Mạnh tay chống xâm phạm sở hữu trí tuệ

Xử lý hơn 1.400 vụ vi phạm chỉ sau 3 tuần thực hiện Công điện 38

Sau hơn 3 tuần triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Số vụ xử lý tăng gấp 3 lần mức trung bình năm 2025, trong khi số vụ khởi tố hình sự đã bằng khoảng 60% cả năm trước. Cùng với đợt cao điểm kiểm tra, Bộ Khoa học và Công nghệ đang thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ và hoàn thiện các quy định pháp luật để nâng cao hiệu quả bảo vệ tài sản trí tuệ trong môi trường số.

Theo ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), ngay sau khi Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Quyết định số 2309/QĐ-BKHCN và Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 185/QĐ-SHTT ngày 6/5/2026 để triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg, công tác phối hợp giữa các cơ quan thực thi đã được đẩy mạnh, tạo chuyển biến rõ nét trong đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Một trong những giải pháp được Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai ngay từ đầu là thiết lập cơ chế đôn đốc, tổng hợp và báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc. Cơ chế này giúp cập nhật kịp thời diễn biến thực tế, cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, đồng thời tạo sự kết nối chặt chẽ giữa các lực lượng thực thi từ trung ương đến địa phương.

Tính đến ngày 27/5/2026, các bộ, ngành và địa phương trên cả nước đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền SHTT. Trong đó có 1.146 vụ việc bị xử lý hành chính và 28 vụ việc bị khởi tố hình sự. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt hơn 12,6 tỷ đồng; trị giá hàng hóa vi phạm bị phát hiện khoảng 35,7 tỷ đồng. Đáng chú ý, các lực lượng chức năng đã phát hiện 28 vụ việc nghiêm trọng, phức tạp và điển hình để tập trung xử lý.

Theo lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ, những con số trên phản ánh hiệu quả bước đầu của đợt cao điểm triển khai Công điện số 38. Chỉ sau 3 tuần ra quân, số vụ việc bị xử lý vi phạm hành chính đã tăng gấp khoảng 3 lần mức trung bình của một tháng trong năm 2025.

Đặc biệt, số vụ án bị khởi tố hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền SHTT đã tương đương khoảng 60% tổng số vụ án được khởi tố trong cả năm 2025. Đây là tín hiệu cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

Riêng lực lượng Quản lý thị trường trên cả nước đã tăng khoảng 210% số vụ xử lý so với tháng 5/2025 và vượt khoảng 158% so với chỉ tiêu đề ra. Kết quả này cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng trong bối cảnh tình trạng hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền SHTT tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử và nền tảng số.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT

Bên cạnh công tác xử lý vi phạm, Bộ Khoa học và Công nghệ đang đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Ông Trần Lê Hồng cho biết Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng hệ thống dữ liệu trong năm 2026, đồng thời bảo đảm khả năng vận hành ổn định và bền vững trong những năm tiếp theo.

Trước mắt, thông qua việc tổng hợp báo cáo hằng ngày theo yêu cầu của Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ Khoa học và Công nghệ đang từng bước hình thành nguồn dữ liệu ban đầu về tình hình phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT trên phạm vi cả nước.

Theo định hướng xây dựng, cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT sẽ tích hợp nhiều nhóm thông tin quan trọng, gồm dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính và hình sự; các vụ việc điển hình, nghiêm trọng; thông tin về đối tượng quyền SHTT; dữ liệu xác định yếu tố xâm phạm; kết quả giám định và kết quả xử lý vi phạm.

Khi được đưa vào vận hành, hệ thống này sẽ giúp các cơ quan thực thi tra cứu, chia sẻ và đối chiếu thông tin nhanh chóng hơn, từ đó nâng cao hiệu quả phối hợp trong quá trình xử lý các vụ việc.

Theo ông Trần Lê Hồng, cơ sở dữ liệu không chỉ là công cụ hỗ trợ tác nghiệp mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực SHTT. Thông qua việc thống kê và phân tích dữ liệu tập trung, các cơ quan chức năng có thể dự báo xu hướng vi phạm, nhận diện những lĩnh vực và địa bàn tiềm ẩn nguy cơ cao để chủ động xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra và thực thi quyền SHTT hiệu quả hơn.

Bổ sung công cụ xử lý vi phạm trên môi trường số

Liên quan đến việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT, ông Trần Lê Hồng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 99/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp cho một số cơ quan có liên quan. Quy định này nhằm khắc phục khoảng trống trong thực tiễn, giúp các cơ quan bám sát địa bàn, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, dự thảo Nghị định bổ sung biện pháp ngăn chặn truy cập đối với các tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm đẩy nhanh quá trình xử lý vi phạm trên môi trường số, đồng thời khắc phục khó khăn trong việc xử lý các tên miền quốc tế do các nhà cung cấp dịch vụ ở nước ngoài vận hành.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ và các hành vi xâm phạm quyền SHTT ngày càng có tính xuyên biên giới, những giải pháp mới về dữ liệu và thể chế được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thực thi quyền SHTT, góp phần bảo vệ đổi mới sáng tạo, thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.