Miệt mài giữ nghề thêu, dệt truyền thống của người Dao Đỏ Thái Nguyên

Tại xóm Kéo Nàng, thôn Bản Nhượng, xã Yên Thịnh, tỉnh Thái Nguyên, những người phụ nữ Dao Đỏ vẫn miệt mài bên khung thêu, đường kim mũi chỉ, góp phần gìn giữ nghề truyền thống được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Phụ nữ Dao Đỏ ở xóm Kéo Nàng, thôn Bản Nhượng, xã Yên Thịnh, miệt mài thêu, dệt trang phục truyền thống sau những giờ lao động.

Những đường kim dệt nên bản sắc
Sau mỗi buổi lên nương, ra đồng, bà Triệu Thị Coi, 60 tuổi, cùng nhiều phụ nữ ở xóm Kéo Nàng lại tranh thủ thêu, dệt trang phục truyền thống. Với người dân nơi đây, nghề thủ công đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống.

Thôn Bản Nhượng có khoảng 65 hộ dân, gần 90% là người Dao Đỏ. Trang phục truyền thống của đồng bào nổi bật với sắc đỏ đặc trưng cùng những họa tiết được thêu, dệt cầu kỳ, tạo nên nét nhận diện riêng.

Bà Triệu Thị Coi, Tổ trưởng Tổ đan, thêu xã Yên Thịnh, tỉ mỉ thực hiện từng đường kim, mũi chỉ trên tấm vải.

Theo bà Đặng Thị Lợi, 58 tuổi, thành viên Tổ đan, thêu xã Yên Thịnh, để hoàn thiện một sản phẩm, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn, từ lựa chọn vải, chỉ đến tạo hình hoa văn. Vải chàm được ưa chuộng nhờ khả năng giữ màu tốt, phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Điểm đặc biệt trong kỹ thuật thêu, dệt của người Dao Đỏ là các đường kim, mũi chỉ được thực hiện ở mặt trái, nhưng khi lật sang mặt phải, hoa văn hiện lên rõ nét, hài hòa. Người thợ phải kết hợp nhiều kỹ thuật, bảo đảm các mũi chỉ đều đặn, không lộ đầu chỉ.

Những hoa văn rực rỡ trên trang phục truyền thống thể hiện sự khéo léo và nét văn hóa đặc trưng của người Dao Đỏ.

Mỗi bộ trang phục gồm khăn vấn đầu, áo, quần, đai lưng, yếm và đồ trang sức. Trong đó, đai lưng được xem là phần khó thực hiện nhất bởi kích thước dài, dày và hệ thống hoa văn nhiều chi tiết, xếp thành từng lớp.

Bà Triệu Thị Coi, tổ trưởng tổ đan, thêu xã Yên Thịnh, cho biết hoa văn trên trang phục phụ thuộc vào sở thích, ý tưởng của từng người thợ. Vì vậy, mỗi sản phẩm hoàn thiện đều mang nét riêng, thể hiện sự khéo léo và tâm huyết của người làm nghề.

Nỗ lực giữ nghề qua các thế hệ
Bà Coi cho biết không ai còn nhớ chính xác nghề thêu, dệt truyền thống ở địa phương có từ bao giờ. Bà chỉ nhớ từ nhỏ đã thấy các bà, các mẹ ngồi thêu trang phục rồi học theo.

Để hoàn thành một bộ trang phục truyền thống, người thợ lành nghề có thể mất từ 6 tháng đến một năm, với hàng nghìn mũi thêu hoàn toàn bằng tay. Hiện nay, nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí, một số công đoạn như dệt vải, nhuộm vải, nhuộm chỉ đã được thay thế bằng việc nhập nguyên liệu từ nơi khác.

Để hoàn thiện một bộ trang phục truyền thống, người thợ phải dành từ 6 tháng đến một năm với hàng nghìn mũi thêu thủ công.

Theo những người làm nghề tại địa phương, hiện chỉ còn khoảng 30-40 người thành thạo kỹ thuật thêu, dệt, phần lớn đã ngoài 40 tuổi. Một bộ trang phục nam có giá khoảng 5 triệu đồng, trong khi trang phục nữ khoảng 15 triệu đồng. Tuy nhiên, đầu ra chưa ổn định khiến nghề khó trở thành nguồn thu nhập chính của các gia đình.

Mỗi bộ trang phục của người Dao Đỏ mang những hoa văn riêng, thể hiện ý tưởng và tâm huyết của người thợ.

Trước thực tế đó, chính quyền địa phương và các đoàn thể đang tìm cách hỗ trợ quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm, đồng thời tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận, học nghề.

Theo chị Triệu Thị Hương, 40 tuổi, Chi hội trưởng Hội Phụ nữ xã Yên Thịnh, việc bảo tồn và phát huy nghề truyền thống không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mà còn mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho người dân.

Nghề thêu, dệt truyền thống được những người phụ nữ Dao Đỏ gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Những bộ trang phục truyền thống được hoàn thiện từ hàng nghìn mũi thêu thủ công

Giữa nhịp sống hiện đại, những người phụ nữ Dao Đỏ vẫn bền bỉ bên từng tấm vải, đường kim. Mỗi sản phẩm không chỉ là một bộ trang phục mà còn chứa đựng ký ức, sự khéo léo và niềm tự hào về văn hóa của các thế hệ đi trước.