Phân cấp, phân quyền trong quản lý thương mại biên giới

UBND cấp tỉnh nơi có biên giới sẽ có thẩm quyền chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan về các địa điểm giao thương không phải là cửa khẩu phụ… Ảnh: K.H

Theo Bộ Công thương, Nghị định số 14/2018/NĐ-CP, ngày 23/1/2018 của Chính phủ quy định chi tiết về hoạt động thương mại biên giới đang bộc lộ những bất cập, hạn chế như thẩm quyền quản lý hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua các địa điểm khác không phải là cửa khẩu phụ, lối mở biên giới chưa thống nhất với cơ chế phân cấp hiện hành.

Khoản 4 Điều 22 Nghị định số 14/2018/NĐ-CP cho phép phương tiện của nước có chung biên giới vào khu vực cửa khẩu, lối mở biên giới của Việt Nam để giao nhận hàng hóa và quay về nước ngay trong ngày, cũng như phương tiện vận tải của cá nhân, tổ chức ở khu vực biên giới thường xuyên qua lại trong ngày, không phải kê khai tờ khai hải quan và nộp hồ sơ phương tiện vận tải.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Lương Hoàng Thái, trước khi Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 14/2018/NĐ-CP được ban hành, tại một số địa phương biên giới đã hình thành các điểm xuất hàng, điểm thông quan phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Chẳng hạn, tại TP Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 984/QĐ-UBND công bố nhiều điểm xuất hàng, điểm thông quan trong các khu kinh tế cửa khẩu như Km3+Km4, Đại Vai, Lục Chắn thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái; các điểm xuất hàng tại khu vực mốc 1342+300m, mốc 1344(2)+500m thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Bắc Phong Sinh và các điểm Nà Kép, mốc 1306, mốc 1326 thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn.

Điều 6 Nghị định số 14/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định UBND tỉnh biên giới chỉ được quyết định, công bố danh mục các cửa khẩu phụ, lối mở biên giới được phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa sau khi trao đổi, thống nhất với các bộ, ngành liên quan, trong đó có Bộ Công thương về việc đảm bảo có đủ lực lượng kiểm tra, kiểm soát chuyên ngành, điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ quản lý nhà nước.

Bộ Công thương có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua các địa điểm khác không phải là cửa khẩu phụ, lối mở biên giới theo quy định.

Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Công thương đề xuất với Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 14/2018/NĐ-CP. Trong đó, sửa đổi khoản 3 Điều 6 của Nghị định này.

Mới đây, tại Dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 14/2018/NĐ-CP, Chính phủ đồng tình với đề xuất của Bộ Công thương, sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 6 như sau: UBND cấp tỉnh nơi có biên giới chủ trì, phối hợp với các Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tài chính, Công thương, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua các địa điểm khác không phải là cửa khẩu phụ, lối mở biên giới trên địa bàn theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này. UBND cấp tỉnh nơi có biên giới thống nhất với các bộ, ngành liên quan về việc đảm bảo có đủ lực lượng kiểm tra, kiểm soát chuyên ngành, điều kiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ quản lý nhà nước.

Như vậy, thẩm quyền chủ trì, chủ động phối hợp với các bộ, ngành liên quan và đề xuất tới Chính phủ đã được thay đổi từ Bộ Công thương sang UBND tỉnh nơi có đường biên giới.

Ngoài ra, Chính phủ cũng đang xem xét sửa đổi, bổ sung về khoản 3 Điều 3: Cư dân biên giới thuộc đối tượng áp dụng của Nghị định này là công dân Việt Nam có nơi thường trú tại đơn vị hành chính cấp xã có một phần địa giới hành chính trùng với đường biên giới quốc gia trên đất liền.

Chợ biên giới cũng được làm rõ thông qua việc sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 3 theo hướng: Chợ biên giới bao gồm chợ hoặc khu, điểm chợ biên giới, chợ cửa khẩu và chợ trong khu kinh tế cửa khẩu nằm trên địa bàn đơn vị hành chính cấp xã có một phần địa giới hành chính trùng với biên giới quốc gia trên đất liền, đồng thời có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán, trao đổi hàng hóa của thương nhân và cư dân biên giới.