Minh bạch hóa thị trường tài sản số - điều kiện để hút vốn toàn cầu

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đứng trước bước ngoặt quan trọng khi khung pháp lý dần hình thành

Thiết lập nền tảng minh bạch để thu hút dòng vốn toàn cầu

Việc xây dựng khung pháp lý và triển khai sàn giao dịch tài sản mã hóa đang trở thành một trong những bước đi quan trọng của Việt Nam trong tiến trình phát triển kinh tế số. Trong bối cảnh thị trường toàn cầu có quy mô hơn 200 tỷ USD, những động thái chính sách từ Việt Nam không chỉ thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư trong nước mà còn nhận được kỳ vọng lớn từ các tổ chức quốc tế.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) cho biết, nhiều sàn giao dịch và tổ chức lớn trên thế giới đang chờ đợi các quyết định cụ thể từ phía Việt Nam để tham gia sâu hơn vào thị trường.

Tuy nhiên, song hành với cơ hội là yêu cầu cấp thiết về một hệ thống quản lý chặt chẽ và minh bạch nhằm kiểm soát rủi ro. Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, việc thiếu hụt quy định pháp lý hiện nay khiến quá trình điều tra các hành vi vi phạm gặp nhiều khó khăn, đặc biệt khi dòng tiền chủ yếu được chuyển qua các sàn quốc tế.

Theo ông Bách, việc hình thành các sàn giao dịch chính thống trong nước sẽ góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời tăng cường năng lực phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách xám của FATF.

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (VBA) cho biết, ngoài các điều kiện pháp định như vốn điều lệ hay cấu trúc cổ đông, cơ quan quản lý sẽ đặc biệt chú trọng đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp, bao gồm chất lượng công nghệ, kinh nghiệm đội ngũ và mức độ minh bạch.

Đáng chú ý, trong giai đoạn đầu, việc tiếp cận thị trường sẽ được triển khai thận trọng. Chỉ những nhà đầu tư đã có tài sản mã hóa trên các sàn quốc tế mới được phép giao dịch trên sàn nội địa. Đồng thời, công tác phổ cập kiến thức cho nhà đầu tư sẽ được đẩy mạnh với sự phối hợp của nhiều cơ quan như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước.

Một nguyên tắc quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tách biệt tài sản khách hàng khỏi tài sản của sàn. Đây được xem là nền tảng bảo vệ nhà đầu tư trong mọi kịch bản, kể cả khi sàn gặp sự cố. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro thị trường, bao gồm cơ chế cảnh báo sớm và cho phép nhà đầu tư chủ động xử lý tài sản trong tình huống bất thường.

Cuộc đua công nghệ và nhân lực

Không chỉ là câu chuyện chính sách, việc xây dựng thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam còn là cuộc đua về công nghệ, nhân lực và năng lực vận hành.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập Verichains cho rằng, yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa là cần thiết, thậm chí cao hơn so với sàn chứng khoán hiện nay. Tuy nhiên, an toàn không chỉ dừng ở việc đạt chứng nhận mà phải là quá trình vận hành liên tục, bao gồm giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và khả năng phản ứng nhanh với sự cố.

Đáng chú ý, theo ông Thành, rủi ro lớn nhất không đến từ các cuộc tấn công bên ngoài mà nằm ở chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa blockchain với hạ tầng vận hành. Đây là những khu vực nhạy cảm, nơi tài sản dịch chuyển và dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Đoàn Mai Hạnh, Tổng Giám đốc CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là công nghệ mà còn là nguồn nhân lực. Thị trường đang thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ có khả năng kết hợp giữa tài chính và blockchain – yếu tố then chốt để đảm bảo vận hành an toàn và tuân thủ.

TCEX hiện đang xây dựng đội ngũ lõi hơn 50 nhân sự, đồng thời làm chủ công nghệ sau nhiều năm nghiên cứu. Hệ thống của doanh nghiệp có khả năng xử lý tối đa khoảng 100.000 giao dịch/giây, có thể mở rộng theo nhu cầu, đáp ứng yêu cầu an toàn thông tin cấp độ 4 và tích hợp các giải pháp lưu ký, bảo mật, phân tích giao dịch on-chain từ các đối tác quốc tế.

Từ góc nhìn thị trường, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng Ban Chiến lược MEXC Việt Nam cho rằng, các sàn nội địa cần đầu tư bài bản ngay từ đầu, bởi cộng đồng nhà đầu tư tài sản mã hóa hiện đã có kinh nghiệm và yêu cầu rất cao về tốc độ xử lý, bảo mật dữ liệu KYC, hệ thống phòng chống rửa tiền (AML) và quản trị rủi ro.

Các yếu tố then chốt để giữ chân nhà đầu tư bao gồm thanh khoản, trải nghiệm người dùng, đa dạng sản phẩm và mức độ an toàn. “Hệ thống cần vận hành ổn định ngay từ đầu, bởi chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm xói mòn niềm tin và rất khó khôi phục”, ông Nguyên nhận định.

Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy nhiều mô hình thành công mà Việt Nam có thể tham khảo. Bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc Phát triển khu vực APAC của Tether, dẫn ví dụ sàn PDAX tại Philippines – không chỉ cung cấp giao dịch tài sản mã hóa mà còn tham gia thị trường kiều hối với quy mô khoảng 40 tỷ USD mỗi năm, qua đó thu hút mạnh mẽ dòng vốn quốc tế.

Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng, các sàn Việt Nam không nhất thiết phải trở thành bản sao của các nền tảng toàn cầu. Thay vào đó, cần định vị là nền tảng phù hợp nhất với người dùng trong nước, tận dụng lợi thế am hiểu thị trường, kết nối hệ thống ngân hàng và hành lang pháp lý nội địa.

Hải Yến