Màu áo xanh tháng Ba

Những ngày tháng Ba, nắng lên từ rất sớm. Không hiểu vì sao mỗi khi thấy ánh nắng vàng ươm ấy trải dài trên mặt đường, lòng tôi lại bâng khuâng, cảm giác nhớ đến da diết. Tôi biết mình đang nhớ chiếc áo xanh tình nguyện.

Hồi đó chúng tôi còn trẻ lắm! Cái trẻ của những đứa mười tám tuổi trọ học xa nhà, tằn tiện từng gói mì, mớ rau, lon gạo. Thế mà khi nghe có đợt ra quân, cả nhóm rủ nhau dành dụm mua bằng được chiếc áo thanh niên tình nguyện, mũ tai bèo và một đôi giày thể thao rẻ tiền nhất chợ. Mua xong, đứa nào cũng về mặc thử rồi đứng trước gương ngắm nghía.

Lần đầu khoác chiếc áo vào người, tôi đứng yên một lúc trước gương, lạ thay tôi thấy mình trở thành một phiên bản mới hoàn toàn. Biết bao nhiêu màu áo tôi đã mặc qua trong đời nhưng không hiểu sao màu xanh ấy cứ đẹp mãi trong ký ức, sáng lấp lánh ngọt ngào. Sau này mỗi lần nhớ lại dáng vẻ ngây ngô của mình năm ấy, tôi lại tự nhiên mỉm cười, thì ra bản thân đã từng có một thanh xuân rực rỡ.

Buổi sáng ra quân, cả một vùng trời ngập tràn màu xanh. Hàng trăm bạn trẻ mặc cùng một màu áo, đứng thành hàng dài dưới nắng tháng Ba. Chúng tôi hát, cười, hô khẩu hiệu không ngừng. Xe chở đầy người, ba lô chất đầy gầm, mấy đứa ngồi chen chúc nhau, chân tê cứng sau hai giờ đường núi quanh co dốc đứng mà vẫn cứ hát bài "Thanh niên làm theo lời Bác". Tuổi trẻ là vậy đó. Nó khiến người ta có thể quên đi mọi thứ nặng nề, chỉ để nhớ một điều: Mình đang được sống đúng nghĩa.

Những ngày ở bản, màu áo xanh nhanh chóng hòa nhập. Bản làng nằm chênh vênh lưng chừng núi. Điện chưa có. Đường vào toàn đất đỏ, trơn trượt, đi phải cuốc bộ. Nước sạch cũng phải đi bộ gần 1 giờ xuống khe suối mới lấy được, gánh về từng can một. Ngày đầu tiên đặt chân đến, cả nhóm đứng im nhìn quanh thật lặng. Rồi tự nhiên, không cần ai nhắc, từng đứa lần lượt xắn tay áo lên. Tôi nhớ những buổi trưa đào mương dẫn nước, lưng áo ướt đẫm, bùn đất bắn lên tới cổ. Nhớ những bàn tay phồng rộp rồi chai dần. Có hôm trời đổ mưa bất chợt giữa lúc đang lợp mái, cả đội không ai chạy vào trú vì để kịp tiến độ. Chúng tôi làm dưới mưa, quần áo ướt sũng, mũ tai bèo cũng ướt. Làm mệt thấm mưa nhưng trên môi ai nấy đều nở nụ cười thật tươi.

Nhưng có lẽ ký ức về những lần dạy học làm tôi nhớ hơn cả. Lớp học dựng tạm trong nhà văn hóa bản. Dưới ánh đèn dầu vàng vọt, được sự vận động của đội, bà con dân bản đã đến cùng các em nhỏ ngồi ngay ngắn trên những chiếc ghế nhựa, rụt rè cầm bút nắn nót từng nét chữ. Kỳ lạ thay, chúng tôi chưa từng ai đứng trên bục giảng nhưng hôm đó ai cũng say sưa như thể là một giáo viên thực thụ. Tôi nhớ một em bé tên Mỷ đen nhẻm, tóc vàng hoe, là một trong những em chăm chỉ học nhất. Cuối buổi khi nộp bài, em thỏ thẻ hỏi tôi: “Cô ơi, mai cô còn dạy không ạ?”. Mắt tôi nhòe ướt, tôi ước chúng tôi có nhiều thời gian hơn, để những buổi học được diễn ra nhiều hơn.

Màu áo xanh, màu của cả một thế hệ những người trẻ một thời rời phòng trọ chật chội, leo lên những chuyến xe đường núi, cầm cuốc xẻng làm việc đến phồng cả tay, rồi tối về lại cầm phấn đứng trước bảng đen. Màu áo ấy đã theo dấu chân tôi từ một người rụt rè thành người dám bước ra khỏi vùng an toàn của mình, dạy tôi biết mở lòng, biết bao dung, biết rằng sống không chỉ là lo cho riêng mình.

Bây giờ mỗi bận tháng Ba tới tôi lại nhớ đến màu áo ấy. Bao nhiêu ký ức thân thương ùa về. Tôi thầm biết ơn cuộc đời vì mình đã từng được trẻ như thế, đã từng sống rộng như thế, đã từng khoác trên người một màu áo xanh đẹp đến vậy.

NINH LÊ