Minh bạch thuế - nền tảng cho kinh doanh bền vững

Cán bộ cơ quan Thuế Đồng Nai hướng dẫn người dân thực hiện nghĩa vụ thuế. Ảnh: Kim Liễu

Với các cá nhân kinh doanh, người cho thuê nhà, mặt bằng, tài sản…, những quy định mới trong luật không chỉ tác động trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính mà còn đặt ra yêu cầu chủ động thích ứng, tuân thủ pháp luật để phát triển bền vững.

Những điểm mới và băn khoăn từ thực tiễn

Hiện có nhiều cá nhân lựa chọn kinh doanh nhỏ lẻ, bán hàng online hoặc cho thuê nhà, mặt bằng, kho bãi… để tạo thêm nguồn thu nhập. Tuy nhiên, khi chính sách thuế thay đổi, không ít người dân bày tỏ tâm lý lo lắng.

Ông Nguyễn Quang Chiến (ở phường Trảng Dài, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ: “Gia đình tôi đang cho thuê một căn nhà nhỏ làm mặt bằng kinh doanh. Thu nhập tương đối ổn định, nhưng chủ yếu là nguồn thu thêm, không phải kinh doanh lớn. Điều tôi lo nhất là không biết tới đây mức thuế sẽ tính ra sao, có phát sinh thêm nghĩa vụ gì không?”.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung (ở phường Trấn Biên) cũng cho biết: “Tôi kinh doanh nhỏ, chủ yếu bán hàng online. Doanh thu không cố định, nên việc kê khai thuế đôi lúc còn lúng túng. Tôi quan tâm nhất là cách tính thuế theo luật mới có đơn giản hơn không, có phân biệt rõ người kinh doanh nhỏ với người kinh doanh lớn không, tránh tạo áp lực cho người buôn bán nhỏ lẻ”.

Có thể thấy, từ kinh doanh nhỏ lẻ đến cho thuê tài sản, nhu cầu được hướng dẫn rõ ràng, minh bạch về cách tính và nộp thuế là mong muốn chung của nhiều người dân. Liên quan đến những băn khoăn trên, luật sư Nguyễn Thanh Tùng, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết: Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 có 3 thay đổi mang tính bước ngoặt đối với cá nhân kinh doanh.

Thứ nhất, thay đổi về ngưỡng chịu thuế và nguyên tắc tính thuế. Nếu trước đây, cá nhân có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm sẽ phải nộp thuế trên toàn bộ doanh thu, thì theo quy định mới, ngưỡng miễn thuế được nâng lên 500 triệu đồng/năm và chỉ tính thuế trên phần doanh thu vượt ngưỡng. “Đây là sự chuyển đổi từ cách tính “toàn phần” sang “phần vượt”, xóa bỏ tình trạng chỉ vượt ngưỡng một chút nhưng phải chịu thuế trên toàn bộ doanh thu” - luật sư Tùng phân tích.

Kế đến, luật bổ sung phương pháp tính thuế dựa trên lợi nhuận thực tế (doanh thu trừ chi phí). Theo đó, nhóm doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm được miễn thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng. Nhóm từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng có thể lựa chọn nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu (sau khi trừ 500 triệu đồng) hoặc nộp 15% trên lợi nhuận. Các nhóm doanh thu cao hơn áp dụng thuế suất 17% hoặc 20% trên lợi nhuận. Quy định này khuyến khích hộ kinh doanh thực hiện chế độ kế toán minh bạch, được trừ chi phí hợp lý thay vì chịu thuế khoán cào bằng như trước.

Điểm mới tiếp theo là luật áp dụng cơ chế khấu trừ tại nguồn đối với cá nhân kinh doanh thương mại điện tử. Thay vì tự kê khai hoàn toàn, các nền tảng số sẽ thực hiện khấu trừ, góp phần hạn chế thất thu và bảo đảm công bằng.

Riêng hoạt động cho thuê tài sản, luật sư Tùng cho biết: Luật mới mang đến 2 điều chỉnh cốt lõi có lợi cho người cho thuê, đó là nâng mạnh ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 100 triệu lên 500 triệu đồng/năm và bãi bỏ lệ phí môn bài đối với nhóm này.

Về băn khoăn kê khai theo hợp đồng hay dòng tiền thực nhận, luật sư cho biết luật mới áp dụng nguyên tắc “có lợi cho người nộp thuế”. Trường hợp nhận tiền thuê trước nhiều năm, doanh thu để xác định ngưỡng chịu thuế được phân bổ theo từng năm dương lịch. Tuy nhiên, nếu thuộc diện phải nộp thuế, người cho thuê vẫn phải kê khai khi nhận tiền, không chờ hết hợp đồng.

Hướng đến minh bạch và công bằng

Theo luật sư Nguyễn Thanh Tùng, những thay đổi trên mang lại “tin vui” về kinh tế cho cá nhân cho thuê tài sản quy mô nhỏ. Ngưỡng miễn thuế 500 triệu đồng/năm giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính. Ngay cả khi vượt ngưỡng, cách tính thuế trên phần vượt cũng tạo sự công bằng hơn.

Đối với người có thu nhập không thường xuyên, nếu tổng doanh thu trong năm dưới 500 triệu đồng thì hoàn toàn yên tâm về nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, song song với ưu đãi là yêu cầu minh bạch bắt buộc. Dữ liệu cho thuê qua ứng dụng sẽ được báo cáo về cơ quan thuế; cá nhân vẫn phải đăng ký, kê khai để được hưởng miễn thuế, nếu không có thể bị xử phạt hành chính.

Trong trường hợp cho thuê nhiều tài sản tại nhiều địa phương, luật mới cho phép kê khai tập trung tại cơ quan thuế nơi cư trú thông qua hệ thống điện tử. Người nộp thuế phải cộng dồn doanh thu toàn quốc để xác định nghĩa vụ. Việc quản lý dựa trên số định danh cá nhân giúp ngăn chặn tình trạng “chia nhỏ” doanh thu để né thuế.

Bà Võ Thị Hồng Nga, kiểm tra viên thuế, Phòng Thuế cá nhân - hộ kinh doanh, Thuế Đồng Nai lưu ý: Có 4 rủi ro pháp lý phổ biến gồm: nhầm lẫn giữa cho thuê tài sản và dịch vụ lưu trú; không nộp tờ khai dù thuộc diện miễn thuế; thanh toán tiền mặt gây tranh chấp chi phí và kê khai “hợp đồng 2 giá” khi dữ liệu đã được liên thông với ngân hàng, cơ quan quản lý dân cư.

“Chính sách mới được kỳ vọng hỗ trợ quản lý hoạt động cho thuê tài sản theo hướng minh bạch, hiệu quả hơn. Việc nâng ngưỡng chịu thuế và chỉ tính thuế trên phần vượt giúp tập trung quản lý nhóm doanh thu lớn, hạn chế thất thu nhưng vẫn tạo công bằng cho người nộp thuế” - bà Nga chia sẻ.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Ngô Văn Định, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai nhận định: Các quy định mới là bước tiến quan trọng nhằm minh bạch hóa hoạt động cho thuê tài sản, bảo đảm sự công bằng giữa cá nhân và doanh nghiệp. “Nhiều cá nhân vẫn xem đây là thu nhập “phụ” nên chưa quan tâm đầy đủ đến nghĩa vụ thuế. Việc kê khai chưa chính xác, hợp đồng chưa phản ánh đúng giá trị giao dịch tiềm ẩn rủi ro pháp lý và gây khó khăn cho quản lý” - luật sư Định phân tích.

Theo các chuyên gia, việc chủ động tìm hiểu, thực hiện đúng quy định ngay từ giai đoạn chuẩn bị sẽ giúp người dân tránh rủi ro pháp lý, đồng thời chung tay xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, bền vững trên địa bàn tỉnh.

Kim Liễu