Malaysia tuyên bố thỏa thuận thuế quan với Mỹ không còn hiệu lực

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim. Ảnh: TTXVN

Theo Nikkei Asia ngày 18/3, Malaysia xác nhận thỏa thuận thương mại đối ứng (ART) với Mỹ không còn hiệu lực sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan của Chính quyền Tổng thống Trump. Động thái này khiến Kuala Lumpur trở thành quốc gia đầu tiên rút khỏi thỏa thuận đã ký với Washington trong bối cảnh pháp lý thay đổi.

Bộ trưởng Thương mại Malaysia Johari Abdul Ghani khẳng định thỏa thuận không bị tạm dừng mà đã “không còn tồn tại”. Ông cho biết phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ yêu cầu các mức thuế phải có cơ sở cụ thể, không thể áp dụng trên diện rộng. Theo thỏa thuận ký hồi tháng 10, hàng xuất khẩu của Malaysia sang Mỹ chịu mức thuế 19%.

Ông Johari nhấn mạnh phía Mỹ cần làm rõ lý do áp thuế, bao gồm các ngành bị ảnh hưởng. Phát biểu này được đưa ra sau những thông tin trái chiều trên truyền thông Malaysia về việc liệu ông có bị trích dẫn sai hay không. Thư ký báo chí của ông xác nhận lập trường vẫn giữ nguyên, trong khi Đại sứ quán Mỹ tại Kuala Lumpur từ chối bình luận.

Quyết định của Malaysia diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia Đông Nam Á khác như Indonesia và Campuchia vẫn chưa phê chuẩn các thỏa thuận tương tự và đang xem xét lại. Washington trước đó đã kêu gọi các nước tôn trọng các cam kết đã ký trước khi phán quyết được đưa ra.

Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo lập trường của Malaysia có thể gây rủi ro đáng kể nếu không được xử lý thận trọng. Một quan chức chính phủ Malaysia cho rằng đây là vấn đề nhạy cảm trong quan hệ thương mại song phương và việc đưa ra phát biểu không qua kênh chính thức có thể gây hiểu nhầm. Người này nhận định cách tiếp cận hiện tại mang tính rủi ro cao, có thể đem lại lợi ích chính trị ngắn hạn nhưng cũng có nguy cơ dẫn đến các biện pháp trừng phạt từ phía Mỹ.

Thỏa thuận ART trước đó được ký giữa Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim và Tổng thống Donald Trump bên lề hội nghị ASEAN tại Kuala Lumpur, cùng với một khuôn khổ hợp tác về chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng. Các nguồn tin cho biết ông Anwar đang tìm cách gặp ông Trump tại Washington vào tháng 4/2026, nhằm làm rõ lập trường của Malaysia và giảm căng thẳng thương mại.

Các nhà phân tích cho rằng những thông điệp không nhất quán từ phía Malaysia có thể làm suy giảm niềm tin trong bối cảnh chính sách thương mại của Mỹ đang biến động mạnh. Ông Amir Fareed, giám đốc tại công ty tư vấn KRA Group, nhận định việc thiếu rõ ràng về tình trạng của ART đã tạo ra yếu tố bất định không cần thiết. Ông cho rằng trong môi trường hiện nay, tính nhất quán và minh bạch đóng vai trò quan trọng đối với lòng tin giữa các đối tác.

Ông Amir nhấn mạnh điều này đặc biệt quan trọng khi Malaysia đang điều hướng trong một môi trường chính sách Mỹ thay đổi nhanh chóng. Những tín hiệu thiếu nhất quán có thể ảnh hưởng đến các lĩnh vực hợp tác chiến lược như ngành bán dẫn, nơi hai nước có sự liên kết lợi ích đáng kể.

Cùng quan điểm, ông Hafidzi Razali, giám đốc điều hành hãng nghiên cứu Strategic Counsel, cho rằng Mỹ có thể đang xem xét các biện pháp rộng hơn nhằm tái cân bằng quan hệ thương mại. Ông nhận định Malaysia nên tiếp tục duy trì đối thoại, bởi sự khó lường trong chính sách của Mỹ sẽ còn tiếp diễn, đặc biệt khi Washington mở rộng đánh giá sang các lĩnh vực như lao động.

Diễn biến này cho thấy quan hệ thương mại Malaysia - Mỹ đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, khi các yếu tố pháp lý, chính trị và chiến lược đan xen, đòi hỏi sự điều phối cẩn trọng từ cả hai phía.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc