Mô hình 'Mẹ đỡ đầu' ở Đông Anh: Điểm tựa được gieo từ yêu thương

Không chỉ kết nối nguồn lực hỗ trợ, Hội còn đóng vai trò cầu nối bền bỉ, gắn những “người mẹ thứ hai” với các em nhỏ, để mỗi hành trình lớn lên không còn đơn độc mà luôn có sự đồng hành, chở che.

Hành trình lan tỏa yêu thương

Ngôi nhà nhỏ của em Nguyễn Văn Thái, sinh năm 2012, ở thôn Thạc Quả, xã Đông Anh, nay đã thêm sự ấm áp khi đều đặn đón những bước chân quan tâm từ các “mẹ đỡ đầu” của Hội Liên hiệp phụ nữ xã Đông Anh.

Em Nguyễn Văn Thái (thôn Thạc Quả, xã Đông Anh) nhận sự đồng hành từ mô hình “Mẹ đỡ đầu” của Hội Liên hiệp phụ nữ xã Đông Anh. Ảnh:MK

Mẹ mất khi Thái còn nhỏ, bố bỏ đi bặt vô âm tín. Ba anh em em lớn lên trong vòng tay ông bà ngoại đã tuổi cao, khi gánh nặng cơm áo luôn thường trực mỗi ngày. Đã có lúc, việc đến lớp với em không còn là niềm vui, mà trở thành một nỗi lo.

Bước ngoặt đến khi Thái được kết nối vào mô hình “Mẹ đỡ đầu” tại địa phương. Từ đó, ngoài khoản hỗ trợ hằng năm, em còn nhận được sự đồng hành của gia đình chị Phạm Nguyễn Minh Trân và bà Đỗ Thị Nhường. Những lần thăm hỏi, những lời động viên tưởng chừng giản dị lại trở thành chỗ dựa tinh thần rõ rệt.

“Có người quan tâm, hỏi han thường xuyên, cháu Thái tự tin hơn trước nhiều, không còn rụt rè như ngày xưa nữa. Việc học cũng tiến bộ rõ rệt, về nhà là tự giác ngồi vào bàn, không phải nhắc nhở nhiều như trước”, ông Nguyễn Văn Quỳnh - ông ngoại của Thái chia sẻ.

Không riêng Thái, phía sau em còn là nhiều hoàn cảnh khác đang từng bước được nâng đỡ, tiếp thêm động lực từ chính mô hình này.

Mô hình “Mẹ đỡ đầu” được triển khai từ năm 2021, xuất phát từ chương trình do Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam phát động, gắn với chương trình “Đồng hành cùng con” của Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội. Tại xã Đông Anh, chương trình được tiếp nối và duy trì sau khi địa phương thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong giai đoạn 2021-2025, Hội Liên hiệp phụ nữ xã đã kết nối, hỗ trợ 46 trẻ em mồ côi thông qua nhiều nguồn lực xã hội hóa. Từ sau khi sáp nhập, mô hình tiếp tục được duy trì với 3 trẻ và trong năm 2026 đã nhận thêm 2 trường hợp mới, nâng tổng số trẻ đang được hỗ trợ lên 5 em.

Đối tượng được lựa chọn là những trẻ em mồ côi cả cha lẫn mẹ hoặc mồ côi một trong hai người và có hoàn cảnh khó khăn, cận nghèo. Với mỗi trường hợp, sự hỗ trợ kinh phí cố định được duy trì ổn định theo từng năm, kéo dài cho đến khi các em đủ 18 tuổi, nhằm bảo đảm quá trình học tập và trưởng thành không bị gián đoạn.

Các hội viên Hội Liên hiệp phụ nữ xã Đông Anh trao hỗ trợ và động viên các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Ảnh:MK

Để có được nguồn kinh phí này, Hội Liên hiệp phụ nữ xã đã chủ động kết nối các nhà hảo tâm trên địa bàn, vận động từ những mô hình nhỏ, nhưng thiết thực như “nuôi lợn nhựa tiết kiệm”, thu gom rác tái chế gây quỹ. Những khoản đóng góp tưởng chừng nhỏ lẻ, nhưng khi cộng lại đã trở thành nguồn lực ổn định, giúp chương trình duy trì đều đặn qua từng năm.

Đồng hành dài lâu, trao cả điểm tựa tinh thần

Nếu chỉ dừng lại ở những khoản hỗ trợ tiền mặt, mô hình “Mẹ đỡ đầu” khó có thể tạo ra sự thay đổi sâu và bền vững. Điều làm nên sức sống của chương trình này nằm ở cách nó đi xa hơn vật chất, trở thành sự đồng hành dài hơi, kiên nhẫn, giống như cách một người mẹ âm thầm dõi theo con lớn lên từng ngày.

Ở xã Đông Anh, sự đồng hành ấy hiện diện bằng những việc rất giản dị. Không chỉ trao kinh phí, các “mẹ đỡ đầu” thường xuyên đến thăm, hỏi han, tặng quà, nhắc nhở chuyện học hành, lắng nghe những câu chuyện nhỏ của các em.

“Không chỉ hỗ trợ vật chất, chúng tôi còn trực tiếp hướng dẫn các em kỹ năng sống, cách tự chăm sóc bản thân, đồng hành trong học tập và định hướng nghề nghiệp. Khi cần, Hội cũng phối hợp tư vấn pháp luật, hỗ trợ khám chữa bệnh để các em có điều kiện phát triển toàn diện hơn”, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Nguyễn Thị Lịch cho biết.

Mô hình “Mẹ đỡ đầu” tại xã Đông Anh kết nối các nguồn lực trong cộng đồng, đồng hành với trẻ em mồ côi và hoàn cảnh khó khăn. Ảnh:MK

Là một trong những hội viên trực tiếp tham gia mô hình, chị Lê Thị Hòa, Chi hội phụ nữ thôn Thạc Quả chia sẻ: “Nhiều khi đến thăm các con, chỉ cần ngồi nghe các con kể chuyện ở lớp, chuyện trong nhà thôi cũng thấy các con mở lòng hơn. Mình không giúp được gì lớn, nhưng cố gắng ở bên để các con biết là luôn có người quan tâm, như vậy đã là điều quý rồi”.

Điểm đáng chú ý là cách mô hình này mở rộng phạm vi hỗ trợ, không bó hẹp trong khuôn khổ “cho - nhận”. Hội Liên hiệp phụ nữ xã đang chủ động kết nối thêm các nguồn lực xã hội để tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện hơn. Thời gian tới, các em được tạo cơ hội tham gia học bơi, chơi cờ vua, rèn luyện thể thao trong dịp hè. Đây không chỉ là hoạt động giải trí, mà còn giúp các em rèn kỹ năng, tăng khả năng giao tiếp, từng bước hòa nhập tốt hơn với môi trường xung quanh.

Hiệu quả của mô hình vì thế không thể đo bằng con số kinh phí hay số lượng trẻ được hỗ trợ. Điều dễ nhận thấy hơn là sự thay đổi trong từng ánh mắt, cách nói chuyện và thái độ học tập của các em. Từ những đứa trẻ rụt rè, khép kín, nhiều em dần trở nên tự tin hơn, biết đặt mục tiêu cho bản thân và chủ động trong học tập.

“Các em có thêm động lực vươn lên, cảm nhận được sự quan tâm của cộng đồng với bản thân và gia đình”, bà Lịch chia sẻ.

Cách làm của Hội Liên hiệp phụ nữ xã Đông Anh cũng cho thấy tính linh hoạt và khả năng nhân rộng của mô hình. Nguồn lực không chỉ đến từ những nhà tài trợ lớn, mà còn được góp nhặt từ những việc nhỏ như nuôi lợn nhựa tiết kiệm, thu gom phế liệu, hay sự chung tay của từng cá nhân trong cộng đồng. Chính cách huy động “từ dưới lên” này, giúp chương trình không phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, tạo nền tảng để duy trì lâu dài.

Tuy nhiên, khó khăn vẫn hiện hữu, đặc biệt là áp lực về kinh phí khi thời gian hỗ trợ kéo dài đến năm 18 tuổi. Điều đó đòi hỏi sự cam kết bền bỉ, không chỉ từ Hội mà còn từ toàn xã hội. Việc nhận thêm trẻ mới vì thế luôn phải cân nhắc kỹ, gắn với khả năng bảo đảm nguồn lực ổn định.

Dù vậy, chính cách làm chắc chắn, không chạy theo số lượng là yếu tố giúp mô hình giữ được chất lượng. Mỗi trường hợp được nhận đỡ đầu đều có sự theo sát, không bị bỏ dở giữa chừng.

Giá trị của mô hình không nằm ở những gì có thể đong đếm, mà ở cảm giác được chở che, được lắng nghe, được đồng hành mà các em nhận được trong suốt hành trình lớn lên, tạo điểm tựa đủ vững để các em không bị chùn bước trước hoàn cảnh.