Mô hình gia đình học tập, dòng họ học tập là hạt nhân, tế bào quan trọng của Khuyến học Nghệ An

Ông Nguyễn Xuân Giao - Chủ tịch Hội Khuyến học xã Nghi Lộc sau khi đóng góp tham luận tại đại hội. Ảnh: Quốc Huy

Ông Nguyễn Xuân Giao - Chủ tịch Hội Khuyến học xã Nghi Lộc chia sẻ, đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời, xây dựng các mô hình học tập từ gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị và công dân học tập tại Nghệ An.

Giai đoạn năm 2021- 2025, huyện Nghi Lộc có 35 tổ chức Hội Khuyến học cơ sở. Toàn huyện có trên 58.000 hội viên Khuyến học, chiếm 27% dân số. 

Sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, bước đầu bộ máy Hội Khuyến học xã có bị gián đoạn (có thể tạm gọi là đứt gãy 1 năm, vì tổ chức Hội chờ văn bản hướng dẫn của các cấp), nhưng việc xây dựng các mô hình: Gia đình, dòng họ, cộng đồng, công dân học tập theo các quyết định của Chính phủ, của Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam vẫn được duy trì, với tinh thần tự nguyện, tự giác của mỗi công dân, cùng với trách nhiệm của các cộng đồng dân cư.

"Việc xây dựng các mô hình học tập, thật sự là nhân tố quan trọng trong cuộc vận động xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế gia đình, cộng đồng và của địa phương. Việc xây dựng các mô hình học tập đã gắn kết với cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa; Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu" - ông Nguyễn Xuân Giao nhấn mạnh.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng các mô hình học tập, Nghi Lộc quan tâm xây dựng mô hình "Công dân học tập" vì mô hình công dân học tập là hạt nhân cốt lõi, để hình thành Gia đình; Dòng họ; Cộng đồng học tập phát triển bền vững, để góp sức xây dựng Nghệ An thành đơn vị học tập. 

Ông Ngô Xuân Văn - Chủ tịch Hội Khuyến học xã Diễn Châu phát biểu tham luận. Ảnh: Quốc Huy

Phát biểu tham luận, ông Ngô Xuân Văn - Chủ tịch Hội Khuyến học xã Diễn Châu cho biết, toàn xã có dân số trên 63.000 người với trên 14.000 hộ có 24 chi hội khuyến học xóm và 110 Ban khuyến học dòng họ, 20 Ban khuyến học trường học. Về giáo dục và đào tạo có 22 trường học ở 4 cấp với gần 20.000 học sinh.

Trong những năm qua công tác Khuyến học, Khuyến tài, xây dựng xã hội học tập trên địa bàn xã Diễn Châu đã đạt được những bước phát triển toàn diện và vững chắc.

"Xây dựng và nhân rộng các mô hình học tập, phát động sâu rộng các phong trào đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu gia đình học tập, dòng họ học tập, cộng đồng học tập, đơn vị học tập. Lấy mô hình gia đình học tập, dòng họ học tập làm hạt nhân, tế bào quan trọng"- ông Ngô Xuân Văn khẳng định việc đánh giá công nhận các danh hiệu này được gắn liền với phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, xây dựng đô thị văn minh.

Kết quả xã Diễn Châu đến nay gia đình đạt danh hiệu gia đình học tập 85%, dòng họ đạt danh hiệu dòng họ học tập 89%, cộng đồng đạt danh hiệu cộng đồng học tập 90%, Đơn vị đạt danh hiệu đơn vị học tập 100%, Công dân đạt danh hiệu công dân học tập 60%.

Để phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập tiếp tục vươn xa trong giai đoạn mới, ông Ngô Xuân Văn đề nghị Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An tiếp tục quan tâm, tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số trong công tác hội và có thêm các cơ chế kết nối nguồn lực học bổng từ cấp tỉnh về cơ sở. Sớm có chính sách cụ thể đến với người làm công tác khuyến học ở cơ sở như thù lao, kinh phí hoạt động.

Bà Trương Thị Giang - Chủ tịch Hội Khuyến học xã Quỳ Hợp. Ảnh: Quốc Huy

Tại Đại hội, bà Trương Thị Giang Chủ tịch Hội Khuyến học xã Quỳ Hợp cho biết, Quỳ Hợp hiện có diện tích tự nhiên trên 90 km², với hơn 36.800 nhân khẩu sinh sống tại 20 xóm, bản. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Thái, Thổ) chiếm trên 42% dân số. Trên địa bàn có 16 trường học với hơn 10.500 học sinh; riêng học sinh dân tộc thiểu số chiếm 51%.

Về xây dựng các mô hình học tập: Các phong trào xây dựng "Gia đình học tập", "Dòng họ học tập", "Cộng đồng học tập" ngày càng đi vào chiều sâu, gắn kết chặt chẽ với bản sắc văn hóa các dân tộc.

Tiêu biểu như các dòng họ: Quán Vi, Hủn Vi, họ Lô, họ Lê, họ Nguyễn, họ Hoàng... Cùng với đó là các cộng đồng học tập tại xóm Châu Quang, xóm Thọ Hợp, xóm Bắc Hồ, xóm Tây Hồ, xóm Đình Trung...

Các gia đình, dòng họ và xóm bản mỗi năm trích ra hàng trăm triệu đồng để tặng quà cho học sinh giỏi. Qua đó, phong trào học tập đã lan tỏa mạnh mẽ từ mỗi gia đình, dòng họ đến tận các xóm bản vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

"Muốn làm tốt khuyến học ở vùng đồng bào dân tộc, phải dựa vào cộng đồng. Ở cơ sở, không ai hiểu hoàn cảnh từng gia đình bằng chính cộng đồng nơi họ sinh sống. Với phương châm "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, nắm từng hoàn cảnh, giúp từng học sinh", các chi hội đã phối hợp chặt chẽ với ban quản lý xóm, bản, già làng, trưởng bản và người có uy tín để vận động. Khi cộng đồng đã đồng thuận, phong trào học tập sẽ tự khắc vươn lên mạnh mẽ" - bà Trương Thị Giang chỉ rõ đặc thù của địa phương và gửi thông điệp.

Muốn xây dựng xã hội học tập thì phải bắt đầu từ mỗi gia đình. Muốn khuyến học bền vững thì phải dựa vào cộng đồng. Và, điều quan trọng nhất là tuyệt đối không để một học sinh nào phải bỏ lại phía sau vì hoàn cảnh khó khăn.

Chủ tịch Hội Khuyến học xã Quỳ Hợp Trương Thị Giang

Nhiều dòng họ học tập tiêu biểu là hạt nhân thúc đẩy phong trào học tập ở Nghệ An

Đại diện dòng họ học tập, ông Nguyễn Phương gốc Mạc tại xã Đại Đồng (Nghệ An) chia sẻ tham luận, dòng họ Nguyễn Phương gốc Mạc tại xã Đại Đồng tự hào là một dòng họ có bề dày truyền thống, luôn lấy việc học làm đầu. Nhờ sự đồng lòng của toàn thể con cháu và sự quản lý bài bản của Ban Khuyến học dòng họ đã gặt hái được những quả ngọt rất đáng tự hào về đường học vấn cũng như sự nghiệp:

Dòng họ đã vinh dự có 1 Phó Giáo sư (ông Nguyễn Phương Mậu), 10 Tiến sĩ và hơn 30 Thạc sĩ đang công tác, cống hiến ở nhiều lĩnh vực khác nhau trên mọi miền Tổ quốc. Dòng họ còn có hơn 20 doanh nghiệp do con cháu trong dòng tộc làm chủ, phát triển kinh tế mạnh mẽ và luôn hướng về cội nguồn.

Để có nguồn kinh phí hoạt động vững chắc, phong trào công đức, hướng về tổ tiên luôn được phát huy. Chỉ tính riêng 3 năm gần đây, số tiền công đức của con cháu đóng góp đã đạt hơn 3 tỷ đồng. Đây là nguồn lực to lớn để dòng họ tôn tạo từ đường và duy trì các hoạt động dòng tộc, đặc biệt là quỹ khuyến học.

Ông Nguyễn Phương cho hay, nhằm động viên kịp thời cần tổ chức khen thưởng trang trọng, đúng thời điểm: Hằng năm, vào dịp Giỗ Tổ ngày 1 tháng 3 âm lịch, trước anh linh của tổ tiên, dòng họ lại trang trọng tổ chức lễ tuyên dương và khen thưởng.

Quy mô chi trả cho công tác khen thưởng này mỗi năm khoảng 50 triệu đồng. Các đối tượng được vinh danh bao gồm: các tân Tiến sĩ, Thạc sĩ; các cháu thi đỗ vào các trường Đại học tốp đầu của cả nước; học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi các cấp và các em học sinh nghèo vượt khó.

"Việc khen thưởng ngay tại nhà thờ họ vào ngày giỗ Tổ có ý nghĩa giáo dục tâm linh rất lớn, giúp các cháu vừa tự hào về truyền thống cha ông, vừa có thêm động lực để phấn đấu" - ông Nguyễn Phương nhấn mạnh.

Tích cực hưởng ứng phong trào nâng bước chân em đến trường, không để ai bị bỏ lại phía sau: Bên cạnh việc biểu dương những cá nhân xuất sắc, dòng họ đặc biệt quan tâm đến những hoàn cảnh khó khăn. Mỗi năm, dòng họ trích hơn 30 triệu đồng để hỗ trợ trực tiếp cho con cháu có hoàn cảnh khó khăn. Số tiền này là nguồn động viên kịp thời, giúp các em có thêm kinh phí mua sách vở, đóng học phí, quyết tâm bám lớp, bám trường, không phải đứt gánh giữa đường vì lý do kinh tế.

"Phải thực hiện tốt công tác tuyên truyền, khơi dậy lòng tự hào dòng tộc: Phải làm cho mỗi thành viên, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ lịch sử và truyền thống hiếu học của dòng họ Nguyễn Phương gốc Mạc, từ đó biến niềm tự hào thành hành động học tập cụ thể" - ông Nguyễn Phương chia sẻ những kinh nghiệm từ thực tiễn của dòng họ học tập.