Mở đường cho chính quyền gần dân, sát dân

Cuộc cách mạng đúng, trúng, hợp lòng dân

Thực tiễn hơn 7 năm triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW, đặc biệt là từ tháng 10/2024, việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã được Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư triển khai với tầm nhìn chiến lược dài hạn, quy mô rộng lớn và cách làm quyết liệt chưa từng có. Không dừng ở việc giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, cuộc cải cách lần này đã xác lập mô hình tổng thể mới của hệ thống chính trị, bao gồm cả tổ chức bên trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến địa phương.

Việc điều chỉnh địa giới hành chính cấp tỉnh, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, không tổ chức cấp huyện, với quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại, hoàn thành trước thời hạn 5 năm theo nghị quyết đề ra, đã cho thấy quyết tâm cải cách tổ chức bộ máy căn bản, mạnh mẽ, có chiều sâu và có tính lịch sử . Đáng chú ý, toàn bộ quá trình này được thực hiện trong một thời gian rất ngắn nhưng vẫn bảo đảm sự ổn định, thông suốt, không gián đoạn hoạt động của bộ máy và đời sống xã hội.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu kiểm tra kết quả triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại phường Tân Hưng. Ảnh: Nguyễn Hạnh

Nhiều cử tri ghi nhận, sau sắp xếp, bộ máy ở cơ sở gọn hơn, rõ việc hơn, trách nhiệm cá nhân được xác định cụ thể hơn. “Tôi thấy rõ những biến chuyển tích cực của mô hình mới, nhất là trong thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, lĩnh vực mà trước đây người dân chúng tôi phải đi lại lòng vòng và qua nhiều khâu, nhiều cửa” - ông Phan Phúc Thắng, xã Ea Drăng, Đắk Lắk chia sẻ. Chính sự chuyển động tích cực ấy đã tạo nên sự đồng thuận xã hội rộng rãi - yếu tố then chốt bảo đảm thành công của cuộc cải cách.

Then chốt vẫn là cấp xã

Điểm nổi bật của cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy không chỉ nằm ở con số giảm đầu mối hay đơn vị hành chính, mà ở việc đồng bộ hóa tổ chức với chức năng, nhiệm vụ và cơ chế vận hành. Hệ thống các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; kết thúc hoạt động của các đảng đoàn, ban cán sự đảng; thành lập các đảng bộ mới ở Trung ương và cấp tỉnh; giảm mạnh các đầu mối trung gian.

Đặc biệt, việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra những chuyển biến căn bản trong quản trị địa phương. Khi không còn cấp huyện trung gian, cấp xã được xác lập vai trò trung tâm trong tổ chức thực thi chính sách, giải quyết công việc trực tiếp liên quan đến người dân. Điều này đòi hỏi đồng thời cũng thúc đẩy việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Thực tiễn cho thấy, nơi nào cấp xã chủ động rà soát lại quy trình công việc, phân công rõ người, rõ việc, gắn trách nhiệm với kết quả đầu ra, thì nơi đó bộ máy mới vận hành thông suốt, hiệu quả. Cử tri đánh giá cao việc nhiều thủ tục hành chính được giải quyết ngay tại xã, hạn chế tình trạng “chuyển vòng”, “đùn đẩy”, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền cơ sở.

Những kết quả đạt được trong sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là tiền đề quan trọng để bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 với yêu cầu cao hơn về chất lượng vận hành. Quan điểm xuyên suốt được xác định rõ: tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; vận hành thông suốt, đồng bộ, hiệu quả tổ chức bộ máy mới; thắt chặt mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của Nhân dân. Trong bối cảnh đó, cấp xã - nơi trực tiếp “chạm” vào đời sống người dân - trở thành “mắt xích” then chốt.

Giải pháp không chỉ là hoàn thiện quy định, mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực thực thi. Theo đó, báo cáo chính trị trình Đại hội xác định rõ nhiệm vụ xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới chỉ rõ cần tiếp tục hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp xã phù hợp với mô hình mới; bảo đảm phân cấp đi đôi với phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở. Cùng với đó là xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số, chính quyền số, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo đánh giá hiệu quả công vụ…

“Một yêu cầu không kém phần quan trọng là tăng cường cơ chế giám sát của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đối với hoạt động của bộ máy sau sắp xếp. Thực tiễn cho thấy, ở đâu dân chủ cơ sở được phát huy, ở đó bộ máy hoạt động minh bạch hơn, trách nhiệm công vụ rõ ràng hơn, hiệu quả phục vụ Nhân dân cũng cao hơn. Báo cáo chính trị và Nghị quyết tại Đại hội XIV sắp tới, theo tôi nên nhấn mạnh vào giải pháp này” - cử tri Trịnh Thị Lục, xã Hưng Nguyên, Nghệ An nhấn mạnh.

Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy đã đi được chặng đường quan trọng đầu tiên với những kết quả mang ý nghĩa lịch sử. Chặng đường phía trước đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh và sáng tạo trong tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã - nơi quyết định trực tiếp chất lượng của một nền hành chính gần dân, sát dân và vì Nhân dân phục vụ. Chính từ cơ sở, những giá trị cốt lõi của cuộc cải cách này sẽ tiếp tục được khẳng định và lan tỏa bền vững trong nhiệm kỳ mới của Đảng.

BÌNH NGUYÊN