'Mở đường' cho nghề truyền thống phát triển bền vững
Nghị định thay thế Nghị định 52 được kỳ vọng tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm, giúp làng nghề vừa bảo tồn bản sắc vừa tạo sinh kế bền vững.
Ngày 2-6, tại phường Vũng Tàu (TPHCM), Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cùng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nông nghiệp và môi trường tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị định thay thế Nghị định 52/2018/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn.
Chủ trì hội thảo có bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn; ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM; ông Nguyễn Quốc Oánh, Hiệu trưởng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nông nghiệp và môi trường.

Hội thảo nhận được nhiều ý kiến đóng góp rất thiết thực
Theo Ban soạn thảo, dự thảo nghị định mới hướng đến xây dựng khung pháp lý toàn diện nhằm bảo tồn nghề truyền thống, phát triển kinh tế làng nghề gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển bền vững. Ngành nghề nông thôn được chia thành 5 nhóm chính gồm: Chế biến nông - lâm - thủy sản; thủ công mỹ nghệ; sản phẩm gia dụng; sinh vật cảnh; sản xuất muối và các dịch vụ hỗ trợ.
Điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ số làng nghề nhằm phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc, quảng bá du lịch và kết nối thị trường. Các dự án xử lý môi trường, chất thải tập trung có thể được hỗ trợ đến 100% kinh phí; các hoạt động phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, OCOP và chuyển đổi số được hỗ trợ tối đa 70% chi phí.
Dự thảo cũng quy định nghề truyền thống phải tồn tại từ 30 năm trở lên, có bản sắc văn hóa riêng và đang được duy trì hoặc có khả năng phục hồi. Đối với làng nghề, tối thiểu 20% số hộ trên địa bàn phải tham gia hoạt động ngành nghề nông thôn hoặc giá trị sản xuất ngành nghề chiếm ít nhất 50% tổng giá trị sản xuất của cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, cho biết sau 8 năm thực hiện, Nghị định 52 đã tạo nhiều chuyển biến tích cực cho các làng nghề. Đặc biệt, trong 2 năm gần đây, Việt Nam đã có thêm 4 làng nghề gia nhập Hội đồng Thủ công Thế giới.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ nhiều hạn chế như khó tiếp cận chính sách hỗ trợ, thiếu đồng bộ trong thống kê, phân loại làng nghề; đội ngũ nghệ nhân chưa được quan tâm tương xứng; tình trạng ô nhiễm môi trường tại nhiều làng nghề vẫn còn nghiêm trọng.
Theo bà Yến, hơn 80% nội dung của Nghị định 52 được đề xuất sửa đổi, bổ sung nên Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng nghị định mới thay thế hoàn toàn. Dự thảo lần này mở rộng phạm vi sang cả ngành nghề nông thôn trong đô thị, thúc đẩy phát triển theo chuỗi giá trị, chuyển đổi số và nâng cao vai trò của nghệ nhân trong bảo tồn di sản nghề truyền thống.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu đề xuất hoàn thiện tiêu chí công nhận nghệ nhân, cơ chế hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển xanh cho làng nghề. Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho rằng cần hỗ trợ nghệ nhân ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử và năng lượng sạch để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Nghề làm bánh tráng An Ngãi được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Trong khi đó, đại diện ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long kiến nghị xem xét điều chỉnh tiêu chí tối thiểu 20% hộ dân tham gia nghề do nhiều địa phương khó đáp ứng trên thực tế, đồng thời cần xác định rõ chủ thể đại diện làng nghề để thuận lợi triển khai các chính sách hỗ trợ.
Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TPHCM, cho rằng nghị định mới cần tạo cơ chế phân cấp mạnh hơn cho địa phương trong công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân nhằm đảm bảo tính kịp thời, tạo động lực cho người dân yên tâm sản xuất.
Kết luận hội thảo, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo theo hướng khả thi, phù hợp thực tiễn. Theo bà, ngành nghề nông thôn chỉ có thể phát triển bền vững khi xây dựng được hệ sinh thái đồng bộ, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, nghệ nhân gìn giữ giá trị truyền thống và doanh nghiệp là cầu nối đưa sản phẩm làng nghề vươn ra thị trường quốc tế.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, địa phương hiện có 6.517 cơ sở ngành nghề nông thôn, tạo việc làm cho hơn 26.000 lao động với thu nhập từ 5-15 triệu đồng/tháng.
Thành phố có 14 ngành nghề đủ tiêu chí nghề truyền thống và 5 làng nghề, làng nghề truyền thống được công nhận. Trong đó, 4 nghề đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm nghề sơn mài Tương Bình Hiệp, nghề gốm Bình Dương, nghề làm bánh tráng An Ngãi và nghề làm bánh hỏi An Nhứt.











