Mâm cơm đá ong và người phụ nữ neo giữ nếp nhà

Gia đình chị Thúy An

Chiếc neo từ ký ức tuổi mười tám

Đối với chị Thúy An, gia đình không phải là một khái niệm nằm trên trang sách, mà nó mang mùi vị của làn khói rơm bảng lảng quyện với hương cá kho quẹt trong một chiều cuối đông nơi làng cổ Đường Lâm.

Năm ấy, chị là cô học trò mười tám tuổi tan trường muộn, bước chân vội vã qua những bức tường đá ong rêu phong để trở về nhà. Đón chị ở hiên nhà là cái bóng lưng còng của bà nội đang lặng lẽ nhặt rau bên thềm gạch, là tiếng củi tí tách và lời nói dịu dàng nuôi nấng tâm hồn chị suốt đời của mẹ: "Rửa tay rồi vào ăn cơm con, cả nhà đợi". Mâm cơm ngày đông giản dị đến thắt lòng với đĩa cà muối, bát canh rau cải và nồi cá kho. Bà nội khẽ gắp miếng cá ngon nhất bỏ vào bát cháu gái, bảo: "Ăn chậm thôi con, cơm nhà mình không phải vội".

Chị Thúy An (ngoài cùng, bên trái) cùng chồng và các con

Chị đã đón nhận miếng cá ấy với sự vô tư của tuổi trẻ, mà không biết rằng đó là bữa cơm cuối cùng chị được ngồi bên bà. Ngay chiều hôm ấy, bà đột ngột ra đi. Mâm cơm ngày hôm sau vẫn vẹn nguyên vị mặn mòi, nhưng một khoảng trống mênh mông đã vĩnh viễn để lại ở góc bàn, để lại một nỗi đau đáu trong lòng người ở lại.

Biến cố tuổi mười tám ấy đã trở thành một vết khắc sâu sắc thay đổi hoàn toàn nhận thức của chị An về giá trị của sự sum vầy. Chị thấu hiểu một sự thật nghiệt ngã: Có những bữa cơm, nếu ta lỡ hẹn, sẽ không bao giờ còn cơ hội lần thứ hai. Chính vì sợ cái cảm giác "vơi đi một chỗ ngồi", sợ những tiếc nuối muộn màng, chị Thúy An đã tự hứa với lòng mình: Khi có một tổ ấm riêng, chị sẽ là người canh giữ, không để bất kỳ thành viên nào phải cô đơn ngoài mâm cơm gia đình.

Người đàn bà "neo" nếp nhà qua ba thế hệ

Thời gian trôi, cô gái Đường Lâm năm xưa giờ đã là người phụ nữ trưởng thành, ngày ngày đứng trên bục giảng để gieo những hạt mầm yêu thương vào lòng con trẻ. Trở về sau cánh cửa cống hiến cho xã hội, chị lại quay về với thiên chức thiêng liêng nhất: Người phụ nữ coi trọng gia đình hơn tất thảy, người giữ lửa cho ngôi nhà có ba thế hệ cùng chung sống.

Chị Thúy An nhận giấy khen cuộc thi viết "Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương" do Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch tổ chức

Người ta thường bảo, nhà có ba thế hệ khó tránh khỏi những khoảng cách và rạn nứt. Nhưng ở tổ ấm của chị An, nếp nhà Việt vẫn được gìn giữ vẹn nguyên nhờ chiếc neo giáo dục bằng sự làm gương. Chị luôn dạy các con rằng, yêu thương ông bà, cha mẹ không phải là lời nói suông, mà phải thể hiện bằng hành động cụ thể. Chị rèn cho con từ tiếng "Mời cơm" lễ phép trước khi cầm đũa. Tiếng mời ấy là lòng biết ơn, là cách đứa trẻ học để nhận biết vị trí và cội nguồn của mình.

Nhìn cách chị An lặng lẽ chọn miếng ngon nhất kính cẩn dâng cho bố mẹ chồng, những đứa con của chị tự khắc học được bài học về sự hiếu thuận mà không cần một lời giáo điều đao to búa lớn. Trong giáo dục con cái, chị luôn cùng chồng tạo nên một vòng tay vừa nghiêm khắc vừa bao dung - "bố dung hòa, mẹ nghiêm khắc". Sự nghiêm khắc của chị chính là cái lạt mềm buộc chặt, uốn nắn các con thành những con người biết kính trên nhường dưới, biết sẻ chia và thấu hiểu.

Gia đình chị Thúy An được tuyên dương gia đình văn hóa thủ đô tiêu biểu năm 2026

Trong thời đại công nghệ số, khi thế giới ảo đang gặm nhấm những kết nối đời thực, chị An thiết lập một cam kết nghiêm khắc nhưng đầy nhân văn trên mâm cơm mỗi tối: Đã ngồi vào bàn ăn là buông điện thoại. Điện thoại, máy tính phải để lại bên ngoài. Chị biến mâm cơm thành thánh đường của sự sẻ chia, nơi mỗi thành viên nhìn vào mắt nhau, nghe tiếng thở dài nhẹ nhõm của người bạn đời sau một ngày bôn ba, hay ngắm cái nheo mắt tinh nghịch của con trẻ. Dù công việc có bận rộn đến đâu, câu nói quen thuộc của chị vẫn là: "Chờ mẹ một chút, cả nhà mình ăn cùng nhau". Sự "chờ đợi" ấy chính là đặc quyền của tình thân, là thứ sợi dây vô hình cột chặt các thành viên lại với nhau trước mọi giông bão cuộc đời.

Gia đình – Nơi bình yên quay về

Cuối tuần, thay vì những chuyến du lịch xa hoa hay những buổi tụ tập phố thị, chị An chọn cách đưa các con về thăm ông bà ngoại. Nhìn những đứa trẻ vốn quen với iPad, máy tính giờ hứng khởi ra vườn chăm gà, tưới cây cùng ông bà, người mẹ ấy mỉm cười hạnh phúc. Chị biết, mình đã tưới tắm thành công dòng sữa mát lành của tình ruột thịt vào tâm hồn các con, để dù sau này có bay cao bay xa, chúng vẫn luôn nhớ đường về nhà.

Nhân ngày Gia đình Việt Nam 28/6, nhìn ngọn lửa vẫn đỏ trong gian bếp, nhìn mâm cơm ấm áp đầy đủ các thành viên, ta mới thấu hiểu hết thông điệp mà chị Thúy An muốn gửi gắm. Suy cho cùng, đích đến của một đời người không phải là ta đi được bao xa, kiếm được bao nhiêu tiền, mà là khi quay đầu lại, ta còn một mái nhà che mưa che nắng, còn một mâm cơm ấm áp và còn những người thân yêu đang đứng đợi.

Thanh xuân của cha mẹ sẽ qua đi, tuổi thơ của con cái không trở lại lần thứ hai. Hãy học cách của chị Thúy An: Để những bận rộn lại sau cánh cửa, đặt thiết bị công nghệ sang một bên và trở về bên mâm cơm tối nay. Hãy trân trọng từng khoảnh khắc sum vầy khi còn có thể, bởi vì chừng nào bếp còn đỏ lửa, chừng đó yêu thương còn ở lại…