Máy bay 'xấu nhất thế giới' của Nhật Bản thực hiện chuyến bay đầu tiên

Kawasaki EC-2 không chỉ đặc biệt trong tác chiến điện tử, mà còn bởi ngoại hình kỳ lạ được cho rằng đây có thể là "chiếc máy bay xấu nhất thế giới". Với phần mũi phình to bất thường cùng hàng loạt cấu trúc nhô ra dọc thân, EC-2 trông khác xa những chiếc máy bay quân sự quen thuộc. Tuy vậy, đằng sau vẻ ngoài có phần cồng kềnh ấy lại là một hệ thống tác chiến điện tử rất quan trọng trong chiến lược phòng thủ hiện đại của Nhật Bản.

Máy bay Kawasaki EC-2 của Nhật Bản. (Nguồn: Bộ quốc phòng Nhật Bản)

Chuyến bay đầu tiên của EC-2 diễn ra tại căn cứ không quân Gifu, nơi đặt trụ sở của Lực lượng phòng vệ trên không Nhật Bản (JASDF). Tại đây, chiếc máy bay sẽ trải qua một loạt thử nghiệm nghiêm ngặt trước khi được phê duyệt đưa vào biên chế chính thức. Trong chuyến bay đầu tiên, EC-2 thậm chí còn được một tiêm kích Mitsubishi F-2B hộ tống.

EC-2 được phát triển dựa trên khung thân của máy bay vận tải Kawasaki C-2, loại vận tải cơ nội địa hiện đại của Nhật Bản. Chương trình phát triển biến thể tác chiến điện tử này bắt đầu từ năm 2021 với mục tiêu tạo ra một nền tảng gây nhiễu điện tử tầm xa. Cụ thể, chiếc EC-2 đầu tiên được cải tiến từ máy bay C-2 mang số hiệu 68-1203, là chiếc C-2 thứ ba được sản xuất trước khi được chuyển đổi sang vai trò chuyên dụng.

C-2 là máy bay vận tải có kích thước và khả năng nằm giữa C-130 và C-17 của Mỹ. Trong nhiều khía cạnh, nó gần giống với Airbus A400M, nhưng thay vì sử dụng động cơ cánh quạt, C-2 được trang bị hai động cơ phản lực General Electric CF6 – loại động cơ cũng được sử dụng trên nhiều máy bay chở khách cỡ lớn như Boeing 747 hay 767. Nhờ đó, C-2 có khả năng mang tải trọng lớn và bay xa, khiến nó trở thành nền tảng lý tưởng cho các biến thể đặc biệt như máy bay trinh sát hay tác chiến điện tử.

EC-2 thực chất là phiên bản kế nhiệm của Kawasaki EC-1, chiếc máy bay tác chiến điện tử độc nhất từng phục vụ trong JASDF. EC-1 được cải tiến từ máy bay vận tải C-1 và đã hoạt động trong nhiều năm dưới quyền Nhóm Tác chiến Điện tử đóng tại Căn cứ Không quân Iruma. Tuy nhiên, do nền tảng C-1 đã cũ và có khả năng tải trọng hạn chế, Nhật Bản quyết định phát triển một thế hệ máy bay mới dựa trên C-2 để tăng đáng kể năng lực tác chiến điện tử.

Sự khác biệt về khả năng giữa hai nền tảng này là rất lớn. Máy bay C-2 có thể mang tải trọng gần 80.000 pound với trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 310.000 pound, trong khi C-1 chỉ chở được khoảng 26.000 pound với trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 100.000 pound. Nhờ không gian và tải trọng lớn hơn nhiều, C-2 có thể mang theo lượng thiết bị điện tử khổng lồ cần thiết cho các nhiệm vụ gây nhiễu phức tạp. Một số nguồn tin cho biết một phần thiết bị từng được sử dụng trên EC-1, bao gồm hệ thống tác chiến điện tử J/ALQ-5, đã được chuyển sang EC-2.

Máy bay có phần mũi phình to chứa nhiều thiết bị điện tử, cùng các tấm chắn lớn lồi ra trên thân và hai bên phía sau. Những cấu trúc này nhiều khả năng che chắn hoặc chứa các ăng-ten và thiết bị gây nhiễu. Ngoài ra, hình ảnh của máy bay cũng cho thấy hệ thống cảnh báo tên lửa tiếp cận (MAWS) được lắp đặt xung quanh thân như một phần của hệ thống tự vệ.

Trong môi trường tác chiến thực tế, EC-2 sẽ sử dụng các hệ thống gây nhiễu mạnh để làm gián đoạn hoặc vô hiệu hóa các cảm biến của đối phương. Mục tiêu của nó có thể bao gồm radar phòng không, hệ thống chỉ huy, mạng liên lạc quân sự hoặc các cảm biến trên máy bay đối phương. Quan trọng hơn, máy bay được thiết kế để thực hiện các hoạt động này từ khoảng cách xa, bên ngoài tầm bắn của các hệ thống phòng không, giúp giảm thiểu rủi ro khi hoạt động gần khu vực chiến sự.

Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Nhật Bản, việc lựa chọn C-2 làm nền tảng cho EC-2 dựa trên nhiều yếu tố như hiệu suất bay, khả năng mang tải lớn và chi phí vận hành. Ngoài ra, sử dụng cùng một nền tảng với các máy bay C-2 hiện có cũng giúp tận dụng cơ sở hạ tầng bảo dưỡng và đào tạo sẵn có, từ đó giảm chi phí vận hành lâu dài.

Chương trình EC-2 cũng nằm trong một chiến lược rộng lớn hơn nhằm tăng cường năng lực tác chiến điện tử của Nhật Bản. Trong ngân sách năm tài chính 2025, khoảng 260 triệu USD đã được phân bổ cho việc phát triển máy bay này, như một phần của kế hoạch đầu tư khoảng 3,2 tỷ USD để nâng cấp khả năng thu thập và phân tích thông tin tình báo điện tử. Nhật Bản dự định mua bốn máy bay EC-2, thay vì chỉ một chiếc như EC-1 trước đây.

Bên cạnh EC-2, Nhật Bản cũng đang vận hành RC-2, một biến thể trinh sát tín hiệu (SIGINT) của C-2 được đưa vào hoạt động từ năm 2018 và chính thức bàn giao cho JASDF vào năm 2020. RC-2 được trang bị nhiều ăng-ten và vòm cảm biến lớn trên thân và đuôi, cho phép thu thập dữ liệu điện tử từ các nguồn phát tín hiệu như radar hoặc hệ thống liên lạc của đối phương.

Theo các quan chức quốc phòng Nhật Bản, RC-2 và EC-2 sẽ hoạt động phối hợp với nhau. RC-2 sẽ thực hiện các nhiệm vụ thu thập thông tin điện tử để xác định vị trí và đặc điểm của các nguồn phát tín hiệu. Những dữ liệu này sau đó sẽ được sử dụng để xây dựng "bản đồ điện từ" của khu vực, giúp EC-2 có thể gây nhiễu chính xác các mục tiêu khi cần thiết trong tình huống xung đột.

Trước đây, Nhật Bản thậm chí còn cân nhắc các biến thể đặc biệt khác của C-2, bao gồm ý tưởng trang bị cho máy bay vận tải này các tên lửa tầm xa phóng từ trên không. Năm tài chính 2023, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã nhận được hơn 25 triệu USD để nghiên cứu khái niệm này, với mục tiêu đánh giá khả năng biến C-2 thành một nền tảng tấn công tầm xa tương tự các thử nghiệm mà quân đội Mỹ từng tiến hành với máy bay vận tải. Tuy nhiên, tình trạng hiện tại của chương trình này vẫn chưa được công bố rõ ràng.

Một trong những trở ngại lớn đối với việc mở rộng đội bay C-2 là chi phí rất cao. Chương trình phát triển loại máy bay này tiêu tốn khoảng 2,3 tỷ USD, mỗi chiếc có giá khoảng 176 triệu USD vào năm 2017. Vì vậy, Nhật Bản đã mua C-2 với tốc độ khá chậm, với mục tiêu xây dựng một phi đội tiền tuyến gồm 16 chiếc. Giá thành cao cũng khiến C-2 chưa giành được đơn đặt hàng xuất khẩu nào.

Dù ngoại hình có thể khiến nhiều người phải ngạc nhiên, chiếc EC-2 mới của Nhật Bản được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp lực lượng phòng vệ trên không nước này giành ưu thế trong một mặt trận của tác chiến điện tử.

Xuân Minh