Miền Trung: Nỗ lực “giải nén” vốn đầu tư công

Nhiều dự án chậm tiến độ

Báo cáo thực hiện tiến độ triển khai tại cụm dự án cầu Câu Nhi - Hải Tân, đường Thượng Xá - Trà Lộc, đường Thuận Đức - Lam Thủy - Phương Lang (tỉnh Quảng Trị) cho thấy, dự án có tổng mức đầu tư 140 tỷ đồng, kế hoạch hoàn thành từ năm 2025 nhưng bị chậm tiến độ phải kéo dài nguồn vốn sang năm 2026. Số vốn chuyển giải ngân sang năm 2026 là 15,8 tỷ đồng cho các hạng mục cầu nhưng đến ngày 30/9, giải ngân mới đạt hơn 36,7%.

Cạnh dự án trên, dự án QL15D nối cảng Mỹ Thủy - cao tốc Cam Lộ - La Sơn có tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng. Kế hoạch vốn bố trí năm 2026 trên 1.216 tỷ đồng, giá trị giải ngân đến nay cũng mới đạt 371,424 tỷ đồng, tương đương 33% kế hoạch vốn. Trong 3 tháng cuối năm, còn tới 845 tỷ đồng cần được giải ngân kịp thời.

Ông Vương Quốc Tuấn (ở giữa), Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị và lãnh đạo UBND tỉnh cùng thị sát tiến độ đầu tư Dự án Quốc lộ 9, đoạn từ cảng Cửa Việt đến Quốc lộ 1. Ảnh: Nhất Hà

Dự án Phát triển đô thị ven biển miền Trung hướng đến tăng trưởng xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu TP. Đông Hà (gọi tắt là AFD) có tổng mức đầu tư 1.153 tỷ đồng cũng trong danh mục chậm giải ngân. Dự án này được xếp vào nhóm B với thời gian thực hiện dự án 4 năm, từ năm 2024 - 2027 nhưng giá trị thực hiện hợp đồng mới đạt khoảng 234,85 tỷ đồng (27,7%).

Đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây giai đoạn 1 do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng (QLDA ĐTXD) công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật tỉnh Quảng Trị làm chủ đầu tư, đến nay giá trị giải ngân năm 2026 cũng mới đạt 36,2% dù mặt bằng đã được bàn giao 94%; Dự án Tuyến đường bộ ven biển đoạn qua cầu Cửa Tùng và Cửa Việt mặt bằng đã bàn giao 4,9km/5,67km, đạt 86% nhưng tiến độ giải ngân năm 2026 mới chỉ đạt 21,63%.

Tại tỉnh Lâm Đồng, dự án làm mới đường Trục ven biển ĐT 719B đoạn Phan Thiết - Kê Gà có tổng mức đầu tư hơn 1.274 tỷ đồng, chiều dài 25,61 km, khởi công từ tháng 11/2020 và được gia hạn đến tháng 12/2027. Đến nay, công tác bàn giao mặt bằng đạt khoảng 84,8%, tương đương 21,73 km; khối lượng thi công đạt khoảng 70%, chậm so với hợp đồng. Dự án Trục ven biển ĐT 719B đoạn Hòn Lan - Tân Hải, tổng mức đầu tư hơn 663 tỷ đồng, chiều dài tuyến khoảng 10,4 km khởi công từ cuối năm 2022, phê duyệt phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đã hoàn thành 100%, bàn giao 98,5% và được gia hạn đến tháng 11/2026, nhưng khối lượng thi công mới đạt khoảng 35,5% hợp đồng.

Cũng với hàng loạt các dự án chậm tiến độ, Dự án Đường tránh ĐT 719 và cầu qua sông Dinh tại Lâm Đồng do Ban QLDA ĐTXD số 2 làm chủ đầu tư có kế hoạch vốn năm 2026 gần 55 tỷ đồng, đến nay đã giải ngân gần 39,9 tỷ đồng, đạt 72,49%. Công trình đang triển khai thi công phần cầu và đường nhưng gặp khó khăn về nguồn cung vật liệu đá, bê tông nhựa, thời tiết và công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại một số hộ dân.

Rơi vào nhóm dự án chậm tiến độ tỉnh Lâm Đồng là Dự án Nâng cấp tuyến ĐT 721 đoạn Km0+000 đến Km16+600 (qua địa bàn xã Đạ Huoai và Đạ Tẻh) 650 tỷ đồng do Ban QLDA ĐTXD số 1 tỉnh Lâm Đồng làm chủ đầu tư, chiều dài 16,6 km thực hiện từ 2023 - 2026, đến nay, giá trị thực hiện lũy kế mới đạt khoảng 170,4 tỷ đồng, tương đương 45,47% giá trị hợp đồng xây lắp. Dự án Cầu Phước Cát 300 tỷ đồng, thực hiện 2021 - 2026, nhưng cũng được đánh giá là thi công rất chậm.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Đan Nguyễn

Không còn đường lùi

Ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho hay, thực tế cho thấy tại các dự án đang thi công, năng lực của nhà thầu có vấn đề. “Lãnh đạo tỉnh đã làm việc với chủ đầu tư cụ thể về từng dự án (cầu Câu Nhi - Hải Tân, đường Thượng Xá - Trà Lộc, đường Thuận Đức - Lam Thủy - Phương Lang) đang chậm tiến độ và đề nghị chủ đầu tư xử lý các nhà thầu không đáp ứng năng lực, lựa chọn nhà thầu phụ để thi công hoàn thành các hạng mục còn lại, kịp thời giải ngân số vốn đã được bố trí trước ngày 31/12/2026”, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cho biết.

Riêng đối với dự án QL15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ - La Sơn, về giải phóng mặt bằng, cho phép địa phương linh hoạt áp dụng tối đa và đúng quy định các điều khoản về hỗ trợ, đền bù, sớm bảo đảm đời sống ổn định cho người dân. Với dự án này, ông Nguyễn Đăng Quang, Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Trị bổ sung ý kiến yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tăng cường cán bộ chuyên môn về địa phương trong thời gian 1 tháng để phối hợp, hỗ trợ xã thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ đề ra. Đồng thời, chỉ đạo đơn vị thi công tập trung máy móc, thiết bị, nhân lực để tổ chức thi công mố cầu Cửa Tùng, bảo đảm tiến độ công trình.

Ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đề nghị, đối với dự án Đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây giai đoạn 1, yêu cầu Ban QLDA rà soát, thiết lập lại đường găng tiến độ, xác định cụ thể khối lượng giải phóng mặt bằng còn lại tại từng địa phương, từng vị trí; phối hợp chặt chẽ với các địa phương xử lý dứt điểm các điểm nghẽn. Đối với những nhà thầu không đủ năng lực, không đáp ứng tiến độ, cần kịp thời đánh giá, đề xuất giải pháp xử lý phù hợp. Về dự án Tuyến đường bộ ven biển đoạn qua cầu Cửa Tùng và Cửa Việt, ông Nam yêu cầu các nhà thầu cập nhật, báo cáo hằng ngày về khối lượng thi công, số lượng máy móc, thiết bị, nhân lực, vật tư huy động tại công trường; qua đó, theo dõi sát tiến độ và kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Tại tỉnh Lâm Đồng, theo ông Nguyễn Minh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, những khó khăn của dự án theo chủ đầu tư báo cáo là năng lực tài chính của nhà thầu; nhà thầu chưa hoàn thành gia hạn bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng, huy động nhân lực, máy móc phục vụ thi công thiếu hụt.

Theo Ban QLDA ĐTXD số 1 tỉnh Lâm Đồng, quá trình kiểm tra tiến độ liên tục phát hiện các nhà thầu chưa huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị và vật tư dẫn đến tổ chức thi công chưa hiệu quả. Ban sẽ tiếp tục yêu cầu nhà thầu có giải pháp bù tiến độ.

Bức tranh giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh Lâm Đồng có sự nỗ lực vượt bậc nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng, đặt ra áp lực cho quý IV với khoảng hơn 10.493 tỷ đồng phải giải ngân. Nút thắt dai dẳng vẫn là công tác giải phóng mặt bằng. Trước áp lực này, ông Hồ Văn Mười, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng quyết liệt: “Quý IV là cơ hội cuối cùng để thực hiện các mục tiêu đã cam kết. Không lý do bào chữa cho sự trì trệ. Trách nhiệm phải được gắn trực tiếp với người đứng đầu các sở, ngành, địa phương và các chủ đầu tư. Ai không làm được, ai cản trở tiến độ, phải chịu trách nhiệm cá nhân trước UBND tỉnh. Với các nhà thầu, cắt Hợp đồng và công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia”