Minh bạch hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học

Học theo nhu cầu thực tế

Chương trình GDPT 2018 hướng tới phát triển toàn diện học sinh, đòi hỏi nhà trường không chỉ chú trọng dạy kiến thức mà còn tạo thêm cơ hội để các em rèn luyện kỹ năng, thể chất, phát triển năng khiếu.

Tuy nhiên, để tổ chức các hoạt động này một cách bài bản, nhiều cơ sở giáo dục vẫn gặp khó khăn do thiếu hành lang pháp lý thống nhất, đặc biệt trong việc huy động nguồn lực, lựa chọn đối tác liên kết và thực hiện các khoản thu.

Giờ học kỹ năng sống tổ chức theo hình thức liên kết tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên số 2 (TP Đà Nẵng).

Ông Đinh Lương Y, Giám đốc Trung tâm GDTX số 2 (TP Đà Nẵng) cho biết, lâu nay đơn vị luôn mong muốn tổ chức thêm nhiều hoạt động nhằm hỗ trợ học sinh phát triển năng lực, kỹ năng, song việc triển khai còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thực tế.

Các hoạt động như tư vấn hướng nghiệp được Trung tâm GDTX số 2 phối hợp với các đơn vị bên ngoài triển khai theo hướng cùng hỗ trợ, chia sẻ lợi ích. Trong khi đó, với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, trung tâm vẫn phải chủ động cân đối nguồn lực và tổ chức trên cơ sở tự nguyện của phụ huynh.

“Có những chương trình cần thiết với học sinh nhưng do chưa có cơ chế rõ ràng nên nhà trường còn thận trọng khi tổ chức”, ông Y chia sẻ.

Đơn cử như hoạt động giáo dục kỹ năng sống tại Trung tâm GDTX số 2 hiện chỉ thu mức hỗ trợ khoảng 10.000 đồng/tháng. Mức thu thấp giúp nhiều học sinh có thể tham gia nhưng cũng khiến chương trình mới chỉ dừng ở những nội dung cơ bản, chưa có nhiều điều kiện để tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thực hành chuyên sâu.

Theo ông Y, việc xây dựng các câu lạc bộ thể thao học đường cũng là một nhu cầu cấp thiết. Do đặc thù chương trình GDTX không có các môn Giáo dục thể chất và Giáo dục quốc phòng như hệ phổ thông, trung tâm đang tính toán tổ chức các câu lạc bộ thể thao theo nhu cầu học sinh, phối hợp với huấn luyện viên, chuyên gia để đảm bảo chất lượng.

“Có hành lang pháp lý rõ ràng sẽ giúp nhà trường tự tin hơn khi triển khai các hoạt động, đồng thời phụ huynh cũng hiểu rõ hơn về quyền lựa chọn và trách nhiệm trong việc tham gia”, ông Y nói.

Minh bạch từ tổ chức đến tài chính

Ông Bùi Duy Quốc, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Hòa Khánh, TP Đà Nẵng) cho rằng, điểm quan trọng của dự thảo Thông tư là làm rõ hơn trách nhiệm của nhà trường trong tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học.

Theo ông Quốc, trước đây, khi triển khai các lớp kỹ năng, câu lạc bộ năng khiếu, nhiều trường rơi vào tình trạng “vừa làm vừa lo” bởi chưa có một căn cứ pháp lý đủ rõ ràng. Khi thành phố không còn quy định mức thu cụ thể, các trường vận dụng văn bản cũ để triển khai. Nếu hoạt động diễn ra thuận lợi thì không có vấn đề, nhưng khi cần giải trình, nhà trường lại thiếu cơ sở pháp lý để bảo vệ cách làm của mình.

Điều này khiến nhiều trường học e ngại mở rộng các hoạt động dù nhận được sự đồng thuận của phụ huynh. Trong khi nhu cầu của học sinh với hoạt động như bơi lội, võ thuật, ngoại ngữ, robotics... là có thật. Nhưng nhà trường gặp khó khi xác định cách thức tổ chức, quản lý và kiểm soát chất lượng khi liên kết với đơn vị ngoài trường học.

Hội thi STEM và làm đồ dùng phục vụ dạy - học của Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm.

“Có thời điểm, nhà trường chủ yếu đóng vai trò trung gian, giới thiệu thông tin từ các đơn vị bên ngoài đến phụ huynh. Khi đó, việc kiểm soát chất lượng chương trình, mức thu, cách thức tổ chức gặp nhiều hạn chế”, ông Quốc cho biết.

Dự thảo Thông tư với quy định hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học phải dựa trên đăng ký tự nguyện sẽ giúp xác lập rõ bản chất của các hoạt động này. Đây là những chương trình tăng cường nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của học sinh, không phải hoạt động dạy thêm, học thêm.

Cùng với nguyên tắc tự nguyện, quy định về mức thu cũng là nội dung được các nhà trường quan tâm. Theo dự thảo, kinh phí tổ chức hoạt động được thực hiện theo nguyên tắc thu bù chi, công khai, minh bạch và không vượt mức trần do cấp có thẩm quyền quy định.

Ông Bùi Duy Quốc đánh giá đây là điểm mới quan trọng, bởi trước đây mức thu giữa các đơn vị có thể khác nhau, khiến phụ huynh khó so sánh và nhà trường khó quản lý. Khi có quy định rõ về mức thu, phụ huynh sẽ biết khoản kinh phí được sử dụng cho những nội dung nào, còn nhà trường có cơ sở để lựa chọn, quản lý các hoạt động một cách minh bạch hơn.

Tạo điều kiện để học sinh phát triển toàn diện

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (phường Hải Châu, TP Đà Nẵng) tổ chức các hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học trên cơ sở tự nguyện của phụ huynh, học sinh.

Nhà trường có các câu lạc bộ bóng rổ, cầu lông, mỹ thuật, âm nhạc, kỹ năng sống… sau giờ học chính khóa. Mỗi hoạt động không quá 2 tiết/buổi, học sinh tham gia tùy theo sở thích và nhu cầu cá nhân. Hiện có khoảng 40 - 50% học sinh đăng ký tham gia các câu lạc bộ.

Chia sẻ của Hiệu trưởng Trần Thị Lệ, các hoạt động này được thực hiện theo đúng tinh thần đáp ứng nhu cầu người học, không bắt buộc. Mức thu được xây dựng theo quy định tại Nghị quyết 98/2022 của HĐND TP Đà Nẵng (cũ) về các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục tại cơ sở giáo dục công lập, với mức 15.000 đồng/tiết.

Một số môn học do giáo viên nhà trường không đủ để phân công đứng lớp nên có mời thêm ở các trường lân cận đến dạy. Trường Tiểu học Lý Tự Trọng chỉ đủ giáo viên để tổ chức dạy - học 9 buổi/tuần. Vì thế, chiều thứ 6, tùy theo đăng ký của phụ huynh, học sinh sẽ học thêm 2 tiết Tiếng Anh.

Với các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu, nhà trường thực hiện đầy đủ quy trình: đơn vị tham gia được Sở GD&ĐT duyệt hồ sơ năng lực, trường lựa chọn, sau đó trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt mức giá dịch vụ theo quy định.

Các câu lạc bộ thể thao là nòng cốt để Trường Tiểu học Lý Tự Trọng tìm nguồn vận động viên tham gia giải Hội khỏe Phù Đổng các cấp.

Theo bà Lệ, những quy định trong dự thảo Thông tư khá sát với thực tế đang triển khai tại Đà Nẵng, trong đó nhấn mạnh không được lồng ghép trong giờ học chính . Khi có hành lang pháp lý thống nhất ở cấp quốc gia, các trường sẽ thuận lợi hơn trong việc ký kết hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ, tổ chức các hoạt động đúng quy định và bảo đảm quyền lợi của người học.

Anh Trần Văn Thanh có con học tại Trường Tiểu học Lý Tự Trọng cho rằng, tổ chức các câu lạc bộ ngay trong trường học mang lại nhiều lợi ích cho học sinh. Đăng ký cho con học thêm các môn thể dục thể thao trong trường học sau giờ học chính khóa vừa giúp con rèn luyện sức khỏe, có cơ hội phát triển sở thích, năng khiếu của con nhưng cũng đồng thời để phù hợp với thời gian đưa đón của phụ huynh.

Phần đông thời gian kết thúc một ngày làm việc của phụ huynh, dù ở lĩnh vực công hay tư đều phải từ 17h trở đi, trong khi giờ tan học của học sinh tiểu học là từ 16h20 – 16h30. Để học sinh chơi tự do tại trường sau giờ tan học, đợi cha mẹ đến đón, với học sinh tiểu học rất lo lắng vì có những tình huống không lường trước được.

"Các hoạt động thể thao, năng khiếu giúp trẻ có thêm môi trường rèn luyện, phát triển sở thích. Đồng thời, việc học tại trường sau giờ chính khóa cũng phù hợp với điều kiện thời gian của nhiều phụ huynh khi giờ tan làm thường muộn hơn giờ tan học của học sinh", anh Thanh chia sẻ.