và những cam kết dài hạn.

Theo các chuyên gia trong ngành, loại nhiên liệu này - thường được khai thác từ dầu ăn đã qua sử dụng và các loại chất béo thải khác - hiện chủ yếu được các hãng hàng không và nhà cung cấp nhiên liệu mua để đáp ứng các quy định pha trộn tại châu Âu.

Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) được xem là một trong những giải pháp rõ ràng nhất trong ngắn hạn để cắt giảm khí thải của ngành hàng không mà không cần chờ đợi các loại máy bay xanh mới, vì nó có thể pha trộn với nhiên liệu phản lực và sử dụng trên các máy bay hiện có.

EcoCeres cho biết việc đưa vào vận hành cơ sở Pasir Gudang tại Johor, gần Singapore, đã hoàn tất vào tháng 10, và nhà máy hiện đang hoạt động với mức sử dụng công suất đạt 95%.

Theo công ty, cơ sở này cũng khai thác dầu diesel tái tạo và naphtha tái tạo, với tổng công suất tối đa lên tới 420.000 tấn mỗi năm cho nhiên liệu hàng không bền vững và các sản phẩm tái tạo khác.

Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho biết năm ngoái sản lượng SAF toàn cầu đạt khoảng 1 triệu tấn trong năm 2024 và dự kiến tăng lên 1,9 triệu tấn vào năm 2025, trước khi tốc độ tăng trưởng chững lại trong năm 2026, đạt 2,4 triệu tấn.

Tại châu Á, theo ông Lievonen của EcoCeres, mức tăng nhu cầu sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững trong ngành vẫn còn thấp.

“Singapore là 1%. Hàn Quốc cũng là 1%. Còn Indonesia và Malaysia thì vẫn đang xem xét tăng mức bắt buộc”, ông nói với báo chí.

Tuy vậy, chính phủ Malaysia cho biết họ muốn khai thác ở quy mô lớn. Cựu Bộ trưởng Đồn điền và Hàng hóa Johari Abdul Ghani nói trước Quốc hội vào đầu tháng 12 rằng Malaysia đang đi đúng hướng để khai thác 1 triệu tấn SAF vào năm 2028 từ hai cơ sở trong nước – nhà máy của EcoCeres và một dự án thứ hai do công ty năng lượng quốc gia Petronas dẫn dắt, với công suất dự kiến 650.000 tấn.

Ông Johari cho biết chính phủ sẽ tiến tới dừng xuất khẩu dầu ăn đã qua sử dụng để bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào đủ cho SAF về lâu dài.

Petronas, Enilive của Ý và Euglena của Nhật Bản đã bắt đầu xây dựng nhà máy lọc sinh học Pengerang tại Johor vào tháng 11, và khi đó cho biết nhà máy này sẽ xử lý tới 650.000 tấn nguyên liệu tái tạo mỗi năm. Dự kiến cơ sở này sẽ bắt đầu vận hành trong nửa cuối năm 2028.

Dầu ăn đã qua sử dụng vừa là chất thải, vừa là một mặt hàng được giao dịch. Theo số liệu do Hội đồng Dầu cọ Malaysia dẫn, Malaysia đã xuất khẩu 465.257 tấn dầu ăn đã qua sử dụng trong năm 2024, tăng từ 310.368 tấn năm 2023, với Singapore là nước nhập khẩu lớn nhất.

Việc truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào cho SAF là điều không thể thỏa hiệp nếu EcoCeres muốn bán nhiều hơn vào các thị trường được quản lý chặt chẽ, đặc biệt là ở châu Âu.

Ông Lievonen cho biết công ty dựa vào các chứng nhận và việc theo dõi chi tiết chuỗi cung ứng nguyên liệu, nhấn mạnh: “Bạn phải truy vết mọi thứ, nếu không thì không thể bán được”.

Ông nói thêm rằng EcoCeres có thể lần ngược dầu ăn đã qua sử dụng về tới từng nhà cung cấp riêng lẻ tại Trung Quốc, với một mạng lưới gồm 350.000 nhà hàng cung ứng cho công ty.

Theo ông, theo thời gian, nhà máy tại Johor sẽ lấy nhiều nguyên liệu hơn từ Malaysia và khu vực rộng lớn hơn, nơi vốn đã có các chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học phát triển song song với ngành dầu cọ.

Khiến châu Á trở thành người mua

Ông Linus Benjamin Bauer, nhà sáng lập công ty tư vấn hàng không BAA & Partners, cho rằng việc dựa vào dầu ăn để làm nguyên liệu khai thác SAF cũng gặp không ít thách thức.

Dầu ăn “trông có vẻ dồi dào trên giấy tờ”, nhưng việc sử dụng có thể bị hạn chế bởi các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, rủi ro bị tính trùng và các tiêu chí bền vững nghiêm ngặt. Điều này có thể làm gia tăng biến động và chi phí tuân thủ, đúng vào lúc các nhà máy cần nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, ông Bauer nói.

Ông Renard Siew, cố vấn về khí hậu tại Trung tâm Nghiên cứu Quản trị và Chính trị ở Kuala Lumpur, cho rằng Malaysia nên đánh giá thành công của chính sách không phải bằng công suất được công bố, mà bằng mức cắt giảm phát thải từ việc sử dụng SAF.

“Tôi sẽ theo dõi sát một chỉ số: Mức giảm phát thải vòng đời đã được xác minh trên mỗi tấn SAF thực sự được sử dụng, chứ không phải được khai thác”, ông nói với This Week in Asia, ám chỉ các mức giảm khí nhà kính đã được xác nhận. “Nếu nỗ lực thúc đẩy SAF của Malaysia thực sự tạo ra khác biệt, chúng ta phải có thể cho thấy mức giảm đáng kể so với nhiên liệu phản lực hóa thạch một cách nhất quán”, ông nói tiếp.

Ông nói thêm: “Tôi cho rằng mức tiết kiệm vòng đời nên trên 60% đến 70%, và việc sử dụng phải diễn ra mà không cần trợ cấp kéo dài vô thời hạn”.

Nh.Thạch

AFP