Máy bay không người lái bí ẩn tham gia bắt giữ Tổng thống Venezuela và từng tiêu diệt trùm khủng bố Bin Laden

Khả năng giám sát liên tục các mục tiêu

Ít nhất một, và có thể là hai chiếc máy bay không người lái tàng hình RQ-170 Sentinel bí mật của Không quân Hoa Kỳ dường như đã tham gia vào chiến dịch đêm 3/1 nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và vợ ông ta.

Việc phát hiện một chiếc RQ-170 trong bối cảnh một nhiệm vụ thực tế là rất hiếm, nhưng trong trường hợp này thì không có gì đáng ngạc nhiên. RQ-170 được thiết kế bởi bộ phận Skunk Works của Lockheed chính xác cho nhiệm vụ này, để cung cấp khả năng giám sát liên tục các mục tiêu có giá trị cao sâu bên trong các môi trường tranh chấp, bao gồm cả việc hỗ trợ các nhiệm vụ đặc biệt giống như nhiệm vụ ở Venezuela.

Bức ảnh hiếm có về chiếc RQ-170 tại Guam. Ảnh: USAF via FOIA.

Một người quan sát địa phương ở Puerto Rico đã ghi lại video được cho là đã thấy chiếc RQ-170 quay trở lại Căn cứ Hải quân Roosevelt Roads cũ vào sáng sớm 4/1, như được thấy trong bài đăng trên mạng xã hội bên dưới. Một người quan sát khác cũng đã quay phim các đoạn video về các máy bay khác đến căn cứ này hôm 4/1, và đã theo dõi trực quan lưu lượng giao thông hàng không tại đây trong một thời gian.

Căn cứ này, còn được gọi là Sân bay Jose Aponte de la Torre, đã trở thành một trung tâm chính cho các hoạt động quân sự mở rộng của Hoa Kỳ trong và xung quanh vùng biển Caribe kể từ tháng 9/2025. Đây chỉ là một điểm trọng tâm trong một sự tăng cường lớn hơn nhiều về lực lượng không quân, hải quân và lục quân của Mỹ trong khu vực trong năm tháng qua.

Cũng cần lưu ý rằng, vào tháng 12/2025, Bộ Tư lệnh Không quân phía Nam của Mỹ (AFSOUTH) đã đăng tải những bức ảnh trên mạng xã hội làm nổi bật chuyến thăm của Tư lệnh Không quân Chiến đấu Mỹ (ACC), Tướng Adrian Spain, đến Trung tâm Điều hành Không quân 612 tại Căn cứ Không quân Davis-Monthan ở Arizona, Mỹ. AFSOUTH là bộ tư lệnh hàng đầu của Không quân Hoa Kỳ về các hoạt động trong và xung quanh phần lớn khu vực Mỹ Latinh. Một trong những hình ảnh đó bao gồm một người đeo phù hiệu tên có hình máy bay RQ-170, cũng như phù hiệu tay áo của Sư đoàn 432. Các bài đăng và hình ảnh trong đó sau đó đã bị gỡ xuống.

Phi đội Trinh sát số 30 và 44, cả hai đều thuộc Sư đoàn 432 tại Căn cứ Không quân Creech ở Nevada, là những đơn vị duy nhất mà Không quân Hoa Kỳ công khai thừa nhận đang vận hành máy bay không người lái RQ-170. Nhiều người đã coi đây là dấu hiệu cho thấy máy bay Sentinel có thể đang thực hiện các nhiệm vụ tác chiến trong và xung quanh vùng biển Caribbean. Không quân Hoa Kỳ đã chính thức thừa nhận sự tồn tại của RQ-170 hơn một thập kỷ trước, nhưng vẫn giữ kín thông tin về phi đội Sentinel, được cho là có tổng cộng từ 20 đến 30 chiếc. Tuy nhiên, những gì được biết về các hoạt động tác chiến của chúng cho đến nay hoàn toàn phù hợp với chiến dịch ở Venezuela đêm 3/1.

Phù hiệu thường thấy của RQ-170. Ảnh: X.com.

Tham gia tiêu diệt Bin Laden

RQ-170 hiện là một thiết kế đã có tuổi đời ít nhất 20 năm và không phải là một loại máy bay tiên tiến, có khả năng tàng hình cực thấp. Đồng thời, nó vẫn cung cấp một công cụ bí mật cho các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) liên tục mà nhiều đối phương khó có thể phát hiện ngay cả khi bay sâu trong không phận của họ. Các máy bay không người lái này được cho là có khả năng mang nhiều loại cảm biến, bao gồm radar mảng quét điện tử chủ động với khả năng tạo ảnh khẩu độ tổng hợp và chỉ thị mục tiêu di động trên mặt đất, một cụm cảm biến với camera video quang điện và hồng ngoại, và/hoặc các bộ thiết bị tình báo tín hiệu/điện tử.

Với hàng loạt khả năng đó, máy bay không người lái RQ-170 sẽ cung cấp một phương tiện hữu hiệu để theo dõi một cách kín đáo các hoạt động của ông Maduro và xác định “lịch trình sinh hoạt” của ông ta, cũng như của lực lượng bảo vệ ông ta, trong một thời gian dài trước khi chiến dịch bắt giữ ông ta thực sự diễn ra. Trong chính nhiệm vụ đó, việc có một trong những máy bay không người lái bay vòng quanh phía trên sẽ cung cấp nguồn thông tin thời gian thực không thể thiếu, bao gồm cả việc giúp phát hiện các mối đe dọa có thể xuất hiện bất ngờ. Những thông tin đó cũng sẽ cho phép các nhà lãnh đạo cấp cao, bao gồm cả Tổng thống Donald Trump, theo dõi chiến dịch khi nó đang diễn ra.

“Tôi đã có thể xem UAV trong thời gian thực, và tôi đã theo dõi mọi khía cạnh của thiết bị”, ông Trump trả lời trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News trước đó cùng ngày. Hạm đội máy bay không người lái Sentinel đã được sử dụng theo cách tương tự trước và trong cuộc đột kích dẫn đến cái chết của người sáng lập Al Qaeda, Osama Bin Laden, tại một khu nhà ở Abbottabad, Pakistan, năm 2011.

Các khía cạnh khác trong kế hoạch cho chiến dịch ở Venezuela cũng được cho là phản ánh kịch bản được sử dụng trước chiến dịch tiêu diệt Bin Laden, bao gồm việc xây dựng một bản sao hoàn chỉnh của nơi an toàn của ông Maduro và việc cài cắm một nhóm tiền trạm của Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) để thu thập thêm thông tin về lịch trình sinh hoạt hàng ngày của ông ta.

Những hình ảnh hiếm hoi về chuyến bay thử nghiệm của UAV RQ-170 Sentinel. Ảnh X.com.

Do thám hạt nhân Iran

Việc sử dụng máy bay không người lái RQ-170 trên không phận Iran để theo dõi chương trình hạt nhân của nước này là một ví dụ chung khác về khả năng giám sát liên tục các địa điểm quan trọng ngay cả ở những khu vực bị cấm, mặc dù một trong những chiếc máy bay không người lái đã bị mất tích ở nước này vào năm 2011. Máy bay Sentinel cũng có khả năng đã thực hiện các chuyến bay ít nhất là rất gần không phận Triều Tiên khi hoạt động từ Hàn Quốc.

Các máy bay không người lái này cũng đã từng được triển khai ở những nơi khác trong khu vực Thái Bình Dương trước đây, và có thể đã được gửi đến khu vực Biển Đen để thu thập thông tin tình báo về lực lượng Nga trên bán đảo Crimea bị chiếm đóng và được phòng thủ nghiêm ngặt trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến năm 2023.

Với tất cả những điều này, RQ-170 cũng có thể đã giám sát các căn cứ quân sự của Venezuela và các địa điểm khác mà lực lượng Mỹ đã tấn công trong chiến dịch đêm 3/1, và hỗ trợ đánh giá sau cuộc tấn công. Không quân Mỹ đã tiết lộ rằng họ ít nhất đã tiến hành các cuộc thử nghiệm trong quá khứ về vai trò đánh giá thiệt hại do bom gây ra của máy bay Sentinel kết hợp với máy bay ném bom B-2.

Trong một cuộc họp báo hôm 4/1, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan “Razin” Caine, cũng nhấn mạnh mức độ mà hệ thống phòng không của Venezuela đã đóng vai trò trong việc lập kế hoạch cho nhiệm vụ đêm 4/1, điều này cũng có thể đã ảnh hưởng đến quyết định sử dụng RQ-170. Mặc dù khả năng và năng lực của Venezuela trong vấn đề này còn hạn chế - và có lẽ giờ đây còn hạn chế hơn nhiều sau các cuộc tấn công của Mỹ - nhưng chúng vẫn tiềm ẩn những rủi ro cần phải được tính đến. Đây là điều mà TWZ đã từng nghiên cứu chi tiết trước đây.

Các lãnh đạo Mỹ tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago đang theo dõi cuộc tấn công vào Venezuela.: X.com.

“Khi lực lượng Mỹ bắt đầu tiến đến Caracas, Lực lượng Không quân Liên hợp bắt đầu tháo dỡ và vô hiệu hóa các hệ thống phòng không ở Venezuela, sử dụng vũ khí để đảm bảo an toàn cho các máy bay trực thăng tiến vào khu vực mục tiêu”, Caine giải thích. “Mục tiêu của lực lượng không quân chúng tôi là, đã và sẽ luôn là bảo vệ các máy bay trực thăng và lực lượng mặt đất, đưa họ đến mục tiêu và trở về an toàn”.

Những bình luận của ông Caine ở đây càng được nhấn mạnh bởi việc sử dụng máy bay F-22 Raptor, được cho là loại máy bay phản lực chiến thuật có người lái có khả năng sống sót cao nhất trong kho vũ khí của Mỹ hiện nay. Hàng chục chiếc Raptor cũng đã hạ cánh xuống Căn cứ hải quân cũ Roosevelt Roads sáng 4/1 sau các chuyến bay trinh sát trên hoặc xung quanh Venezuela.

Không rõ liệu các máy bay F-22 bay thẳng từ căn cứ của chúng ở Mỹ hay đã đóng quân ở Puerto Rico ngay trước khi các cuộc tấn công bắt đầu. Sự tồn tại của F-22, ít nhất một phần, là do nỗi lo ngại về mối nguy hiểm từ hàng loạt hệ thống phòng không đang hoạt động ở Syria trong thời kỳ hậu Chiến tranh lạnh.

Ngoài F-22, các đơn vị không quân của lực lượng Mỹ được sử dụng trong chiến dịch đêm 3/1 còn bao gồm “F-35, F-18, EA-18, E-2, máy bay ném bom B-1 và các máy bay hỗ trợ khác, cũng như nhiều máy bay không người lái điều khiển từ xa”, theo ông Caine.

Việc trấn áp và phá hủy hệ thống phòng không của đối phương (SEAD/DEAD) cũng sẽ là một nhiệm vụ trọng yếu đối với máy bay tàng hình F-35. F-22 và F-35 đã đóng vai trò tương tự trong các cuộc tấn công vào các địa điểm hạt nhân của Iran mới đây được đặt biệt danh là Chiến dịch Midnight Hammer. Rất có thể RQ-170 cũng đóng vai trò trong chiến dịch đó, cung cấp thông tin tình báo trực tiếp từ trên không cho các cuộc tấn công và đánh giá thiệt hại do bom gây ra sau nhiệm vụ.

TWZ cũng từng nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng mà máy bay EA-18G Growler có thể tham gia trong các hoạt động quân sự chống lại Venezuela sau khi một phi đội máy bay này đến Puerto Rico vào tháng 12/2025. Growler đã có mặt trong khu vực vào thời điểm đó như một phần của phi đội trên tàu sân bay siêu hạng USS Gerald R. Ford. Ít nhất một máy bay EC-130H Compass Call, cung cấp thêm khả năng tác chiến điện tử, cũng đã được triển khai đến Puerto Rico gần đây.

Ảnh cực hiếm về RQ-170 quay trở lại Puerto Rico sau khi hỗ trợ các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela đêm 3/1. Ảnh: X.com

Nhiều câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ về việc mạng lưới phòng không của Venezuela đã phản ứng như thế nào, hoặc không phản ứng như thế nào, đối với chiến dịch của Mỹ trong đêm. Một chiếc trực thăng của Mỹ được xác nhận đã bị hư hại do hỏa lực từ mặt đất không xác định trong nhiệm vụ, nhưng vẫn có thể bay được. Hiện tại, chưa có thông tin nào về việc máy bay khác bị hư hại.

Những thông tin trên là bằng chứng rõ ràng cho thấy ít nhất một chiếc RQ-170 đã tham gia vào chiến dịch đêm 3/1 ở Venezuela.

Long Nguyễn