Mekong - Lan Thương tròn một thập kỷ: Thành tựu kết nối, hợp tác và phát triển

Quang cảnh Lễ kỷ niệm 10 năm diễn ra Hội nghị Cấp cao Hợp tác Mekong - Lan Thương lần thứ nhất. Ảnh: Công Tuyên/PV TTXVN tại Trung Quốc

Năm 2026 là cột mốc đánh dấu một thập kỷ hình thành và phát triển của cơ chế Hợp tác Mekong - Lan Thương. Chặng đường 10 năm qua là một hành trình ấn tượng: từ một sáng kiến hợp tác tiểu vùng non trẻ, Mekong - Lan Thương đã vươn lên khẳng định vị thế một trong những cơ chế hợp tác năng động, tiêu biểu trong tiến trình liên kết kinh tế khu vực.

Thành tựu 10 năm qua được ghi nhận trên nhiều mặt. Quan hệ chính trị giữa các nước ngày càng gắn bó, thực chất hơn nhờ các cơ chế trao đổi, đối thoại thường xuyên ở các cấp, các ngành khác nhau. Vấn đề nguồn nước, mối quan tâm hàng đầu của các nước ven sông, đạt tiến triển thực chất, dữ liệu thủy văn được chia sẻ liên tục cả năm, giúp các nước chủ động hơn trong phòng chống lũ lụt và hạn hán. Kết nối giao thông, logistics trong tiểu vùng có những bước tiến rõ rệt với hàng loạt dự án đường sắt, đường bộ qua biên giới đã, đang được thi công hoặc lên kế hoạch triển khai.

Nội hàm hợp tác được mở rộng sang những lĩnh vực mới như kinh tế số, tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu. Đặc biệt, khoảng 1.000 dự án dân sinh được hỗ trợ từ Quỹ đặc biệt Mekong - Lan Thương, mang điện, nước sạch, trường học, trạm xá… đến tận những vùng khó khăn - từ miền núi phía Bắc đến tận đất mũi phía Nam của Việt Nam.

Về phần mình, Việt Nam đã tham gia chủ động và đóng góp thực chất vào cơ chế này suốt một thập kỷ qua; kiên trì thúc đẩy kết nối hạ tầng, chuỗi cung ứng; chú trọng gắn kết giữa Hợp tác Mekong - Lan Thương với các cơ chế khu vực như ASEAN, Ủy hội sông Mekong hay Tiểu vùng sông Mekong mở rộng (GMS). Việc thúc đẩy thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu thủy văn giữa các tổ chức quản lý nguồn nước trong tiểu vùng giúp Việt Nam bảo vệ tốt hơn nguồn nước và sự phát triển bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long.

Bước vào thập kỷ mới, Việt Nam xác định 3 hướng ưu tiên: tiếp tục củng cố tin cậy, duy trì đối thoại chân thành, thẳng thắn giữa các bên; đẩy mạnh hợp tác đi vào chiều sâu, gắn với nhu cầu phát triển thực tế của các nước; và luôn đặt lợi ích người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí và thước đo xuyên suốt tiến trình hợp tác.

Sáu quốc gia Mekong - Lan Thương cùng nhau bước vào chặng đường tiếp theo với hành trang dày dặn hơn, kỳ vọng lớn hơn - và trên hết, là tầm nhìn chung về một tiểu vùng ổn định, thịnh vượng và phát triển bền vững cho người dân 6 nước.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị phát biểu tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: Công Tuyên/PV TTXVN tại Trung Quốc

Nhân kỷ niệm 10 năm Hội nghị cấp cao Hợp tác Mekong - Lan Thương đầu tiên được tổ chức, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị có bài viết với tiêu đề “Mười năm Lan Thương - Mekong cùng nhau phấn đấu, đồng tâm hiệp lực hướng tới tương lai”.

Bài viết khẳng định cơ chế hợp tác này đã phát triển từ “hạt giống” thành “cây đại thụ”, trở thành hình mẫu về xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai khu vực Lan Thương - Mekong và đóng góp vào quản trị toàn cầu. Trong 10 năm qua, 6 nước ngày càng gắn kết, trở thành láng giềng, bạn bè, đối tác tốt. Kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và năm nước Mekong vượt 500 tỷ USD, tăng 150% so với 10 năm trước. Các nước tăng cường chia sẻ dữ liệu thủy văn, đồng thời tăng cường hợp tác an ninh phi truyền thống, triển khai hợp tác phòng chống tội phạm, thiên tai, dịch bệnh. Bài viết cũng nêu bật giao lưu nhân văn ngày càng sâu sắc thông qua nhiều dự án “nhỏ mà đẹp”, chính sách “Thị thực Lan Thương - Mekong”, cải thiện trực tiếp đời sống người dân, củng cố cầu nối văn minh và sự gắn kết lòng dân giữa sáu nước.

Theo Bộ trưởng Vương Nghị, thành công của hợp tác Lan Thương - Mekong trong thập kỷ qua bắt nguồn từ 3 “kiên trì”: một là, kiên trì duy trì quan hệ láng giềng hữu nghị, chia sẻ tương lai; hai là, kiên trì tập trung phát triển vì lợi ích nhân dân; ba là, kiên trì lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, tiên phong thí điểm.

Trước bối cảnh thế giới biến động, Bộ trưởng Vương Nghị nhấn mạnh 5 định hướng lớn để xây dựng Hợp tác Lan Thương - Mekong “phiên bản 2.0”: Tăng cường đoàn kết, thúc đẩy mở cửa và cùng thắng, phát triển xanh và đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh giao lưu văn minh và bảo đảm hòa bình, an ninh cho toàn lưu vực.

Bộ trưởng Vương Nghị khẳng định Trung Quốc sẽ tiếp tục kiên trì khái niệm ngoại giao láng giềng “thân, thành, huệ, dung”, cùng các nước Mekong mở ra “thập kỷ vàng” mới cho cơ chế hợp tác, xây dựng ngôi nhà chung Lan Thương - Mekong hòa bình, an ninh, phồn vinh, tươi đẹp và hữu nghị, đóng góp cho hòa bình và phát triển khu vực cũng như thế giới.